Tarihsel Olaylar
 
Çarlık Rusyası'nın çeşitli yerlerine dağılmış olan bölge halkının yurt dışı gurbetçiliği sırasında meydana gelmiş olan üç tarihsel olay, bölge halkını derinden etkilemiştir. Bu olaylar; I. Dünya Savaşı, 1917 Rus İhtilâli ve II. Dünya Savaşı'dır. Bu olaylardan II. Dünya Savaşı, bu dönemde Kafkasya sahilleri de dahil olmak üzere coğrafi olarak daha geniş bir alana yayılmış bir topluluk olan Hemşinliler'i daha derinden etkilemiştir. Bu noktada bir kısım Hemşinli'ye II. Dünya savaşı yıllarında Varşova, Suwalki gibi şehirlerde de rastlanmakta olduğunu da belirtmek gerekmektedir. Bu bakımdan Hemşinlilerin bir anlamda hem Nazi rejiminden hem de komünist rejimden bir hayli zarar görmüş olduklarını da söyleyebilmek mümkündür. Bu olaylardan I. Dünya Savaşı, bölge halkının yurt dışı gurbetçilik döneminin belli ölçüde kapanmasına, Rus İhtilâli ise bölge halkının gurbetçiliğinin  neredeyse tamamen son bulmasına neden olmuştur. Nitekim aşağıdaki kısımda I. Dünya Savaşı'nda mallarına el konulan bölge halkının mallarının  tazmin ettirilmesine dair Osmanlı hükümetine vermiş oldukları dilekçeler, hem bölge halkının yurt dışı gurbetçliğinin boyutunu hem de I. Dünya Savaşı nedeniyle uğranılan zararın miktarını göstermesi açısından önemli tarihsel kaytlardır. Bu noktada bu belgeler dikkatli şekilde incelendiğinde bazı noktalar göze çarpmaktadır. Bu noktalardan ilki, bölge halkının ticari faaliyette bulunduğu ve ilgili dilekçelerde yer alan şehirler arasında Çarlık Rusyası'nın başkenti St. Petersburg ve Moskova şehirlerinin adlarının belgelerde yer almayışıdır. Bu doğrultuda belgelerden müsadere (el koyma) uygulmasından St. Petersburg ve Moskova şehirlerinin kapsam dışı tutulduğu gibi bir sonuç çıkmaktadır. Nitekim Moskova ve St. Petersburg şehirlerinde ticari faaliyette bulunan gurbetçilerin torunlarının I. Dünya Savaşı'ndan çok Rus İhtilâli'nden bahsetmeleri de bu kapsamda değerlendirilebilecek diğer bir noktadır.  Belgelerde göze çarpan ikinci bir nokta ise başvuru dilekçelerinin verilmesi sürecinin neredeyse dört yıl gibi geniş bir zamana yayılmış olmasıdır. Başka bir anlatımla başvuru dilekçelerinin Osmanlı hükümetine verilmesinin 1915 yılından 1919 yılına kadar ki bir döneme kadar uzanmakta olduğu söylenebilir. Nitekim bu da bölge halkının uğradığı zararların I. Dünya Savaşı'ndan mı yoksa 1917 Rus İhtilâli'nden mi kaynaklı olduğunun belgelerde tespiti konusunda bir zorluk yaratmaktadır. Belgelere şimdilik tam olarak yansımayan bir diğer tarihsel olay ise 1917 Rus İhtilâli'dir. Bölge halkının geçmiş dönem ile ilgili anlatımlarına sık sık yansıyan Rus İhtilâli bölge halkının gurbetçiliğine ikinci büyük darbeyi vuran bir olaydır. Bununla birlikte bir kısım bölge halkının, Bolşevik rejiminin hakimiyeti tam olarak ele geçirmesi ve kargaşa ortamının ortadan kalkmasının etkisi ile Çarlık Rusyası'nın yerine kurulan Komünist Rusya'da ticari yaşamına devam ettiğine hem belgelerde hem de anlatımlarda şahit olunmaktadır. Nitekim "Çamlıhemşin Ayder Bülteni" adlı derginin 13. sayfasında, Kiev'de ticari faaliyette bulunmuş olan bir Hemşinli ile yapılmış görüşmeden yola çıkılarak İbrahim Aksu tarafından kaleme alınmış makalede; "1930'lu yıllarda bize geldiler (Bolşevikler kastedilmektedir.) artık bu dükkanlar devletindir, siz isterseniz burada müdür olarak çalışabilirsiniz, işçilerde çalışabilir fakat dükkanın geliri hesapları artık hükümete verilecek diyerek, ister gidin - ister kalın şartını ortaya sürerek bize ait olan dükkan demirbaşlarına hiç bir bedel ödemeden el koydular" ifadesine yer verilmiş olması, ticari faaaliyete Rus İhtilâli sonrasında da devam edildiğini ortaya koymaktadır. Gurbetten eli boş halde memleketlerine dönmüş olan halk, memleketlerine döndüklerinde bu sefer memleketlerinin itilaf devletleri tarafından paylaşımınıa tanıklık etmişlerdir. Bu durum da I. Dünya Savaşı'nın bölge halkı üzerindeki etkisinin bir diğer boyutunu oluşturur. Bundan sonraki süreçte ise, Alman İmparatorluğu'nun çökmesine ve bir süre sonra da Nazi rejiminin Amanya'da hakim lmasına neden olan, itilâf devletleri ile Almanya arasında I. Dünya Savaşı sonucunda 28 Haziran 1919'da imzalanan Versay Antlaşması, Avrupa'yı 1939 - 1945 yılları arasında adeta bir kan gölüne çevirecek olan II. Dünya Savaşı'nın çıkmasına neden olmuştur. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda bölge halkının 1915 - 1945 yılları arasındaki yurt dışı gurbet hayatı boyunca yaşamış olduğu sıkıntı ve zorlukları daha iyi şekilde anlayabilmek bakımından bu tarihsel olaylara daha detaylı bir şekilde değinmek isteriz.
 
I. Dünya Savaşı
 
19. yüzyılın sonlarında İtalya'nın 1870 yılında, Alman birliğinin de 1871 yılında kurulmasıyla Avrupa'da yeni bir rekabet dönemine girilmiş, Almanya ile Fransa arasındaki 1870 Sedan Savaşı'nın ardından 1883'te üçlü ittifak adı altında Almanya, Avusturya - Macaristan İmparatorluğu, İtalya arasında ve 1907'de de Fransa, Rusya ve İngiltere arasında üçlü ittifak adı altında kurulmuş olan bloklaşma ve savaşın en önemli nedenini oluşturan Almanya ile İngiltere arasındaki ekonomik yarışma, I. Dünya Savaşı'nın tohumlarını atmış Avusturya - Macaristan veliahtı Franz Ferdinand'ın Saraybosna kentini ziyareti sırasında Gavrilo Principil adlı "Büyük Sırbistan" gizli örgütüne üye bir Sırp milliyetçisi tarafından 28 Haziran 1914'te öldürülmesi savaşın kıvılcımı olmuştur.
 
Tarih: 25 / 7 / 1914 (Miladî) - (25.07.1914 Cumartesi) Dosya No: 2089 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Avusturya veliahtı ile zevcesinin Saraybosna'da öldürülmeleri. Avusturya'nın Sırbistan'a verdiği ültimatoma karşı Sırbistan'ın alacağı vaziyetle Sırbistan'ın Avusturya hududundaki tahşidatı.
 
Tarih: 27 / 7 / 1914 (Miladî) - (27.07.1914 Pazartesi) Dosya No: 2089 Gömlek No: 4 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Avusturya veliahtı ile zevcesinin Saraybosna'da öldürülmeleri. Avusturya - Sırp ihtilafı ve Avusturya'nın Stockholm sefirinin (elçisinin) vukubulan beyanatı.
 
Tarih: 30 / 7 / 1914 (Miladî) - (30.07.1914 Perşembe) Dosya No: 2089 Gömlek No: 5 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Avusturya veliahtı ile zevcesinin Saraybosna'da öldürülmeleri. Avusturya'nın Sırbistan'a ültimatomu. Rusya'nın Avusturya'ya hücum etme ihtimaline binaen Karadağ hükümetinin seferber olarak askerini Avusturya üzerine sevk edeceği ve Bulgaristan'ın bi-taraf kalacağı.
 
Tarih: 02 / 8 / 1914 (Miladî) - (02.08.1914 Pazar) Dosya No: 2089 Gömlek No: 6 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Avusturya veliahtı ile zevcesinin Saraybosna'da öldürülmeleri. Avusturya'nın Sırbistan'a ültimatomu. İskoçya Meclisi'nin açılışında Sırp Veliahdı Aleksandre'ın yaptığı açılış konuşması ile Avusturya Macaristan Sefareti'nden (Büyükelçiliği'nden) gelen takrir-i şifahiye melfuf Almanca muhtıranın tercümeleri.
 
 
28 Haziran 1914'te Sırbistan'ın Saraybosna kentinde bir suikaste kurban giden Franz Ferdinand ve eşi Sophie.
 
Bunun üzerine Avusturya - Macaristan İmparatorluğu'nun Sırbistan'a katil öğrencinin yakalanıp kendisine teslim edilmesine dair vermiş olduğu ültimatomun Sırbistan tarafından yerine getirilmemesi üzerine Avusturya - Macaristan İmparatorluğu Sırbistan'a savaş açmıştır. Rusya'nın Sırbistan'dan,  Almanya'nın da Avusturya - Macaristan İmparatorluğu'ndan yana tavır takınmasıyla (1 Ağustos 1914'te Almanya savaş ilân etmiştir.) kısa sürede yayılan olaya, Fransa ve İngiltere'nin de dahil olması sonucu çatışmalar bir dünya savaşı niteliği kazanmıştır. Osmanlı Devleti ise savaşın hemen başlarında tarafsız olduğunu açıkladı. Ancak öyle bir olay gelişti ki Osmanlı Devleti de ister istemez bu sürece dahil olmak zorunda kadı. İtilaf devletleri ile Osmanlı Devleti arasında görüşmelerin sürdüğü sırada 10 Ağustos 1914'te İngiliz donanmasının takibinden kaçarak boğazlar statüsüne aykırı olarak  Osmanlı karasularına giren Goben ve Breslau adlarındaki iki Alman savaş gemisi Çanakkale boğazını geçip, Marmara'ya girerek Osmanlı karasularına girmiş, böylece Osmanlı Devleti savaşa girmenin ilk adımını atmıştı. Sonradan isimleri Yavuz ve Midilli olarak değiştirilen başta bu iki geminin bulunduğu bir filonun 27 Ekim 1914'te manevra gerekçesiyle Karadeniz'e çıkıp, Rusya'nın Sivastopol (27 Ekim 1914), Odesa (30 Ekim 1914), Kefe, Novorosisk limanlarını bombalaması ve iki Rus gemisi ile bir Fransız vapurunu da batırması sonucu 3 Kasım 1914'te Rusya, 4 Kasım 1914'te İngiltere, 5 Kasım 1914'te de Fransa savaş ilân etmiştir. Osmanlı Devleti de bunun üzerine 10 Kasım 1914'te Rusya, İngiltere ve Fransa'ya savaş ilân etmiştir.
 
Tarih: 21 / Z / 1332 (Hicrî) - (10.11.1914 Salı) Dosya No: 237 Gömlek No: 90 Fon Kodu: MV.
 
Donanma-yı Hümayun'un (Saray donanması) Karadeniz Boğazı'na torpil dökmesini Rus Donanması'nın ihlali sebebiyle Rusya, İngiltere ve Fransa'ya karşı savaş hali ilan edilmesi.
 
Böylece Rus limanlarına ve itilâf donanmasına yapılan bu saldırı ile dünya savaş tarihinde bir savunma şaheseri olarak nitelendirilen ve sonuçları itibariyle 1917 Rus İhtilâli'nin temelini atan Çanakale Savaşı'nın bu bombardımanlarla önü açılmış olur.
Peki Osmanlı Devleti pek çok cephede hayatta kalma mücadelesi verirken, doğu cephesinde durum nasıldı ? Her ne kadar Çanakkale Savaşı'nda başarı kazanılmış olsa da, Ruslar'ın doğu yönünden ilerleyişleri bir türlü engellenememiş, Ruslar 5 Mart 1916'da Pazar ve Çayeli'ni, 8 Mart'ta da Rize'yi işgâl etmişlerdir. Bu noktada savaş öncesindeki Türk - Rus hududunun 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması ile tespit edilmiş olduğunu, sınırın Karadeniz sahilindeki Kopmuş burnu ile başladığını, Artvin'in Kemalpaşa, Borçka, Murgul, Şavşat ve Ardanuç ilçelerinin Rus işgali altında olduğunu Ali Taşpınar'ın "Rize Tarihi" adlı kitabının 325. sayfasındaki bilgilerden yola çıkarak belirtmek gerekir. Uzayıp giden savaştan yorgun düşen Rusya'da ihtilâlin patlak vermesi ve Bolşevikler'in yönetimi ele geçirmeleri sonucu 18 Aralık 1917'de imzalanan Erzincan Antlaşması yla Rus kuvvetleri bölgeden çekilmiştir. Ali Taşpınar adı geçen kitabanın 361. sayfasında, Genelkurmay Başkanlığı'nın 7 Nisan 1965 gününe ait Harp Tarihi Dairesi'nin 2020 - 7 - 65 sayılı arşiv yazılarına göre Rize ve ilçelerinin kurtuluş tarihlerini şu şekilde belirtmektedir.
 
Rize: 2 Mart 1918
Çayeli: 9 Mart 1918
Pazar: 10 Mart 1918
Ardeşen: 10 Mart 1918
Fındıklı: 11 Mart 1918
 
Tüm bu açıklamalar doğrultusunda bölgenin iki yıl kadar bir süre ile Rus işgâli altında kaldığı söylenebilir.
Araştırma konumuz olan yurtdışı gurbetçilik konusu I. Dünya Savaşı, 1917 Rus İhtilâli ve II. Dünya Savaşı dönemlerine denk geldiği ve bu tarihsel olaylarla ilişkili olduğu için bu bölümde yalnız bu olaylarla ilgili bilgi verilmesiyle yetinilmiştir. Bu bağlamda tarihsel olayların bölge halkı üzerindeki etkilerine yine çeşitli belgelerde de tanıklık edebilmek mümkün olup, bu olaylardan birisi de 18. yüzyılın ilk yarısındaki Osmanlı - İran Savaşı'dır. İlker Külbilge tarafından Türkçeleştirilmesi yapılan 1735 - 1736 (Hicri 1148) yıllarına denk gelen 141 Numaralı Mühimme defterinin 97. sayfasının 38 / 107 numaralı kayıtlarında Hemşin dahil olmak üzere bölgenin çeşit yerlerinden Kars tarafına asker sevk edildiği ifadesinde bulunulmaktadır.
 
Katalog & Sayfa 1 & Sayfa 2
 
Not: İlgili belgenin orjinali defterin 38. sayfasında bulunmakta olup, defterin başında "mühimme defteri evail-i cemâzi-yel-âhir (evail: ayın 1-10 günleri) sene 1148 (Ekim / Kasım 1735), evâhir-ı zi-l-hicce (evahir-ı: ayın 21-30 günleri) sene 1148 (Nisan / Mayıs 1736) 141" ifadesi bulunmaktadır (Tercüme: Faik Okan Atakcan - Mustafa Güneş).
 
 
Fırtına Nehri Şehitlik (Tolikçet) Köyü yakınındaki anıt.
 
 
Şehitlik Köyü (Tolikçet) Köyü yakınındaki kabir taşı.
 
 
 
Bölge halkından şehitlere Çanakkale cephesinde de rastlayabilmek mümkün.
 
Başbakanlık Osmanlı Arşi Belgeleri'nde I. Dünya Savaşı'nın Bölge Halkına Etkileri
 
Başbakanlık Osmanlı Arşivi belgeleri, I. Dünya Savaşı'nın yalnız bölgede yaşayan halkı etkilemediğini, aynı zamanda yurt dışı gurbette bulunan bölge halkının mallarına el konması sonucu  uğramış olduğu zararın boyutunu ortaya koyması açısından önem taşır. Nitekim bugüne kadar incelenmiş olan dilekçelerdeki bilgilere göre Çamlıhemşin ilçesinin Aşağı Şimşirli (Canuttobira / Canuttobra) Köyü Apeloğlu ailesinden Rizan şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan İbrahim Efendi'nin 16.000 manat değerindeki malına,  yine aynı aileden olup Vilnius (Vilna) şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Halil Efendi'nin 20.000 manat (250.000 kuruş) değerindeki malına, aynı köyden Demircioğlu ailesinden Halit Efendi'nin 1000 ruble değerindeki malına, yine aynı köyden Okumuşoğlu ailesinden Vitebsk şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Mehmed Efendi'nin 50.000 manat (625.000 kuruş) değerindeki malına,  aynı aileden olup, Kiev şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Ahmet Efendi'nin 75.500 manat (943.750 kuruş) değerindeki malına Çat Köyü'nden Bağcıoğlu ailesinden Kutais şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Abdullah Usta'nın 10.100 manat değerindeki malına, aynı köyden Rostov şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Derecioğlu ailesinin 12.932 manat değerindeki malına, Hala Dülgeroğlu ailesinden Ahmet Efendi'nin 12.100 manat (151.250 kuruş) değerindeki malına, Konaklar Mahallesi (Makrevis Köyü) Hacıalioğlu ailesinden Torski / Turski şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Halil Efendi'nin 11.900 manat  (148.750 kuruş) değerindeki malına, aynı köyden Tarakçıoğlu ailesinden Mecit Efendi'nin 49.955 ruble değerindeki malına, yine aynı köyden Usta Mehmedoğlu ailesinden Yalta şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Mecit Efendi'nin 31.860 manat değerindeki malına, Mikrun Kavak Köyü'nden Sivastopol şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Hacı Hasanzade Halil Efendi'nin 8700 manat değerindeki malına, aynı köyden  Uzunosmanzade Mehmed Ali'nin 47.000 manat (587.500 kuruş) değerindeki malına, Ülkü (Mollaveis / Mollaveyis) Köyü Bozhaliloğlu ailesinden Ali Efendi ile Yolkıyı (Küşüve) Köyü Tumanoğlu ailesinden Zekeriya Efendi'nin 30.000 ruble değerindeki malına (Simferepol şehrinde ticari faaliyette bulunmuşlardır.), Mikrun Kavak Köyü Bozacıoğlu ailesinden Kremençuk şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Kasım Efendi'nin 43.800 manat (547.500 kuruş) değerindeki malına, Ortan Köyü Gülapoğlu ailesinden Daugavpils, Huta ve Suwalki şehirlerinde ticari faaliyette bulunmuş olan Şerif Efendi'nin 80.600 ruble değerindeki malına ve parasına, Ülkü (Mollaveis / Mollaveyis) Köyü Tumanoğlu ailesinden Dnipropetrovsk ve Harkov şehirlerinde ticari faaliyette bulunmuş olan Hüseyin Efendi'nin 34.200 manat değerindeki malına, Topluca (Sano) Köyü  Aydınoğlu ailesinden Lublin şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Hasan Efendi'nin 33.700 manat (421.250 kuruş) değerindeki malına, aynı aileden Varşova vilayetinin Novi Dvor şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Mehmed Efendi'nin 29.500 ruble değerindeki malına, aynı köyden Badoğlu ailesinden Osman Efendi'nin 15.600 manat (185.000 kuruş) değerineki malına, yine aynı köyden Çepoğlu ailesinden Hasan Efendi'nin 31.900 manat değerindeki malına, aynı köyden Aydınoğlu ailesinden Musa ve aynı köyden ortağı Çamkertenoğlu ailesinden Şakir Efendi'nin 294.500 manat değerindeki malına, Çayeli (Mapavri) ilçesinin Suçatı (Apso) Köyü'nden Toplaoğlu Hurşit'in 4500 manat değerindeki malına, Hemşin ilçesinin Nurluca (Çanava / Çaneva / Çanive / Çanova / Saneva / Sonova) Köyü Ferahoğlu ailesinden Dnipropetrovsk şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Mehmed Ali Efendi'nin 35.700 manat değerindeki malına, aynı  köyden Feyzoğlu ailesinden Kutais şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Osman Efendi'nin 14.000 manat değerindeki malına, Ortaköy (Zuğa Ortaköy) Köyü Hacıfanioğlu ailesinden Hüseyin Efendi'nin 45.720 manat (5.415.000 kuruş) değerindeki malına, aynı köyden Muradoğlu ailesinden Bahçesaray ve Melitopol şehirlerinde ticari faaliyette bulunmuş olan Tevfik Efendi'nin 16.750 manat ve 10.500 manat değerindeki (toplam 27.250 manat) malına, yine aynı köyden Ustaoğlu Kasım'ın 20.700 manat değerindeki malına, Yaltkaya (Gomno / Gumno) Köyü Celiloğlu  ailesinden İsmail Hakkı Efendi'nin 81.000 manat değerindeki malına, Pazar (Atina) ilçesinin Aktepe (Çitat belgede geçen şekliyle Kitat) Köyü Telatoroğlu ailesinden Šiauliai (Shavl belgede geçen şekliyle Şavil) şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Halim Ağa'nın 33.100 manat değerindeki malına, Başköy (Petre-Nikola) Köyü Kudulhasanoğlu ailesinden Yalta ve Mirgorod şehirlerinde ticari faaliyette bulunmuş olan Şaban Efendi'nin 11.000 manat değerindeki malına, yine aynı aileden olup Rovna şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Mahmud Efendi'nin 30.200 manat (377.500 kuruş) değerindeki malına (Kudulhasanoğlu ailesinin el konulan mallarının toplamı 41.200 manata denk gelmektedir.), Ortayol (Meleskur) Köyü Pirimoğlu ailesinden Ali Efendi'nin 50.720 manat değerindeki malına, yine aynı köyden Nuranoğlu aiesinden Riga'da ticari faaliyette bulunmuş olan Ali Efendi'nin 96.400 manat (1.305.000 kuruş) değerindeki malına, Uğrak (Çingit) Köyü Ferahoğlu ailesinden Kiev şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan  Hasan Efendi'nin 33.550 manat (420.375 kuruş) değerindeki malına, aynı köyden Cihanoğlu ailesinden Dnipropetrovsk şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olan Mehmed Efendi'nin 31.000 manat (387.500 kuruş) değerindeki malına,  Suçatı (Apso) Köyü Topaloğlu ailesinden Hurşit Efendi'nin 4500 manat değerindeki malına Rus hükümeti tarafından el konulmuştur. Bu doğrultuda zarar miktarlarının boyutu ile ilgili son bir not olarak Nurluca (Çanava / Çaneva / Çanive / Çanova / Saneva / Sanova) Köyü'ndeki Ferahoğlu ailesi ile Uğrak (Çingit) Köyü'ndeki Ferahoğlu ailesinin toplam zarar miktarının 69.250 manata denk geldiğini söyleyebilmek mümkündür. Mevcut belgeler ışığında yukarı kısımda da belirtilmiş olduğu üzere Ferahoğlu ailesinden Ahmet Efendi'nin 300.000 ruble değerindeki malına, Gülapoğlu ailesinden Şerif Efendi'nin 80.600 ruble değerindeki malına, Konaklar Mahallesi (Makrevis Köyü) Tarakçıoğlu ailesinden Mecit Efendi'nin ise 49.955 ruble değerindeki malına, Ülkü (Mollaveis / Mollaveyis) Köyü Bozhaliloğlu ailesinden Ali Efendi ile Yolkıyı (Küşüve) Köyü Tumanoğlu ailesinden Zekeriya Efendi'nin 30.000 ruble değerindeki malına,  Topluca (Çano  / Çanu / Sano / Sanu) Köyü Aydınoğlu ailesinden Mehmet Efendi'nin 29.500 ruble değerindeki malına ve Aşağı Şimşirli (Canuttobira / Canuttobra) Köyü Demircioğlu ailesinden Halit Efendi'nin 1000 ruble değerindeki malına el konulmuş olması, ilgili ailelerin Çarlık Rusyası'nda en fazla mal değerine sahip olan aileler olduğunu ortaya koymaktadır. Bunun dışında en fazla mal değerine sahip ailelerden ilk altısının Çamlıhemşin ilçesinden, bu ailelerden en fazla mal değerine sahip ikinci ve üçüncü sıradaki ailelerin (Gülapoğulları & Tarakçıoğulları / Gülapoğlu ailesi günümüzde Ortan Köyü'nde bulunmaktaysa da o dönem itibarıyla, Ortan Köyü'nün,  Konaklar Mahallesi'ne -Makrevis Köyü- bağlı olması nedeniyle bu aile adının bulunduğu yer olarak Makrevis Köyü belirtilmektedir.) Çamlıhemşin ilçesi Konaklar Mahallesi'nden (Makrevis Köyü) olması dikkat çeken bir diğer noktadır.
İlgili dilekçeler tarih bilgileri ele alınarak sıralandırıldığında ise şu şekilde bir sıralama ortaya çıkmaktadır:
11 Nisan 1331 (24 Nisan 1915): Demircizade Halit Efendi / ? / Aşağı Şimşirli (Canuttobira / Canuttobra) Köyü
11 Nisan 1331 (24 Nisan 1915): Gülapoğlu Şerif Efendi / Suwalki & Huta, Polonya / Ortan Köyü
26 Ağustos 1331 (8 Eylül 1915): Gülapoğlu Şerif Efendi / Daugavpils, Letonya / Ortan Köyü 
2 Teşrîn Evvel 1331 (15 Ekim 1915): Paşalıoğlu Ahmet / Lida, Beyaz Rusya / Başköy (Petre - Nikola) Köyü
14 Teşrîn-i Evvel 1331 (27 Ekim 1915): Pedresoğlu Şaban / ?, Ukrayna / Konaklar Mahallesi (Makrevis Köyü), Çamlıhemşin
16 Teşrîn-i Evvel 1331 (29 Ekim 1915): Ferahzâde Mehmed Ali / Dnipropetrovsk, Ukrayna / Nurluca (Çanava / Çaneva / Çanive / Çanova / Saneva / Sanova) Köyü
17 Teşrîn-i Evvel 1331 (30 Ekim 1915): Pirimzâde Ali Efendi / Kiev, Ukrayna / Ortayol (Meleskur) Köyü, Pazar
21 Teşrîn-i Evvel (1)331 (3 Kasım 1915): Ferahzâde Hasan / Kiev, Ukrayna / Uğrak (Çingit) Köyü, Pazar
21 Teşrîn-i Evvel (1)331 (3 Kasım 1915): Susikzâde Şakir Usta / Cherkasy, Rusya / Başköy (Petre-Nikola) Köyü, Pazar
23 Teşrîn-i Evvel 1331 (5 Kasım 1915): Kudulhasanoğlu Şaban / Mirgorod, Ukrayna / Başköy (Petre - Nikola) Köyü, Pazar
24 Teşrîn-i Evvel 1331 (6 Kasım 1915): Kudulhasanoğlu Mehmet / Rovna, Ukrayna / Başköy (Petre - Nikola) Köyü, Pazar
26 Teşrîn-i Evvel (1)331 (8 Kasım 1915): Aydınzâde Hasan / Lublin, Polonya / Topluca (Sano) Köyü
26 Teşrîn-i Evvel (1)331 (8 Kasım 1915): Aydınzâde Mehmed / Nowy Dwor / Topluca (Sano) Köyü
26 / 27 Teşrîn-i Evvel (1)331 (8 / 9 Kasım 1915): Muradoğlu Tevfik / Simferepol, Ukrayna / Zuğa Ortaköy Köyü (Ortaköy Mahallesi)
26 / 27 Teşrîn-i Evvel (1)331 (8 / 9 Kasım 1915): Tumanoğlu Zekeriya / Simferepol, Ukrana / Yolkıyı (Küşüve) Köyü
27 Teşrîn-i Evvel (1)331 (9 Kasım 1915): Feyzoğlu Osman / Kutais, Gürcistan / Nurluca (Çanava / Çaneva / Çanive / Çanova / Saneva / Sanova) Köyü
27 Teşrîn-i Evvel (1)331 (9 Kasım 1915): Hacı Hasanzâde Halil / Sivastopol , Ukrayna / Mikrun Kavak
1 Teşrin-i Sânî 1331 (14 Kasım 1915): Kuyumcuoğlu Memiş Osman / Kremençuk, Ukrayna / Yolkıyı (Küşüve) Köyü, Çamlıhemşin
4 Teşrîn-i Sâni (1)331 (17 Kasım 1915): Okumuşoğlu Mehmed Efendi / Vitebsk, Beyaz Rusya / Aşağı Şimşirli (Canuttobira / Canuttobra) Köyü & Kestioğlu Halil, Hungeni, Moldova
5 Teşrîn-i Sânî (18 Kasım 1915): Göçgenoğlu / Göçkenoğlu Ali / Kiev Vilâyeti, Ukrayna / Ortaköy Mahallesi (Zuğa Ortaköy Köyü), Hemşin
21 Teşrîn-i Sânî (1)331 (4 Aralık 1915): Apeloğlu İbrahim Efendi / Birsaltoska - Birsaltoski - Birsaltuska - Birsaltuski & Vennisa (Vinnitsa), Ukrayna & Ryzan, Rusya / Aşağı Şimşirli (Canuttobira / Canuttobra) Köyü
İlgili dilekçelerdeki bilgiler şehirlere ve zarar miktarlarına göre indekslendiğinde ise şu şekilde bir görünüm ortaya çıkmaktadır.
Bahçesaray, Ukrayna: 16.850 manat (Muradoğlu Tevfik / Ortaköy Mahallesi -Zuğa Ortaköy Köyü-)
Balti (Bels), Moldova: 6.500 manat (Çamkertenoğlu Mustafa / Topluca -Çano / Çanu / Sano / Sanu- Köyü)
Cherkasy, Rusya: 6.466.250 kuruş (Susikoğlu Şakir - Başköy -Petre Nikola- Köyü)
Daugavpils, Letonya: 25.000 ruble (Gülapoğlu Şerif / Ortan Köyü)
Dnipropetrovsk (Ekaterinoslav), Ukrayna: 35.700 manat (Ferahoğlu Mehmed Ali / Nurluca -Çanava / Çaneva / Çanive / Çanova / Saneva- Köyü) - 31.000 manat / 387.500 kuruş (Cihanoğlu Mehmet / Uğrak -Çingit- Köyü) - 20.000 manat (Tumanoğlu Hüseyin / Ülkü -Mollaveis / Mollaveyis- Köyü)
Harkov, Ukrayna: 34.200 manat (Tumanoğlu Hüseyin: Ülkü -Mollaveis / Mollaveyis Köyü)
Huta, Polonya: 10.000 ruble (Gülapoğlu Şerif / Ortan Köyü)
Kiev, Ukrayna: 75.500 manat / 943.750 kuruş (Okumuşoğlu Ahmet / Aşağı Şimşirli -Canuttobira / Canuttobra- Köyü) - 50.720 manat (Pirimoğlu Ali / Ortayol -Meleskur- Köyü) 33.550 manat / 420.375 kuruş (Ferahoğlu Hasan / Uğrak -Çingit- Köyü)
Kremenchug, Ukrayna: 43.800 manat 547.500 kuruş (Bozacıoğlu Kasım / Mikrun Kavak -Mikrun- Köyü)
Kutais: 14.000 manat (Feyzoğlu Osman / Nurluca -Çanava / Çaneva / Çanive / Çanova / Saneva- Köyü) - 10.100 manat (Bağcıoğlu Abdullah / Çat Köyü)
Lublin, Polonya: 33.700 manat / 421.250 kuruş (Aydınoğlu Hasan / Topluca -Çano, Çanu, Sano, Sanu- Köyü)
Melitopol, Ukrayna: 10.500 manat (Muradoğlu Tevfik / Ortaköy Mahallesi -Zuğa Ortaköy Köyü-)
Nowy Dwor, Polonya: 29.500 ruble (Aydınoğlu Mehmed / Topluca -Çano, Çanu, Sano, Sanu- Köyü)
Rovna, Ukrayna: 30.200 manat / 377.500 kuruş (Kudulhasanoğlu Mahmud / Başköy -Petre Nikola- Köyü)
Rostov, Rusya: 12.932 manat (Derecioğulları / Çat Köyü)
Ryazan, Rusya: 16.000 manat (Apeloğlu İbrahim / Aşağı Şimşirli -Canuttobira / Canuttobra- Köyü)
Simferepol, Ukrayna: 30.000 ruble (Bozhaliloğlu Ali / Ülkü -Mollaveis / Mollaveyis- Köyü & Tumanoğlu Zekeriya - Yolkıyı -Küşüve- Köyü)
Siauliai, Litvanya: 33.100 manat (Telataroğlu Halim / Aktepe -Çitat- Köyü)
Sivastopol, Ukrayna: 8700 manat (Hacı Hasanzade Halil / Mikrun Kavak -Mikrun- Köyü)
Suwalki, Polonya: 20.600 ruble (Gülapoğlu Şerif / Ortan Köyü)
Torski / Turski: 1.900 manat / 148.750 kuruş (Konaklar Mahallesi -Makrevis Köyü-)
Vilnius (Vilna), Litvanya: 20.000 manat / 250.000 kuruş (Apeloğlu Halil / Aşağı Şimşirli -Canuttobira / Canuttobra- Köyü)
Vinnitsa, Ukrayna: 20.000 manat / (Apeloğlu İbrahim / Aşağı Şimşirli -Canuttobira / Canuttobra- Köyü)
Vitebsk, Beyaz Rusya: 50.000 manat / 625.000 kuruş (Okumuşoğlu Mehmed / Aşağı Şimşirli -Canuttobira / Canuttobra- Köyü)
Yalta, Ukrayna: 31.860 manat (Usta Mehmetoğlu Mecit / Konaklar Mahallesi -Makrevis Köyü-)
Üst kısımdaki liste haricinde, yönetim bölgesi (bu yer isimleri belgelerde vilâyet ifadesiyle tanımlanmaktadır.) tespit edilip, ticari faaliyette bulunulan şehir ismi tespit edilememiş (okunamamış) dilekçeler de bulunmaktadır. Örneğin 7800 manat zarara uğradığını belirten Göçgenoğlu / Göçkenoğlu Ali bu kişilerden birisidir.
Dilekçelerdeki bilgilerden yola çıkıldığında ticari faaliyette bulunulan ülkeleri bugünkü sınırlara göre ve zarar miktarlarını ele alarak aşağıdaki şekilde de indeksleyebilmek  de mümkündür.
Beyaz Rusya: 50.000 manat / 625.000 kuruş (Okumuşoğlu Mehmed / Aşağı Şimşirli -Canuttobira / Canuttobra- Köyü)
Gürcistan: 14.000 manat (Feyzoğlu Osman / Nurluca -Çanava / Çaneva / Çanive / Çanova / Saneva- Köyü) - 10.100 manat (Bağcıoğlu Abdullah / Çat Köyü)
Letonya: 25.000 ruble (Gülapoğlu Şerif / Ortan Köyü)
Litvanya: 33.100 manat (Telataroğlu Halim / Aktepe -Çitat- Köyü) - 20.000 manat / 250.000 kuruş (Apeloğlu Halil / Aşağı Şimşirli -Canuttobira / Canuttobra- Köyü)
Moldova: 6.500 manat (Çamkertenoğlu Mustafa / Topluca -Çano / Çanu / Sano / Sanu- Köyü)
Polonya: 29.500 ruble (Aydınoğlu Mehmed / Topluca -Çano, Çanu, Sano, Sanu- Köyü) - 10.000 ruble (Gülapoğlu Şerif / Ortan Köyü) - 20.600 ruble (Gülapoğlu Şerif / Ortan Köyü) - 33.700 manat / 421.250 kuruş (Aydınoğlu Hasan / Topluca -Çano, Çanu, Sano, Sanu- Köyü)
Rusya: 6.466.250 kuruş (Susikoğlu Şakir - Başköy -Petre Nikola- Köyü) - 16.000 manat (Apeloğlu İbrahim / Aşağı Şimşirli -Canuttobira / Canuttobra- Köyü) - 12.932 manat (Derecioğulları / Çat Köyü)
Ukrayna: 75.500 manat / 943.750 kuruş (Okumuşoğlu Ahmet / Aşağı Şimşirli -Canuttobira / Canuttobra- Köyü) - 50.720 manat (Pirimoğlu Ali / Ortayol -Meleskur- Köyü) - 35.700 manat (Ferahoğlu Mehmed Ali / Nurluca -Çanava / Çaneva / Çanive / Çanova / Saneva- Köyü) - 43.800 manat 547.500 kuruş (Bozacıoğlu Kasım / Mikrun Kavak -Mikrun- Köyü) - 34.200 manat (Tumanoğlu Hüseyin: Ülkü -Mollaveis / Mollaveyis Köyü) 33.550 manat / 420.375 kuruş (Ferahoğlu Hasan / Uğrak -Çingit- Köyü) - 31.860 manat (Usta Mehmetoğlu Mecit / Konaklar Mahallesi -Makrevis Köyü-) - 31.000 manat / 387.500 kuruş (Cihanoğlu Mehmet / Uğrak -Çingit- Köyü) - 30.200 manat / 377.500 kuruş (Kudulhasanoğlu Mahmud / Başköy -Petre Nikola- Köyü) - 30.000 ruble (Bozhaliloğlu Ali / Ülkü -Mollaveis / Mollaveyis- Köyü & Tumanoğlu Zekeriya - Yolkıyı -Küşüve- Köyü) - 20.000 manat / (Apeloğlu İbrahim / Aşağı Şimşirli -Canuttobira / Canuttobra- Köyü) - 20.000 manat (Tumanoğlu Hüseyin / Ülkü -Mollaveis / Mollaveyis- Köyü) - 16.850 manat (Muradoğlu Tevfik / Ortaköy Mahallesi -Zuğa Ortaköy Köyü-) - 10.500 manat (Muradoğlu Tevfik / Ortaköy Mahallesi -Zuğa Ortaköy Köyü-) - 8700 manat (Hacı Hasanzade Halil / Mikrun Kavak -Mikrun- Köyü)
Aşağıdaki kısımda tercümesi yapılmış olan bir kısım dilekçeye ve bölge halkının anlatımlarına yansımış olan bir diğer konu ise I. Dünya Savaşı yıllarında bölge halkından bazılarının askerlik görevini yerine getirmemiş olmalarından ötürü Çarlık Rusyası hükümeti tarafından çoğunlukla Sibirya olmak üzere çeşitli yerlere sürgün edilmiş olmalarıdır. Nitekim Ortan Köyü Gülapoğlu ailesinden Şerif Efendi'nin Huta ve Suwalki şehirlerindeki pastanesine el konulmasıyla ilgili Osmanlı hükümetine vermiş olduğu dilekçedeki bilgilerde "i'lân-ı harbin vukû'ı (savaş ilanı olması) üzerine Rûsya Hükûmeti mükellefiyet-i 'askeriyede 'Osmânlı gençlerini esîr-i harb (savaş esiri) sıfatıyla memâlik-i ba'îdeye (uzak ülkelere) sevk eylediği" ifadesine yer verilmiş olması bu durumu ortaya koymaktadır. Bunun yanında bölge halkıından bazılarının da yurt dışı gurbetten dönememiş olduğu bilgisi de tespit edilmiştir. Tüm bu aileleri mevcut bilgiler çerçevesinde şu şekilde sıralayabilmek mümkündür:
Aydınoğulları (Ahmet Efendi): Topluca (Sano) Köyü (Sibirya'ya sürgün edilmiş olup, Minsk şehrine yıllar sonra geri gelmiştir.)
Bosikoğulları (Nazım Alemdar'ın dedesinin iki kardeşi: ?): Sırt Mahallesi (Sırt Köyü)
Demircioğulları (Muzaffer & Halide): Ortan Köyü (Geri gelmemiştir.)
Gülapoğulları (Eminler kolu: Hasan Efendi): Ortan Köyü (Geri gelmemiştir.)
Gülapoğulları (Mollalar kolu: Hüseyin Efendi): Ortan Köyü (Sibirya'ya sürgün edilmiş olup, yıllar sonra dönebilmiştir.)
Korkoğulları (Kadir Efendi): Şenyuva (Çinçiva) Köyü / Yavuzlar Köyü (Geri gelmemiştir.)
Kotiloğulları (İdris Efendi (Geri gelmemiştir.) & Hüseyin Efendi *): Şenköy (Amokta / Amukta) Köyü
Kuduloğulları (?): Başköy (Petre-Nikola) Köyü (Geri gelmemiştir.)
Muradoğulları (Hasan Efendi & Mehmet Efendi): Ortaköy Mahallesi (Zuğa Ortaköy Köyü) / (Sürgün)
Ofluoğulları (Cemile Hanım): Yukarı Çamlıca Mahallesi (Yukarı Vice / Vice-i Ulya Köyü)
Ofluoğulları (Hüseyin Ahmet Efendi): Yukarı Çamlıca Mahallesi (Yukarı Vice - Vice-i Ulya Köyü) / (Tambov şehrine sürgün edilmiştir.)
Pirimoğulları (Mustafa Efendi): Ortayol (Meleskur) Köyü (Naziler tarafından öldürülmüştür.)
Sinanoğulları (?): Başköy (Petre-Nikola) Köyü (Geri gelmemiştir.)
Şeyhoğulları (Ahmet Efendi): Akbucak (Mermenat) Köyü (Sibirya'ya sürgün edilmiş olup, yıllar sonra dönebilmiştir.)
Tarakçıoğulları (Hüsnü Efendi): Konaklar Mahallesi (Makrevis Köyü) / (Geri gelmemiştir.)
Terepoğulları (?): Hisarcık (Kale-i Bala) Köyü (Geri gelmemiştir.)
Yukarı Çamlıca Mahallesi (Yukarı Vice / Vice-i Ulya) Köyü Reyhanoğlu ailesinden Şeref Reyhan ise bu durumla ilgili olarak köyünün mutarlık defterinde kimi yurt dışı gurbetçiler için "Rusya'da kayıp" ifadesinin kullanıldığını belirtmiş olması, ilgili listenin yapılacak daha geniş bir araştırmayla daha da genişleyeceğini ortaya koymaktadır. 
Son olarak belgelerdeki köy adlarının doğru yazılışlarında ve adı geçen ailelerin hangi köyden olduklarının tam olarak tespit edilmesinde, Başbakanlık Osmanlı Arşivi uzmanı Muhammet Safi'nin 1850 yılına ait "Rize Tahrir-i Öşür Envanteri" adlı çalışmasından ve internet ortamı üzerindeki Rize yer adlarından yararlanıldığını belirtmek ister, dilekçelerin köy ve aile adı gibi özet katolog bilgilerinin Mehmet Serdar Bekar aracılığıyla tespit edilmiş olduğunu belirtmek isteriz.
 
Tarih: 24 / 10 / 1865 (Miladî) - (24.10.1865 Salı) Dosya No: 325 Gömlek No: 63 Fon Kodu: HR.TO..

Rusya memalikinden Abaza'ya tabi Kudavda nam mahaldeki Devlet-i Aliyye tebasından bazı eşhasın mutasarrıf oldukları (kendinde kullnma hakkı ve salâhiyeti bulunan) dükkanların hükümet-i mahalliye tarafından zabt ve müsadere olunduğu (el konduğu).
 
Tarih: 12 / 8 / 1914 (Miladî) - (12.08.1914 Çarşamba) Dosya No: 2122 Gömlek No: 1 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Batum'daki Osmanlı tebaasının nakli.
 
Tarih: 19 / 8 / 1914 (Miladî) - (19.08.1914 Çarşamba) Dosya No: 2116 Gömlek No: 1 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Osmanlı tebeasından olan şahısların Rus hududunu geçtiklerinde Rus yetkililer tarafından tutuklanması emri. Odesa'daki Osmanlı tebeasının durumu. Rusya'daki Osmanlı tebaasına yapılan kötü muamele. Odesa ve Batum'da müslüman Osmanlı vatandaşlarının Osmanlı'ya azimetlerinin (gidişlerinin) engellenmesi. Petersburg Almanya Sefareti'nin ahali tarafından yağma ve tahrip edilmesi. Rusya'nın muhtelif bölgelerinden Odesa'ya vatani hizmetlerini ifa etmek için gelenlerin sevkleri meselesi. İdris ve Nuri Beylerle Mekke asıllı bir hacının casusluk iddiasıyla Rus gümrük memurları tarafından tutuklanması.
 
Tarih: 05 / L / 1332 (Hicrî) - (27.08.1914 Perşembe) Dosya No: 13 Gömlek No: 33 Fon Kodu: DH.EUM.VRK.

Hocabey'deki
(Odesa) Osmanlı tebaasının ikamet ettikleri mahallerin tahrir edildiği (yazıldığı), Osmanlı fırıncılarının dükkanlarını terk ettikleri, bankaların çek vermedikleri ve saireye (sâir: diğer, başka) dair Hocabey (Odesa) Şehbenderliği'nin (Konsolosluğu'nun) telgrafı.
 
Katalog
 
Bismillâh-ir-Rahmân-ir-Rahîm

Bâb-i Âlî
Hâriciyye Nezâreti (Dışişleri Bakanlığı)
Umûr-i Siyâsiyye Müdîriyyet-i Umûmiyyesi (Siyasi İşler Genel Müdürlüğü)
  Mühimme kalemi
aded
52889 / 1079
 
Dâhiliyye Nezâret-i Celîlesine (Yüce İçişleri Bakanlığı'na)
 
Hulasâ (özet)
 
Odesa'daki teba-i Osmaniyye (Osmanlı tebası) hakkında.
 
Devletlü Efendim Hazretleri
 
Hoca bey (Odessa) zabıtası tarafından oradaki teba-yi Osmaniye'nin mikdarıyla ikamet ettikleri mahaller tahrir edilmekte olduğu gibi Avusturya, Almanya ve İtalya tebasından, otellerine geleceklerin altı saat zarfında zabıtaya haber verilmesi aksi takdirde otellerin sedd olunacağı (kapatılacağı) otelcilere şiddetle tenbih idildiği ve Avusturya ve Almanya hududlarına yakın mahallerdeki (yerlerdeki) Osmanlı furuncıların (fırıncıların) dükkanlarını terk edib içerilere kaçmakda ve fevkalade mutazarrır olmakda bulundukları (zarara uğradıkları) ve rublenin hariç içün hiç bir kıymeti olmayub bankalar dahi çek vermediğinden memleketlerine avdet ideceklerin (döneceklerin) müşkilâta (zorluklara) uğradıkları Hocabey (Odessa) Şehbenderliği'nden (konsolosluğundan) bildirilmiştir. Malumat olmak üzre beyan-ı keyfiyyet olundu efendim.
fî 4 şevval sene (1)332 fî 13 ağustos sene (1)330 (26 Ağustos 1914)

Hâriciye Nâzırı (Dışişleri Bakanı) nâmına (adına)
Umûr-u Siyâsiyye (Siyasi İşler) Müdiri (Müdürü)
Ahmed Reşid
 
 
Tercüme: Faik Okan Atakcan - Mustafa Güneş
Türkçeleştirme: Faik Okan Atakcan
 
Sayfa 1
 
Tarih: 06 / 9 / 1914 (Miladî) - (06.09.1914 Pazar) Dosya No: 2116 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.
 
İstanbul Rus Sefareti askeri ateşesinin İtalya postasıyla Pire limanına ve Rus hastahanesi sörlerinden sekiz kadının Rus vapuruyla Odesa'ya gitmesi. Rusya ile harbe girdiğimiz takdirde Osmanlı tebeası memurlarının çağrılma durubu. Odesa'daki Osmanlı tebeasının azimetlerin mani olunmadığı, Batum'daki Osmanlı vatandaşlarının vapurla azimetlerine mani olunmasından dolayı karadan azimetleri için teşebbüste bulunulması. Odesa ve Batum'daki Osmanlı vatandaşlarının Odesa'da hapsedilmesli. Batum'da bazı ileri gelenlerin tutuklanması ve ve tahliyeleri için teşebbüste bulunulması. Rusya'da Osmanlı vatandaşlarına hukuka aykırı muamele yapılmaması için Petrograd sefaretimizin teşebbüste lbulunması. Rusya'da tutuklu İdris ve Nuri beylerle aslen Mekkeli olan bir şahsın tahliyeleri için sefaret tarafından teşebbüste bulunulması. Patoziç mevkiinde tutuklanan bir Rus neferinin Arhavi'ye nakli. Rusya'da Osmanlı vatandaşlarına yapılan gayr-ı hukuki muamele. Batum'da tutuklanan Osmanlı vatandaşlarının bırakılması için tutuklanan Rus neferinin serbest bırakılması gerektiği.
 
Tarih: 27 / Ağ / 1330 - (09.09.1914 Çarşamba) Dosya No: 131 Gömlek No: 13 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat.
 
Tarih: 24 / Za / 1332 (Hicrî) - (15.10.1914 Perşembe) Dosya No: 2 Gömlek No: 19 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Rusya Hükümeti tarafından el konulan ellibeş kayık ile daha önce zabtedilen motorların iadesi için gerekli teşebbüsün yapılması (İndeks Adına Göre: Lazistan).
 
Tarih: 17 / 10 / 1914 (Miladî) - (17.10.1914 Cumartesi) Dosya No: 2116 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Mağaza ve dükkanları yerli halk tarafından yağmalanan Rusya'daki Osmanlı vatandaşlarının hayatlarının tehlikede olduğu. Vatani vazifelerini yapmak için vatanlarına dönmek üzere Odesa'da toplanan Osmanlı vatandaşlarına kolaylık sağlanması. Rusya'da Osmanlı vatandaşlarına kötü muamele yapılıp yapılmadığının tahkiki ve neticesinin İstanbul'a bildirilmesi. Batum'da tutuklanan Osmanlı vatandaşlarının tahliyesi teşebbüsü. Rusya'da bulunan Osmanlı vatandaşlarının himayesinin İtalya hükümetine bırakılması. Rus limanlarının Osmanlı donanması tarafından bombalanması nedeniyle Rusların Azerbeycan'daki Türk tebea ve şehbenderlerine tecav üzlerinin muhtemel olduğu. Tiflis Başşehbenderi Münir Süreyya Bey'in Tiflis'ten ayrılması. Rusya'da bulunan bazı şehbenderhanelerin evrakıyla şifre anahtarlarının zaptolunması. Nurullah Bey'in Manastır Şehbenderliği kançılarlığı'na tayini. Bakü, Rechl, Novarossisk ve Batum şehbenderleri (konsolosları) Kemal, Rıfat, Atıf ve Niyazi Beylerin Berlin'e hareketleri. Bakü'den Kamil Bey'e çekilen ve Rıfat Bey'in vazifesini bildiren telgraf. Rusya ile Osmanlı sefirlerinin Harb-i Umumiden dolayı değişimi. Osmanlı vatandaşlarının Rusya'dan uzaklaştırılmasına karşın Osmanlı vatandaşı Ermenilerin yerlerinde kalmalarına müsaade edilmesi. Rusya'da bulunan şehbender memurları ile müslüman tebaanın avdetleri.
 
Tarih: 10 / 11 / 1914 (Miladî) - (10.11.1914 Salı) Dosya No: 2122 Gömlek No: 5 Fon Kodu: HR.SYS.
 
İngiltere, Fransa, Rusya ve Sırbistan'daki Osmanlı tebeasının ihracı. Düşman devletler ve müttefikleri tebeasından olup resmi dairelerde çalışanlardan ihtiyaç duyulanlar haricindeki memurların gönderilmesi. İngiltere, Fransa ve Rusya'daki Almanya, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı tebealarına ait mal ve emlak ile müesselerine uygulanan muamele. Sırbistan'daki Osmanlı tebeasına uygulanan muamele. Mısır'da Almanya ve Avusturya-Macaristan'ın mal ve emlaki ile sanayi ve ticariyyesine İngilizler tarafından el konulduğuna dair Neues Wiener Tagblatt gazetesinde çıkan makale. Osmanlı Devleti'nin düvel-i muhasıma tebeasına ait mal ve emlak ile müesseselerine uyguladığı muamele. İtalya'daki muhasım (muhâsım: düşman) devletler tebeasına uygulanacak muamele hakkında İtalya kralının emirnamesi.
 
Tarih: 16 / Tn / 1330 - (29 Kasım 1914 Pazar) Dosya No: 131 Gömlek No: 14 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat (resmi mektup).
 
Tarih: 05 / 12 / 1914 (Miladî) - (05.12.1914 Cumartesi) Dosya No: 2116 Gömlek No: 4 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki Osmanlı vatandaşlarının İspanya Hükümeti tarafından himaye olunması. Petrograd'daki İspanya Sefareti'nin Osmanlı himayesini Norveç sefaretine (Büyükelçiliği'ne) tevdi etmesi. İspanya'nın Bükreş Sefareti'ne (Büyükelçiliği'ne) gönderilen Rusya'daki Osmanlı tebaasının himayesi ile ilgili yazının gönderilmesi talebi. Kafkasya'daki bütün Osmanlı halkının Tiflis Kalesi'ne hapsedilmesi. Rusya'da Osmanlı tebeasına uygulanan muamelenin aynısının Rus tebeasına uygulanacağı. Rusya'daki Osmanlı tebeasına ait evrak, eşya ve masraf listeleri. Petrograd'da Osmanlı menfaatlerinin himaye görevinin İspanya Maslahatgüzarlığı'ndan Norveç Sefareti'ne  (Büyükelçiliği'ne) devredilmesi. Kerç'te Osmanlı Devleti menfaatlerinin ve tebeasının himayesinin İspanya konsolosu Mr.Jordan Demilides tarafından ifası. Kırım, Kerç'teki Osmanlı tebeasının Ruslarca Sibirya'ya gönderilmesi.
 
Tarih: 02 / 1 / 1915 (Miladî) - (02.01.1915 Cumartesi) Dosya No: 2123 Gömlek No: 1 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Paulograt (Pavlograd) şehrinde fırıncılık yaparken malı müsadere edilen Ömer'in tazminat talebi. Rusya'da kalan mallarından dolayı tazminat iddiasında bulunan Osmanlı tebeasından 27 kişiye ait kimlik bilgileri ve 30 kişiye ait Rusça olarak düzenlenmiş zarar-ziyan cedvelleri.
 
Katalog
 
Hâriciyye Nezâreti (Dışişleri Bakanlığı)
Evrâk(?) Müdîriyyeti Sefâret-i Osmâniyye (Osmanlı Elçiliği) Kısmı
Târih kaydı: 5 Kânûn-ı Evvel 1918 (5 Aralık 1918)
Sahîfe (sayfa): 908
 
Rusya'da bulunan tebaa-i Osmâniyye'den yirmi yedi şahsın tazmînât iddiâsını hâvî olarak mahalleri Alman memûrlarına verip Berlin'de teslîm eylemiş olduğum yirmi yedi istid'â' (dilekçe) melfûfâtıyla maan (birlikte) leffen (dürülmüş, sarılı olarak; zarf veyâ mektup içine koyarak) takdîm kılınmış (sunulmuş) olmakla dâire-i âidesine (askeri daireye) havâlesi (gönderilmesi) lüzûmu ma'rûzdur (rica olunur).
 
Moskova Sefâret-i Seniyyesi
İdâreye me'mûr sefîr
5 Kanûn-ı Evvel (1)918 (5 Aralık 1918)
 
Hukuk Müşâvirliğine
fî 5'i
 
İstişâre
39429
Târih-i vürûdu (Geliş Tarihi)
fî 5 Kânûn-ı Sânî sene (1)334 (5 Ocak 1918)
 
39429
 
Rusya'da bulunup Rusya hükûmeti tarafından ittihâz olunan (alınan) tedâbir (tedbirler) netîcesi olarak dûçâr-ı zarar (zarara uğramış) olan tebaa-i Osmâniyye'nin (Osmanlı tebasının) zarar ve ziyânlarının tazmîni (karşılanması) Brest Litovsk muâhede-nâmesi (antlaşması) ile taht-ı te'mîn (teminat altına) alınmış ise de icrâ-i hâdise olan ahvâl üzerine alış netîcelenememiş olduğundan Rusya ile fi'len münâsebât başladığı zemân (zaman) nazar-ı i'tibâra alınmak üzere işbu evrâkın şimdilik husûsi (özel) bir dosya(da) hıfzı (saklanması) lüzûmunun (gereğinin) evrâk müdîriyyet-i umûmiyyesine (evrak genel müdürlüğüne) havâlesi (gönderilmesi) ma'rûzdur (rica olunur). fî 22 Şubat 1335 (22 Şubat 1919)
 
Dosyasında hıfzı (saklanması)
 
26 / 3351
 
Siyâsi
 
Deutsche Hauptkommission (Alman Baş Komisyonu)
Eing am (Giriş): 19 / 8
No 7: 362 16
Referat (Şube):
 
Rusya'da bulunan hukuk-ı şahsiyye-i Osmâniyye
 
1) ... zade
2) Süleyman ...
3) Ali Mahmut ...
4) ...
5) Hasan Yusuf ...
6) ... Gen (Genç) Hasan oğlu
7) Ali c. (сын: oğlu) Osman oglu (Osman'ın oğlu Ali)
8) ... c. (сын: oğlu) Muhammet ... (... Muhammet'in oğlu ...)
9) ...
10) ...
11) Mehmet c. (сын: oğlu) Ahmet ... (... Ahmet'in oğlu Mehmet)
12) Dursun c. (сын: oğlu) .... Osmanoğlu (... Osmanoğlu'nun oğlu Dursun)
13) Ali Hasan Durmuş oğlu
14) ... Ali Ahmet
15) Mahmut Hasan ... oğlu
16) Uzun Ali oğlu (Uzunalioğlu) ...
17) oğul Mehmet oğlu Ali (Ali'nin oğlu Mehmet)
18) ... Ömer oğlu (Ömeroğlu ...)
19) ... oglu İsmail Osman
20) ... oglu Murat(?) Hasan
21) ... oglu
22) Keh... ... oglu Ahmet ...
23) ... Mehmet ... oğlu
24) ...
25) Hüseyin c. (сын: oğlu) Mahmut Ömer oğlu (Mahmut Ömer oğlu Hüseyin)
26) Ahmet c. (сын: oğlu) Mehmet Osman ... (Mehmet Osman ...'nin oğlu Ahmet)
27) Muhammet c. (сын: oğlu) Ali Osman oğlu (Ali Osman oğlu Muhammet)
 
Not: 16 numaradaki Uzunalioğlu aile lakabına bir Başbakanlık Osmanlı Arşivi belgesinde Çamlıhemşin ilçesinin Zilkale (Koluna) Köyü'nde (Bu aile Akterinovar şehrinde lokantacılık yaparak  ticari faaliyette bulunmuştur.) ve günümüzde Şenköy (Amokta / Amukta) Köyü'nde rastlanmaktadır. 18 numaradaki Ömeroğlu aile adına Çamlıhemşin ilçesinin Yukarı Çamlıca Mahallesi'nde (Yukarı Vice - Vice-i Ulya Köyü) ve Hemşin ilçesinin Akyamaç (Tecina) Köyü'nde rastlanmaktadır.
 
Sayfa 1
 
Hâriciyye Nezâreti (Dışişleri Bakanlığı)
Sefâret-i Osmâniyye (Osmanlı Elçiliği) Kısmı
5 Kânûn-ı Evvel 1918
958

Rusya'da bulunan tebaa-i Osmâniyye'den otuz şahsın tazmînât iddiâ'sına dâir mahalleri Alman me'mûrlarına verip Berlin'de iken teslîm eylediğim istid'â'lar (dilekçeler) melfûfâtlarıyla maan (birlikte)takdîm edilmiş (sunulmuş) olduğuna dâire-i âidesine (ilgili daireye) havâlesi (gönderilmesi) lüzûmu (gereği) ma'rûzdur (rica olunur). Süferâ-yı Saltanat-ı Seniyye Moskova Sefâreti (Moskova Elçiliği) idâreye me'mûr
 
fî 5 Kânûn-ı Evvel (1)918 (5 Aralık 1918)
 
Hukuk müşâvirliğine
fî 5'i
 
İstişâre
39.428
Târih-i vürûdu (geliş tarihi)
fî 5 Kanûn-ı Evvel sene (1)333 (5 Aralık 1917) 
 
39.428
Rusya'da bulunan Rusya Hükûmeti tarafından ittihâz olunan (alınan) tedâbirdan (tedbirlerden) dolayı mutazarrır (zarara uğramış) olan tebaa-i Osmâniyye'nin (Osmanlı tebasının) zarar ve ziyânlarının tazmîni (ödenmesi) Brest-Litovsk Muâhede-nâmesiyle (Antlaşmasıyla) taht-ı te'mîn alınmış (teminat altına alınmış) ise de icrâ-i hâdise olan ahvâl üzerine alış netîcelenememiş olduğundan Rusya ile fi'len münâsebât (ilişkiler) başladığı zemân (zaman) nazar-ı i'tibâra (dikkate) alınmak üzere işbu evrâkın şimdilik husûsî (özel) bir dosya(da) hıfzı (saklanması) lüzûmunun (gereği) evrâk-ı müdîriyyeti umûmiyyesine (Evrak Genel Müdürlüğü'ne) havâlesi (gönderilmesi) lüzûmu (gereği) ma'rûzdur (rica olunur).
 
fî 24 Şubat 1330 (6 Kasım 1914)
 
Dosyada hıfzı (saklanması)
26 / 3351
 
Siyâsi      
 
Rusya'da kalan hukuk-ı şahsiyye-i Osmâniyye
Turkische Gesuche auf Schadenersatz (Türkçe Tazminat Dilekçeleri)
1) Mehmet Kaba Mehmet oğlu
2) Halil Ahmet Dedebekiroğlu / Bağbaşı (Haho) Köyü, Tortum / Erzurum
3) Mehmet Abdullah Kadir oğlu
4) Mecit Reşit oğlu
5) Mehmet Ahmet Karaahmet oğlu
6) Kahraman Hüseyin oğlu
7) Kahraman Hüseyin oğlu
8) Ahmet İbrahim Gurzi oğlu (Gürcoğlu?) / Dumankaya (Pulihoz) Köyü, Güneysu (Potamya) / Rize
9) Hüseyin Ahmet Gurdi oğlu (Gürcüğlu?) / Dumankaya (Pulihoz) Köyü, Güneysu (Potamya) / Rize
10) Battal Hüseyin Sadullah oğlu
11) Kahraman Hüseyin oğlu
12) Mustafa Osman Çorbacıoğlu
13) Mustafa İbrahim Çorbacı oğlu
14) Hasan Mehmet Tabak oğlu
15) Harun Halil oğlu
16) Timur Mehmed Çöpçü oğlu
17) İbrahim Halil  ... oğlu
18) Abdül (Abdulllah) Süleyman Demircioğlu / Vice, Çamlıhemşin / Rize
19) Şakir Mehmet ... oğlu
20) Ali Mehmet Abdullah oğlu / Karasu Köyü, Rize
21) Ali Osman Okumuş oğlu / Konaklar Mahallesi (Makrevis Köyü) & Ortan Köyü, Çamlıhemşin / Rize
22) Mehmet ... oğlu
23) İbrahim Raşid Halil oğlu
24) Ali Mustafa Molla zade oğlu / Çamlıkaya (Hunut) Köyü, İspir / Erzurum
25) Dursun Ali Mehmet Hacı Hasan oğlu Ortaçay (Ortaköy?)
26) Ali Halil Üstüli (Ustaoğlu?)
27) Mehmet Raşid oğlu
28) Şaban Ömer ...
29) Yakup İslam Num(?) oğlu (Tumanoğlu?) Yolkıyı (Küşüve) Köyü, Çamlıhemşin / Rize
30) ...
 
Sayfa 3
 
No: 1
 
Düşman ülkelerdeki Alman tebasına karşı şiddet hareketlerinin müzakeresi için imparatorluk komiserine
 
BERLİN / W. 35.
 
ВХОД No (Giriş Numarası): 1986 / W
 
Получено (?): 29.7.(?)8
 
Alman Baş Komisyonu
Giriş 19 / 8
364 ?
 
Schadenersatz Ansprüche (Tazminat Talepleri)
Des Türkischen (üzeri çizgili kısım: Deutche -Alman-) Zivilgefangenen (Türk Sivil Tutuklu-lar-) ...oglu
vor dem Kriege wohnaft (savaş öncesi ikamet eden) ...
jetzt interniert in (şimdi ... ile ilgileniyor)
Beruf vor dem Kriege (savaş öncesi mesleği) ...
 
Tercüme: Faik Okan Atakcan
 
 
Bismilâh-ir-Rahmân-ir-Rahîm
 
Rize'nin Kuvaroz (قواروز: Gülbahar) Mahallesi'nden Lazoğlu nâm-ı diğeri (diğer ismi) Balacoğlu (بلاج اوغلى) asker Mustafa ve Halim (حليم şeklinde yazılacağına حلم şeklinde yazılmıştır) Reîs benân-ı Ahmed (Ahmet'in oğulları Balacoğlu Mustafa ve Halim-?-) imzâlı ve fî Kânûn-ı Evvel sene (1)332 (28 Aralık 1916) târihli arz-ı hâlin (dilekçenin) sûretidir.
 
Bidâyet-i seferberlikte (seferberlik başlangıcında) memleketimizde avdetimizde (dönüşümüzde) Rusya'nın Lazarska / Lazarski (لازارسكى) ve Şoftel / Şuftel (شوفتل) iskelelerinde bırakdığımız balık ... için iki kayık, olta ve ağlarının yekûn (toplam) kıymeti olan ve leffen (dürülmüş, sarılı olarak; zarf veyâ mektup içine koyarak) takdîm kılınan (sunulan) şahâdet-nâmeden (belgeden) buyurulacağı (anlaşılacağı) vech (üzere) kırkbeşbinüçyüzguruşun komisyon-ı mahsûsaca (özel komisyonca) taht-ı tahkîke(?) alınarak icâb eden (gereken) bir kıt'a (aded) vesîkanın (belgenin) yedce i'tâsı (verilmesi) husûsunun lâzım gelenlere (gerekenlere) emr ü havâle buyurulmasını (emir verilmesini ve gönderilmesini) istirhâm eylerim ol-bâbda (bu konuda).
 
Not: Başbakanlık Osmanlı Arşivi görevlilerinden Muhammet Safi'nin "Rize Tahrir-i Öşür Envanteri - 1850 Rize Sülaleleri" adlı kitabının yedinci sayfasında ilgili ailesine "Balacıoğlu" olarak Mustafa Coşkun'un "Rize Sülaleleri ve Seferberlik Şehitleri" adlı kitabının 130. sayfasında ise "Pilaçoğlu" olarak yer verilmiştir.
 
Tercüme: Faik Okan Atakcan
Türkçeleştirme: Faik Okan Atakcan
Tercüme Tarihi: 04.112013
 
 
Tarih: 13 / Ks / 1330  - (26.01.1915 Salı) Dosya No: 131 Gömlek No: 12 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat (resmi mektup).
 
Tarih: 20 / Ni / 1331  - (03.05.1915 Pazartesi) Dosya No: 131 Gömlek No: 11 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat (resmi mektup).
 
Tarih: 27 / Ni / 1331 - (10.05.1915 Pazartesi) Dosya No: 131 Gömlek No: 10 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat (resmi mektup).
 
Tarih: 27 / Ha / 1331 - (10.07.1915 Cumartesi) Dosya No: 131 Gömlek No: 9 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat (resmi mektup).
 
Tarih: 20 / 6 / 1915 (Miladî) - (20.06.1915 Pazar) Dosya No: 2410 Gömlek No: 48 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Harbin (savaşın) ilanı ile beraber Rusya'nın muhtelif (çeşitli) şehirlerindeki ve İran'daki Osmanlı sefaret (elçilik) ve şehbenderliklerine (konsolosluklarına), şahıslarına, eş ve çocuklarına, hizmetçilerine, diğer memurlarına asker ve polisce yapılan eziyet, hakaret, göz hapsi ve tevkifleri (tutuklamaları), tacizleri, üstlerinde, mobilya ve eşyalarında belge aramalarını v.b. teferruatıyla (detaylarıyla) anlatan, medeni ve tarafsız ülkelere Rus zulmünün anlatılmasını isteyen yabancı misyon şeflerine ve sefaretlerine (elçiliklerine) takriri şifahi nota. İsveçli Bahriye Yüzbaşısı Feverel'e Çanakkale'de, harp muhabirliği yapması için izin verildiğini bildiren Başkumandanlık tahriratı. (FR.)
 
Tarih: 25 / 6 / 1915 (Miladî) - (25.06.1915 Cuma) Dosya No: 2410 Gömlek No: 43 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Harbin (savaşın) ilanı ile beraber Rusya'nın muhtelif (çeşitli) şehirlerindeki Osmanlı sefaret (elçilik) ve şehbenderliklerine (konsolosluklarına), şahıslarına eş ve çocuklarına, hizmetçilerine diğer memurlarına asker, jandarma ve polis tarafından yapılan eziyet, hakaret, göz hapsi ve tevkifleri (tutuklamaları), tacizleri, üstlerinde, organlarında, mobilya ve eşyalarında belge aramalarını v.b. teferruatıyla (detaylarıyla) anlatan medeni ve tarafsız ülkelere Rus zulmünün anlatılmasını isteyen; yabancı misyon şefliklerine ve sefaretlerine (elçiliklerine) takriri şifahi nota. (FR., EHT)
 
Tarih: 21 / 8 / 1915 (Miladî) - (21.08.1915 Cumartesi) Dosya No: 2119 Gömlek No: 9 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki Osmanlı menfaatini ve tebeasını İspanya Sefareti (Elçiliği) ve şehbenderlikleri (konsolosluğu) himaye (koruyacağından) edeceğinden, İspanya İstanbul Sefareti (Elçiliği) vasıtasıyla, İspanya Hariciye Nezareti'ne teşekkür, ayrıca Petrogra'da (St. Petersburg)da, İtalyan Sefateri'nde görevli Mehmed Ali Bey yerine Berlin'den Talat Bey gönderileceğinin Rus Hükümeti'ne ulaştırılması ile gerekli izin belgesinin alınması için aynı sefarete ricada bulunulması, istenen hususlarının yerine getirileceği hakkında cevabi tahrirat.
 
Tarih: 13 / 9 / 1915 (Miladî) - (13.09.1915 Pazartesi) Dosya No: 2119 Gömlek No: 13 Fon Kodu: HR.SYS.
 
İtalya ile harp ilanını müteakip İspanya Hükümeti'nin Roma'daki Sefaret ve temsilcilerini Osmanlı menfaatini korumak için yetkili kıldığı, Osmanlı Devleti'nin de teşekkürle beraber Rusya'daki İspanyol temsilcilerinin de aynı şekilde Osmanlı menfaatini korumak için görevlendirmelerini istediği ancak bu hususta henüz bie cevap gelmediği, nezaretin olumlu cevap gelmeden ümitli olduğu, bu husususun sağlanması için İspanya İstanbul Sefiri'nin mürüvvetine sığınıldığı hakkında İspanya Sefareti'ne tahrirat.
 
Tarih: 23 / 9 / 1915 (Miladî) - (23.09.1915 Perşembe) Dosya No: 2119 Gömlek No: 14 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Madrid Sefareti'nden (Elçiliği'nden) İspanya Hükümeti'nin Rusya'daki Osmanlı menfaatini korumayı kabul ettiğini bildiren telgrafı. Aynı sefaretin, İspanya Hariciye Nazırı başka bir şehirde olduğu için oraya gitmek için 1000 pezeta yol parası talep eden telgrafı. Paranın gönderileceği. Telgrafnamelerin metnine tarihlerininde yazılması hakkında Hariciyte Nezareti2nin telgrafı.
 
Tarih: 29 / 9 / 1915 (Miladî) - (29.09.1915 Çarşamba) Dosya No: 2119 Gömlek No: 15 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Madrid Osmanlı Sefareti'nin (Elçiliği'nin), İspanya Hariciye Nazırırı'nın devletinin, Rusya'daki temsilcilerinin Osmanlı menfaatini korumasını büyük bir acele ile kabul ettiğini bildirdiğine dair telgrafı, Hariciye Nezareti'nin (Dışişleri Bakanlığı) teşekkür telgrafı.

Tarih: 14 / 10 / 1915 (Miladî) - (14.10.1915 Perşembe) Dosya No: 2394 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Sohum, Yalta ve muhtelif yerlerinde ticaret için bulundukları sırada seferberlik sebebiyle Rusya tarafından müsadere olunan (el konulan) kayık, mal ve paralarının bedelinin tazmini (sebebolunan zarar ve zîyanı ödenmesi) için Rize'nin Kalandüz karyesinden: Feyzoğlu Yusuf bin Şakir (Şakir oğlu Yusuf), Çakıroğlu Rauf ve Satıroğlu Harun; Malpet (Derepazarı) karyesinden (Köyü'nden): Kurnalıoğlu Ömer bin halil (Halil'in oğlu Ömer), Köseoğlu Rıdvan bin Bekir (Bekir'in oğlu Rıdvan), Köseoğlu İlyas bin Mehmed Ali (Mehmet Ali'nin oğlu İlyas), Kurnalıoğlu Hüseyin bin Halil (Halil'in oğlu Hüseyin); Anzer nahiyesinden: Bayezidoğlu İzzet bin Ahmed (Ahmet'in oğlu İzzet); Mapevri'nin (Çayeli'nin) Akrotil (Akrotir: Limanköy Mahallesi'nden) karyesinden: Kadıoğlu Zeynel imzalarıyla yazılan arzuhaller (dilekçeler).

Tarih: 14 / 10 / 1915 (Miladî) - (14.10.1915 Perşembe) Dosya No: 2394 Gömlek No: 4 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rize'nin Malpet (Derepazarı) karyesi (Köyü) Hacı oğullarından Tufan oğlu Rıfat'ın seferberlik dolayısıyla Ruslar tarafından müsadere edilen (el konulan) eşyasının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanı ödenmesine) ait arzuhali (dilekçesi). Rusya'nın Anapa şehrinde balıkçılıkla uğraşan Rize'nin Mirattoz (Mirokaloz: Tatlıdere - Hamidiye Mahallesi) karyesinde (Köyü'nde) Küçük oğlu Şakir'in Rusya tarafından müsadere edilen (el konulan) eşyasının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanı ödenmesine) ait arzuhali (dilekçesi). Rize'nin Malpet (Derepazarı) karyesinde (Köyü'nde) Hacı oğullarından Hasan oğlu Ömer'in seferberlik dolayısıyla Ruslar tarafından müsadere edilen (el konulan) eşyasının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanı ödenmesi) ait arzuhali (dilekçesi). Rize'nin Muskas (Çeşmeköy) karyesi (köyü) ahalisinden Süleyman oğullarından Ali oğlu Rıza'nın seferberlik dolayısıyla Rus hükümeti tarafından müsadere edilen (el konulan) eşyasının bedelinin tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanı ödenmesine) ait arzuhali (dilekçesi). Rize'nin Malpet (Derepazarı) Karyesi'nden (Köyü'nden) Vanlı oğullarından Mehmed oğlu Mehmed'in Rusya'nın Rusya'nın Sohum iskelesinde seferberlik dolayısıyla müsadere edilen (el konulan) eşyasının tazmini (sebebolunan zarar ve zîyanı ödenmesi) talebi.

Tarih: 14 / 10 / 1915 (Miladî) - (14.10.1915 Perşembe) Dosya No: 2394 Gömlek No: 5 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Sohum şehrinde balıkçılıkla uğraşırken Rusya tarafından eşyaları müsadere olunan (el konulan) Rize'nin Malpet (Derepazarı) karyesinde (Köyü'nde) Küseoğulları'ndan Musaoğlu Muhsin bin Mustafa'nın (Mustafa'nın oğlu Muhsin) eşyalarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanı ödenmesine) dair arzuhali (dilekçesi).
 
Tarih: 15 / 10 / 1915 (Miladî) - (15.10.1915 Cuma) Dosya No: 2394 Gömlek No: 6 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rize'nin Aron (Sütlüce) Mağloz (Mağaloz: Camidağı) karyesinden (Köyü'nden) Gezmişoğlu Tufan bin Müteveffa Ahmed'in (vefat etmiş olan Ahmet'in oğlu Tufan'ın) zevcesi (eşi) Hatice'nin, Batum civarında Ruslar tarafından müsadere olunan (el konulan) hane ve eşyalarının bedelinin ödenmesine dair Lazistan sancağına verdiği arzuhal (dilekçe).
 
Tarih: 15 / 10 / 1915 (Miladî) - (15.10.1915 Cuma) Dosya No: 2394 Gömlek No: 7 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Ardiler iskelesinde kayık ve balıkçı takımları müsadere olunan (el konulan) Rize'nin Malpet (Derepazarı) karyesinden (Köyü'nden) Hacıoğullarından Arif bin Emin'in (Emin'in oğlu Arif'in) zararının tazmine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) (sebebolunan zarar ve zîyanı ödenmesine)(sebebolunan zarar ve zîyanı ödenmesine(sebebolunan zarar ve zîyanı ödenmedair arzuhali (dilekçesi).

Tarih: 25 / 10 / 1915 (Miladî) - (25.10.1915 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 8 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Kiev, Şavil, Harsum gibi muhtelif (çeşitli) şehirlerinde Osmanlı tebeasına ait hane, dükkan, para vesair eşyaların Rus mahalli hükümetlerince müsadere olunan (el konulan) Lazistan sancağının Atina, Hemşin, Kamenit (Kavaklı Mahallesi) gibi kaza ve karyelerinden (köylerinden) olan ahalinin zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine)  (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhaller (dilekçeler).
 
 
Sayfa 1: Kamenit (Kavaklı) Güvelizâde Mehmed bin Bayram (Bayram'ın oğlu Güvelioğlu Mehmet) /
Sayfa 2: Çingit (Uğrak) Cihanoğlu Mehmed bin Hacı Yakub (Hacı Yakup'un oğlu Cihanoğlu Mehmet) / Img0094
Sayfa 3: Meleskur (Ortayol) Ali Efendi bin Ahmed Efendi Pirimzâde (Pirimzade Ahmet Efendi'ninm oğlu Ali Efendi) / Img0095
Sayfa 4: Telatorzâde Halim Ağa / Img0096
Sayfa 5: Hemşinaşağı Uluzoğlu Yusuf bin Abdullah (Abdullah'ın oğlu Uluzoğlu Yusuf)
Sayfa 6: Badara (Bahar) Hacı Selimzâde Ali Ağa
Sayfa 7: Vice Alizâde Mecit Efendi
Sayfa 8: Hatemkom ? Çalık ?
Sayfa 9: Badara (Bahar Mahallesi) Molla Hüseyinoğlu Hasan & Çolakoğlu ? Mehmed Usta & Halit Ağazade Hamza
Sayfa 10: Güvelizâde Mehmed bin Bayram (Bayram'ın oğlu Güvelizade Mehmet)
Sayfa 11: Gomno / Gumno (Yaltkaya) İmamzade Zekeriya ve Mehmet
 
Not 1: Çalışmadaki yer isimlerinin aksine, parantez içerisindeki yer adları ilgili yerlerin yeni adlarıdır.
Not 2: "?" ile belirtilen yerlerde eksiklik veya ismin tam olarak okunamaması durumu söz konusudur.
Not 3: İlgili belgelerin Osmanlı Türkçesi'ndeki devam kısımları için bkz. Bölüm 8.
 
Katalog Tercümesi: Mehmet Serdar Bekar
Katalog Türkçeleştirmesi: Faik Okan Atakcan

Tarih: 27 / 10 / 1915 (Miladî) - (27.10.1915 Çarşamba) Dosya No: 2394 Gömlek No: 41 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın, Varonis, Harkav (Harkov), Horsun vilayetleri ve Heysen, Kersun (Kherson), Bahçesaray, Sivastopol, Kiev gibi muhtelif (çeşitli) şehirlerde ticaretgahları ve malları müsadere olunan (el konulan) Trabzon vilayeti Atina (Pazar) kazası ve Hemşin nahiyelerinin muhtelif (çeşitli) karyelerinden (köylerinden) olan ahalinin zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhalleri (dilekçeleri).
 
 
Sayfa 1: Makrevis (Konaklar Mahallesi) Pedresoğlu Şaban bin İbrahim (İbrahim'in oğlu Pedresoğlu Şaban)
Sayfa 2: Tecina (Akyamaç) Hacıoğlu Mehmed bin Reşit (Reşit'in oğlu Hacıoğlu Mehmet) & Hacıoğlu Mahmud bin Reşid (Reşit'in oğlu Hacıoğlu Mahmut)
Sayfa 3: Tepan (Bilen) Nebaoğlu Yakub bin Mehmed (Nebaoğlu Mehmet'in oğlu Yakup)
Sayfa 4: Tepan (Bilen) Köroğlu Yakub Efendi bin Mehmed (Mehmet'in oğlu Köroğlu Yakup Efendi)
Sayfa 5: Gomno / Gumno (Yaltkaya) İmamoğlu İsmail bin Ahmed (Ahmet'in oğlu İmamoğlu İsmail)
Sayfa 6: Makrevis (Konaklar Mahallesi) Bedros Şaban bin İbrahim (İbrahim oğlu Şaban)
Sayfa 7: Sanova (Nurluca) Ferahzâde Mehmet Ali / Img008
Sayfa 8: Vice-i Sufla (Aşağı Çamlıca) Kıneşzade Tevfik bin Ali (Ali'nin oğlu Kıneşoğlu Tevfik)
Sayfa 9: Vice-i Sufla (Aşağı Çamlıca) Tomas İbrahim bin Mehmed (Mehmet'in oğlu Tomas İbrahim)
Sayfa 10: Çingit (Uğrak) Ferahzâde Hasan (mühürde Hüseyin) bin Hacı Kadir Ağa (Hacı Kadir Ağa'nın oğlu Ferahzade Hasan)
 
Not 1: Çalışmadaki yer isimlerinin aksine parantez içerisindeki yer adları, ilgili yerlerin yeni adlarıdır.
Not 2: İlgili belgelerin Osmanlı Türkçesi'ndeki devam kısımları için Bkz. Bölüm 8.
 
Katalog Tercümesi: Mehmet Serdar Bekar
Katalog Türkçeleştirmesi: Faik Okan Atakcan
 
Tarih: 03 / 11 / 1915 (Miladî) - (03.11.1915 Çarşamba) Dosya No: 2394 Gömlek No: 9 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Sivastopol, Kiev, Yalta, Patkaviski, İkatirinslav (Dnipropetrovsk), Riga, Mitava ve Akmescid (Simferepol) şehirlerinde, Osmanlı tebeasına ait hane dükkan, para vesair eşyaların Rus mahalli hükümetlerince müsadere (el konulan) ve zabtolunan Lazistan sancağının Atina (Pazar) kazası, Hemşin nahiyesine bağlı karyelerden olan ahalinin zararlarının tacminine (tazmîn: sebebolunan zarar ve zîyanı ödeme) dair arzuhaller (dilekçeler).

Tarih: 05 / 11 / 1915 (Miladî) - (05.11.1915 Cuma) Dosya No: 2394 Gömlek No: 10 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Yalta, Kalis (Kalisz), Murgul, Sivastopol, Taygan (Taganrog), Varşova, Valinski ve Grodna nam (isimli) şehirlerinde ticaretle meşgul olan Osmanlı tebeasının tatlıcı, fırın ve sair (diğer) mülk ve eşyalarının Rusya'nın mahalli hükümetlerince müsadere (el konulan) ve zabtolunan Trabzon Vilayeti Lazistan sancağı Atina (Pazar) kazası Hemşin nahiyesine bağlı muhtelif (çeşitli) karyelerden (köylerden) olan ahalinin zararlarının teminine dair arzuhaller (dilekçeler).
 
Tarih: 06 / 11 / 1915 (Miladî) - (06.11.1915 Cumartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 11 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Traspol, Basarabya, Yaltokiski Boloski, Sohum, Kiev, Grodna ve Akmescid (Simferepol) nâm (isimli) vilayet ve şehirlerin muhtelif (çeşitli) bölgelerinde ticaretle meşgul olan Osmanlı tebeasının ticarethane ve vesair eşyalarının Rusya'nın mahalli hükümetlerince müsadere (el konulan) ve zabtolunan Trabzon vilayeti Atina (Pazar) kazası Hemşin ve Ardeşan (Ardeşen) nahiyeleri ile Hopa'ya bağlı Arhavi nahiyelerinin muhtelif (çeşitli) karyelerinden (köylerinden) olan ahalinin zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhaller (dilekçeler).
 
 
Tarih: 08 / 11 / 1915 (Miladî) - (08.11.1915 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 12 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Akmescid, Grodna, Varşova, Konanis Katrinislova (Dnipropetrovsk) ve Sivastopol şehirlerinin muhtelif (çeşitli) yerlerinde ticaretle meşgul olurken ticarethane ve vesair (ve diğer) eşyaları müsadere olunan (el konulan) Trabzon vilayeti Atina (Pazar) kazası Ardeşen ve Hemşin nahiyelerinin muhtelif (çeşitli) karyelerinden (köylerinden) olan ahalinin zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhalleri (dilekçeleri).
 
 
Tarih: 09 / 11 / 1915 (Miladî) - (09.11.1915 Salı) Dosya No: 2394 Gömlek No: 13 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Besarabya, Yalto, Kırım, Rastof (Rostov) Horsun ve Torski şehirlerinde ticaretle meşgul olurken ticarethaneleri ve vesair (ve diğer) eşyaları müsadere olunan (el konulan) Trabzon vilayeti Atina (Pazar) kazası Hemşin ve Ardeşan nahiyelerinin muhtelif (çeşitli) karyelerinden (köylerinden) olan ahalinin zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhalleri (dilekçeleri).
 

Tarih: 10 / 11 / 1915 (Miladî) - (10.11.1915 Çarşamba) Dosya No: 2394 Gömlek No: 14 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın, Sohum, Nefs, Vilinski, Yalta, Basarabski, Akmescid (Simferepol), Lublin ve Bels şehirlerinde ticaretle meşgul olurken ticarethaneleri ve vesair (ve diğer) eşyaları müsadere olunan (el konulan) Trabzon vilayeti Atina (Pazar) kazası ve Hemşin nahiyesinin muhtelif (çeşitli) karyelerinden (köylerinden) olan ahalinin zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhaller (dilekçeler).

Tarih: 11 / 11 / 1915 (Miladî) - (11.11.1915 Perşembe) Dosya No: 2394 Gömlek No: 16 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Yalta şehrinde balıkçılıkla meşgul iken malları müsadere olunan Rizeli Demircioğlu Haşim bin Yusuf (Yusuf'un oğlu Haşim) ve biraderi (erkek kardeşi) Hakan bin Hüseyin'in (Hüseyin'in oğlu Hakan) zararlarının tazmin edilmesine (sebebolunan zxarar ve zîyanın ödenmesine) (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesindair arzuhalleri (dilekçeleri).

Tarih: 11 / 11 / 1915 (Miladî) - (11.11.1915 Perşembe) Dosya No: 2394 Gömlek No: 17 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Shochi (Soçi) sahilinde balıkçılıkla meşgul iken kayıt ve eşyaları müsadere edilen (el konulan) Rize'nin Atyanoz Çikora (Bozuk Kal'a) karyesinden (Köyü'nden) olan Eminoğlu Emin'in zararının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhali (dilekçesi).
 
Tarih: 11 / 11 / 1915 (Miladî) - (11.11.1915 Perşembe) Dosya No: 2394 Gömlek No: 18 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Mirgorod, Kiev, Minsk, Kamenets Podolskiy (Kamenets-Podolsky) vesair (ve diğer) şehirlerde ticaretgahları ve sair eşyaları müsadere olunan (el konulan) Trabzon vilayeti Atina (Pazar) kazası ve Hemşin nahiyesinin muhtelif (çeşitli) karyeleri (köyleri) ahalisinin zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhalleri (dilekçeleri).
 
Tarih: 12 / 11 / 1915 (Miladî) - (12.11.1915 Cuma) Dosya No: 2394 Gömlek No: 19 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın, Sivastopol şehrinde eşyaları müsadere olunan (el konulan) Lazistan sancağının Karadere (Kalkandere) nahiyesinden Bektaşoğlu İbrahim bin Yusuf'un (Yusuf'un oğlu İbrahim'in) zevcesinin (eşinin) zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhali (dilekçesi).
 
Tarih: 13 / 11 / 1915 (Miladî) - (13.11.1915 Cumartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 20 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Batum şehrinde ticaretle meşgul iken ticarethane ve diğer malları müsadere olunan (el konulan) Trabzon vilayeti askeri erzak kayıkçısı olan Vakfıkebir kazası Giresun karyesinden (Köyü'nden) Cıvıl Ali oğlu Osman Çavuş ve Lazistan havalisi karargahı efradından Emiroğlu Ali Osman'ın zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhalleri (dilekçeleri).
 
Tarih: 15 / 11 / 1915 (Miladî) - (15.11.1915 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 21 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Sohum ve muhtelif (çeşitli) yerlerinde balıkçılık, tütüncülük ve fırıncılıkla uğraşan Rize'nin Malpet (Derepazarı) karyesi ve Mepavri'nin (Mapavri: Çayeli) Kavoroz (Kuvaroz: Sabuncular) ve Ayroz mahallelerinden olan bazı ahalinin müsadere edilen (el konulan) mallarının tazmimine (tazmîn: sebebolunan zarar ve zîyanı ödeme) dair arzuhalleri (dilekçeleri).
 
Tarih: 15 / 11 / 1915 (Miladî) - (15.11.1915 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 22 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Ardilar iskelesinde balıkçılıkla uğraşırken malları müsadere olunan (el konulan) Rize'nin Malpet (Derepazarı) karyesinden (Köyü'nden) Kutur oğullarından Hasan oğlu Osman'ın zararının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhali (dilekçesi).
 
Tarih: 15 / 11 / 1915 (Miladî) - (15.11.1915 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 23 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Shochi (Soçi) iskelesinde esnaflık yaparken malları müsadere olan (el konulan) Rize'nin Malpet (Derepazarı) karyesinden (Köyünden) Vanlıoğlu Yusuf bin Mansur'un (Mansur'un oğlu Yusuf'un) zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhali (dilekçesi).

Tarih: 15 / 11 / 1915 (Miladî) - (15.11.1915 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 24 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Kefe şehri civarında balıkçılıkla uğraşırken eşyaları müsadere olunan (el konulan) Rizeli İbad oğlu Mehmed Reis'in zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhali (dilekçesi).

Tarih: 16 / 11 / 1915 (Miladî) - (16.11.1915 Salı) Dosya No: 2394 Gömlek No: 25 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Kafkas sahilinde balıkçılıkla uğraşırken malları müsadere olunan (el konulan) Rize'nin Miratloz (Mirokaloz: Tatlıdere - Hamidiye Mahallesi) karyesinden (Köyü'nden) Karvanoğlu Faik Reis'in zararlarını tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhali (dilekçesi).

Tarih: 16 / 11 / 1915 (Miladî) - (16.11.1915 Salı) Dosya No: 2394 Gömlek No: 26 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Batum ve civarında balıkçıkla uğraşırken malları müsadere olunan (el konulan) Rize'nin Hurtoz (Fenerköy) Mahallesi'nden Haliloğlu Muhsin bin Hasan Reis'in (Hasan Reis'in oğlu Muhsin) zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhali (dilekçesi).

Tarih: 18 / 11 / 1915 (Miladî) - (18.11.1915 Perşembe) Dosya No: 2394 Gömlek No: 27 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rize'nin Hamza Bey Mahallesi'nden Karacaoğlu Ömer Efendi'nin Hüseyin ve Ali efendilerin Rusya'nın Batum şehrindeki mağaza ve arazilerinin seferberlik dolayısıyla müsadere olunduğundan (el konulduğundan), zararın tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) ait arzuhalleri (dilekçeleri). Rize'nin Kavaroz (Kuvaroz: Gülbahar Mahallesi) Mahallesi'nde Katil oğlu Halil'in Rusya'da Kefe şehrinde balıkçılıkla meşgul olurken seferberliğin ilanı üzerine eşyaları terke mecbur olduğundan zararının tazmini (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesi) hususundaki arzuhali (dilekçesi). Rusya'nın Sohum civarında tütüncülükle uğraşan Sofu Ali oğullarından Gümüş oğlu Aziz'in müsadere edilen (el konulan) eşyasının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhali (dilekçesi). Rize'nin Atyanoz Çıkara (Bozuk Kale) Karyesinden (Köyü'nden) Hasan oğlu Osman Reis'in Rusya'nın Socho (Soçi) limanında terke mecbur kaldığı kotrasının bedelinin tazmini (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesi) hususundaki arzuhali (dilekçesi). Rusya'nın Katerisler (Katerislav: Dnipropetrovsk) şehrinde fırıncılıkla uğraşan Rize'nin Mapavri (Çayeli) nahiyesine bağlı Çatal karyesinden (Köyü'nden) İzhor oğullarından Salih Efendi'nin oğlu Abdülkadir'in seferberlik dolayısıyla uğradığı zararına ait arzuhali (dilekçesi).

Tarih: 22 / 11 / 1915 (Miladî) - (22.11.1915 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 32 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Militopol ve Ardilar şehirlerinde ticaretle meşgul iken malları ve fırını müsadere olunan (el konulan) Lazistan sancağı Mapavri (Çayeli) nahiyesi ve Karavoz (Kuvaroz: Sabuncular) karyesinden (Köyü'nden) İpsizoğlu Hasan ile Musto'nun oğlu Tufan bin Recep (Recep'in oğlu Tufan) ve biraderinin (kardeşinin) zararlarının tazminine (sebebolunan zara ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhalleri (dilekçeleri).

Tarih: 22 / 11 / 1915 (Miladî) - (22.11.1915 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 35 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın muhtelif (çeşitli) şehirlerinde ziraat ve ticaretle meşgul olurken dükkan, mal ve eşyaları müsadere olunan (el konulan) Mapavrili (Çayelili) Sarıoğullarından Abdioğlu Ali, Hopa hudut taburu efradından Hopalı Raşid oğlu Hüseyin Tursunoğullarından, Murad oğlu Maksud ve Arhavi nahiyesinden Dervişoğullarından Ali oğlu Şevki'nin zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhalleri (dilekçeleri).

Tarih: 25 / 11 / 1915 (Miladî) - (25.11.1915 Perşembe) Dosya No: 2394 Gömlek No: 37 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Batum şehrinde değirmencilikle uğraşırken malları müsadere olunan (el konulan) Lazistan Sancağı Miratloz (Mirokaloz: Tatlıdere - Hamidiye Mahallesi) karyesinden (Köyü'nden) Hotroğlu Reşid'in zararının tazminine (sebebolunan zara ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhali (dilekçesi).

Tarih: 27 / 11 / 1915 (Miladî) - (27.11.1915 Cumartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 39 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın muhtelif (çeşitli) mevkilerinde (yerlerinde) müsadere olunan (el konulan) eşya ve malların tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair Lazistan Mutasarrıflığı'ndan gönderilen arzuhallerin (dilekçelerin) Trabzon valisi tarafından Dahiliye Nezareti'ne (İçişleri Bakanlığı'na) takdim edildiği (sunulduğu).

Tarih: 27 / 11 / 1915 (Miladî) - (27.11.1915 Cumartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 40 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Teşkilat-ı Mahsusa alayında görev alan ve Rusya'da mal ve eşyaları müsadere olunan (el konulan) İzmit'in Karamürsel kazası Nusretiye'de mukim (ikamet eden) Murgul muhacirlerinden Kürt Osmanoğulları'ndan Osman oğlu Receb ve Atina (Pazar) kazası Ardeşan (Ardeşen) karyesinden (Köyü'nden) Mustafa oğlu Mustafa'nın zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve ziyânın ödenmesine) dair arzuhalleri (dilekçeleri).

Tarih: 29 / 11 / 1915 (Miladî) - (29.11.1915 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 43 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Toyganderof şehrinde fırıncılık yaparken eşyaları müsadere olunan (el konulan) Lazistan sancağı Mapavri (Çeyeli)li Kazancıoğlu Ali ve biraderi (kardeşi) Osman ile ortağının zararlarının tasdik edilmiş (onaylanmış) vesikanın (belgenin) verilmesi yönünde talepleri ve zararların tazmini (zarar ve zîyanın giderilmesi).

Tarih: 29 / 11 / 1915 (Miladî) - (29.11.1915 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 44 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Sohum ve Rezdefeka gibi muhtelif (çeşitli) şehirlerde ticaret ve fırıncılıkla uğraşırken dükkan, hane ve eşyaları müsadere olunan (el konulan) Lazistan sancağı Mapavri (Çayeli) nahiyesi Latum (Latom: Madenli) karyesinden (Köyü'nden) Boşnakoğulları, Amişoğulları ve Dervişoğulları'ndan bazı şahısların zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhalleri (dilekçeleri).

Tarih: 29 / 11 / 1915 (Miladî) - (29.11.1915 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 47 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın (Rize) sancağı Mapavri (Çayeli) kazası Latum (Latom: Madenli) karyesinden (Köyü'nden) Molla İbrahimoğlu İbrahim bin Mehmed, Dervişoğlu Ali bin Ahmed ve Mustafa bin Ahmed'in birlikte Rusya'nın Kete (Kefe) şehrinde fırıncılık yaparken müsadere olunan (el konulan) mallarının tazminine (sebebolunan zarar ve ziyanın ödenmesine) dair arzuhalleri (dilekçeleri).
 
Tarih: 01 / 12 / 1915 (Miladî) - (01.12.1915 Çarşamba) Dosya No: 2394 Gömlek No: 49 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Batum şehrinde düçar olduğu (uğradığı) müsadere de (el koymada) zarara uğrayan Rize'nin Salarhakapısı karyesinden Hacı Mehmed Ali oğlu Mehmed Ali'nin uğradığı zararının tazminine (ödenmesine) dair arzuhali (dilekçesi).
 
Tarih: 04 / 12 / 1915 (Miladî) - (04.12.1915 Cumartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 54 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'da Seyr ü sefer ederken sandalı müsadere olunan (el koyulan) Hopalı Osman Ağa ve Jandarma Mülazımı Hasan bin Reşid Efendi'nin (Reşit Efendi'nin oğlu Hasan Efendi'nin) zararının tetkik (araştırılarak) ve tasdik edilerek (onaylanarak) kendisine vesika (belge) verilmesine dair arzuhalleri (dilekçeleri).
 
Tarih: 04 / 12 / 1915 (Miladî) - (04.12.1915 Cumartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 53 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Arhavi muhacirlerinden Trabzon vilayetinde sakin Kaka Mustafa Ağa oğullarından Edhem oğlu Hasan'ın harp dolayısıyla Rusya'da zayi olan eşyasının tazminine yönelik arzuhali. Rusya'nın Kutayis vilayetinin Zugdidi kasabasına tabi Darçel nahiyesinde ticaretle meşgul Kara Ali oğlu Hamid Efendi'nin Rusya'ya kalan mallarının bedelinin tazminine dair arzuhali. Batum'da kayıkçılık ve balıkçılık öğrenen seferberlik dolayısıyla Türkiye'ye dönmek mecburiyetinde olan Trabzon'un Hasdiyasman karyesinden Seyyid oğlu Osman Reisin Rusya'da kalan eşyasının tazminine dair arzuhali. Rusya'nın seferberlik ilanı dolayısıyla zarar ve ziyana maruz kalan Arhavi'nin Çofalvet karyesi ahalisinden Mustafa oğlu Hasan, Karaoğlu Hamid, Küçük Mehmed oğlu Ali ve Taburcu Şevket ve Hopa'nın Ab Aslah karyesi muhacirlerinden Aşık Hacıoğlu kerimesi Hatice'nin zarar ve ziyanlarının tazminine ait arzuhalleri.
 
Tarih: 04 / 12 / 1915 (Miladî) - (04.12.1915 Cumartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 52 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'da Seyr ü sefer ederken sandalı müsadere olunan (el konulan) Hopalı Osman Ağa ve Jandarma Mülazımı Hasan bin Reşid Efendi'nin (Reşid Efendi'nin oğlu Hasan'ın) zararının tetkik (araştırılarak) ve tasdik edilerek (onaylanarak) kendisine vesika (belge) verilmesine dair arzuhalleri (dilekçeleri).

Tarih: 21 / 12 / 1915 (Miladî) - (21.12.1915 Salı) Dosya No: 2394 Gömlek No: 57 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Batum, Minsk, Lomavil ve muhtelif (çeşitli) şehirlerinde ticaretle meşgul iken mülk ve eşyaları müsadere olunan (el konulan) Trabzon, Rize sancağından olup Sivas vilayeti Ladik kazasında mukim (ikamet eden) Hacı Kani Emin Ağa'nın mahdumları (oğulları), Çakıroğullarından Hacı Cafer oğlu Mehmed ve Atina (Pazar) ve Mapovri (Mapavri: Çayeli) kazalarının Muhtelif (çeşitli) nahiye ve karyelerinden (köylerinden) olan ahalinin zararlarının tazminine (sebebolunan zarar ve zîyanın ödenmesine) dair arzuhalleri (dilekçeleri).
 
Tarih: 12 / Ke / 1331 - (25.12.1915 Cumartesi) Dosya No: 131 Gömlek No: 8 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
 Harb-i Umumi dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat.
 
Tarih: 18 / S / 1334 (Hicrî) - (26.12.1915 Pazar) Dosya No: 89/-06 Gömlek No: 1/06 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Rusya'nın muhtelif (çeşitli) mahalli hükümetlerce zabt ve müsadere olunan (el konulan) emval (mülkler, para ile alınan şeyler) ve eşyanın tazmin ettirilmesi (sebebolunan zarar ve ziyanın ödenmesi) hakkında Lazistan Mutasarrıflığı'na verilip, Trabzon Vilayeti'nden iki kıta (aded) tahriratla (resmi mektupla) gönderilen otuz üç kıta (aded) arzuhalin (dilekçenin) Hariciye Nezareti'ne (Dışişleri Bakanlığı'na) gönderildiği.
 
 

Tarih: 18 / S / 1334 (Hicrî) - (26.12.1915 Pazar) Dosya No: 98 Gömlek No: 56 Fon Kodu: DH.İ.UM.EK.
 
Ahval-i hazıra (mevcut durum) sebebiyle Rusya'da terk etmeye mecbur oldukları emlak ve emvalden (mülkler, para ile alınan şeylerden) doğan zararlarının tazmini (ödenmesi) hakkında bazı şahısların arzuhallerinin (dilekçelerinin) gereği için Hariciye Nezareti'ne (Dışişleri Bakanlığı'na) irsali (gönderilmesi).
 
Tarih: 20 / S / 1334 (Hicrî) - (28.12.1915 Salı) Dosya No: 89/-06 Gömlek No: 1/07 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Lazistan muhacirlerinin Rusya'nın muhtelif (çeşitli) şehirlerinde bıraktıkları emval (mülkler, para ile alınan şeyler), eşya ve kayık bedellerinin tazmini için verdikleri arzuhal (dilekçe).
 
 
 
Tarih: 24 / Ke / 1331 - (06.01.1916 Perşembe) Dosya No: 131 Gömlek No: 7 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat.
 
Tarih: 30 / Ks / 1331 - (12.02.1916 Cumartesi) Dosya No: 131 Gömlek No: 6 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat.
 
Tarih: 26 / R / 1334 (Hicrî) - (01.03.1916 Çarşamba) Dosya No: 212 Gömlek No: 11 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.

Rusya'da zarar ziyan gören Osmanlı tebasının tazminat talebini havi arzuhallerinin
(dilekçelerinin) merkeze gönderildiği.
 
Tarih: 03 / 1 / 1916 (Miladî) - (03.01.1916 Pazartesi) Dosya No: 2394 Gömlek No: 59 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Paltava ve Nikipol vilayet ve şehirlerinde eşyaları müsadere olunan (el konulan) Sivas Vilayeti Ladik kazasında mukim (ikamet eden) Erzurum'lu Muhtaroğlu Hasan bin Halit (Halit'in oğlu Muhtaroğlu Hasan), Lazistanlı Başlioğlu Osman Usta bin Yakup (Yakup'un oğlu Başlıoğlu Osman Usta) ve Hemşinli Aruoğlu Hüseyin Ağa bin Hüseyin'in (Hüseyin'in oğlu Arıoğlu Hüseyin Ağa) arzuhalleri (dilekçeleri).
 
Tarih: 09 / 1 / 1916 (Miladî) - (09.01.1916 Pazar) Dosya No: 2394 Gömlek No: 60 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Arzuhal (dilekçe) sahiplerinin asker olarak sevk edilmeleri sebebiyle talep ettikleri malumatı (ma'lûmât: bilgi) istihsal edememeleri (elde edememeleri) hasebiyle bu malumatın (ma'lûmât: bilgi) kayıt altına alınması.
 
Tarih: 06 / Ra / 1334 (Hicrî) - (12.01.1916 Çarşamba) Dosya No: 84/-2 Gömlek No: 33 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Rusya'nın muhtelif (çeşitli) şehirlerinde ticaretle meşgul iken ahval-i harbiye (savaş durumu) dolayısıyla orada bıraktıkları eşya, emval vs. bedellerinin tazmin ettirilmesi (sebebolunan zarar ve ziyanın ödenmesi) talebini havi (içeren) Arhavi muhacirlerinden Sağırzade Mikdad ve diğer bazı şahıslar tarafından Lazistan Mutasarrıflığı'na verilen arzuhaller (dilekçeler).
 
Tarih: 10 / Ra / 1334 (Hicrî) - (16.01.1916 Pazar) Dosya No: 84/-2 Gömlek No: 34 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Rize'nin Mepavri (Çayeli) Nahiyesi ahalisinden olup, Kiev'de ticaret yapmakta iken savaş sebebiyle zarar ve ziyana uğrayan Hacı Osman oğlu Mahmud bin Hacı Mehmed (Hacı Mehmet'in oğlu Hacı Osman oğlu Mahmut) tarafından verilen arzuhal (dilekçe).
 
 
 
Tarih: 16 / Ra / 1334 (Hicrî) - (22.01.1916 Cumartesi) Dosya No: 84/-2 Gömlek No: 38 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Rusya'da ticaretle meşgul iken harp sebebiyle orada bıraktığı mallarının tazminine (sebebolunan zarar ve ziyânın ödenmesine) dair Yomra'nın Samariksa-i Sağir Köyünden Bıyıkçı oğlu Mehmed bin Halim (Halim'in oğlu Bıyıkçıoğlu Mehmet) tarafından Trabzon vilayetine ve yine aynı konuda yirmi iki kişi tarafından Lazistan Mutasarrıflığı'na verilen arzuhaller (dilekçeler).
 
 
 
 
 
Tarih: 16 / Ra / 1334 (Hicrî) - (22.01.1916 Cumartesi) Dosya No: 84/-2 Gömlek No: 39 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Rusya'da ticaretle meşgul iken harp sebebiyle orada bıraktıkları mallarının tazmini (sebebolunan zarar ve ziyânın ödenmesi) talebini havi (içeren) Ahmed oğlu Şükrü, Kotoğlu Mehmed, Atina (Pazar) Kazası'nın Çosera köyünden Duman oğlu Osman, Hopalı Bektaş oğlu Şahbaz ve Sürmeneli Bögri oğlu Hacı Yusuf taraflarından Trabzon Vilayeti'ne verilen arzuhaller (dilekçeler).
 
Tarih: 29 / Ra / 1334 (Hicrî) - (04.02.1916 Cuma) Dosya No: 99 Gömlek No: 92 Fon Kodu: DH.İ.UM.EK.
 
Rusya'nın çeşitli şehirlerinde ticaretle meşgul olan ve seferberlik sebebiyle memleketlerine dönerken mal ve eşyaları Rus Hükümeti'nce zabt ve müsadere edilen (el konulan) kişilerin zararlarının tazmini (ödenmesi) talebi.
 
Tarih: 05 / 2 / 1916 (Miladî) - (05.02.1916 Cumartesi) Dosya No: 2119 Gömlek No: 19 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki Osmanlı tebeasının himayesi ile İngiliz yazıları havi (içeren) evrak tomarının, bir haricye memuru ile Bükreş'teki İspanya Sefareti'ne ulaştırılmasını isteyen, İstanbul'un İspanya Sefareti'nin muhtelif tarihli tahriratı.
 
Tarih: 04 / R / 1334 (Hicrî) - (08.02.1916 Salı) Dosya No: 212 Gömlek No: 5 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Rusya'nın muhtelif (çeşitli) mahallerinde (yerlerinde) mahalli hükümetçe zapt ve müsadere olunan (el konulan) emval ve eşyanın tazmin ettirilmesine (sebebolunan zarar ve ziyânın ödettirilmesine) dair arzuhallerin (dilekçelerin) iletilmesi.
 
Tarih: 29 / 2 / 1916 (Miladî) - (29.02.1916 Salı) Dosya No: 2162 Gömlek No: 26 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki Osmanlı uyrukluların menfaatlerini korumak üzere Rusya'daki İspanya Sefareti nezdine memur olarak atanan Ragıp Bey'e ödenecek maaş ve tesviyesi.
 
Tarih: 09 / 2 / 1916 (Miladî) - (09.02.1916 Çarşamba) Dosya No: 2162 Gömlek No: 24 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki Osmanlı tebeasının haklarını korumakla görevlendirilecek ve Petersburg İspanya Sefareti'nde (Büyükelçiliği'nde) istihdam edilecek şahıs ile görevine dair.
 
Tarih: 26 / R / 1334 (Hicrî) - (01.03.1916 Çarşamba) Dosya No: 212 Gömlek No: 11 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Rusya'da zarar ziyan gören Osmanlı tebasının tazminat talebini havi arzuhallerinin (dilekçelerinin) merkeze gönderildiği.

Tarih: 09 / Ca / 1334 (Hicrî) - (14.03.1916 Salı) Dosya No: 212 Gömlek No: 12 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Rusya'dan dolayı tazminat talebini havi (içeren) nezarete (bakanlığa) gönderilen istidalar (dilekçeler).

Tarih: 11 / Ca / 1334 (Hicrî) - (16.03.1916 Perşembe) Dosya No: 212 Gömlek No: 14 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harp (savaş) dolayısıyla Rusya'nın muhtelif (çeşitli) şehirlerinde zarar ve ziyan gören Osmanlı teb'asının tazminat talepleri.
 
Tarih: 18 / 3 / 1916 (Miladî) - (18.03.1916 Cumartesi) Dosya No: 2163 Gömlek No: 1 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki Osmanlı uyrukluların haklarını kollamak maksadıyla Ragıp Baki Bey'in Petersburg'daki İspanya elçiliğinde görevlendirildiği.
 
Tarih: 17 / Ca / 1334 (Hicrî) - (22.03.1916 Çarşamba) Dosya No: 89/-08 Gömlek No: 1/18 Fon Kodu: DH.İ.UM

Ruslar tarafından zarar ve ziyana düçar olan teb'a-yı Osmaniye'nin tazmini maddesine dair.
 
Tarih: 27 / 3 / 1916 (Miladî) - (27.03.1916 Pazartesi) Dosya No: 2126 Gömlek No: 5 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki Osmanlı tebeasının himayesi (korunması).

Tarih: 28 / Ca / 1334 (Hicrî) - (02.04.1916 Pazar) Dosya No: 212 Gömlek No: 18 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harp (savaş) dolayısıyla Rusya'da terk olunan eşya, emval ve emlakın tazmini talepleri.
 
Tarih: 06 / Ni / 1332 - (19.04.1916 Çarşamba) Dosya No: 131 Gömlek No: 5 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat.
 
Tarih: 13 / 5 / 1916 (Miladî) - (13.05.1916 Cumartesi) Dosya No: 2125 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.
 
İtalya hükümeti tarafından neşr olunan bir emirname-i krali'de Trablus ve Bingazi'de emlak sahibi olup oralarda yerleşik olmayan Osmanlı tebeasına ait emval-i gayr-ı menkulenin müsadere olunacağının Tanin gazetesinin 28 nisan 332 tarih ve 2662 numaralı nüshasında ilan edildiğinden bu babta tahkikat icrası için Bern Sefareti'ne çekilmesi gereken telgrafnamenin takdim kılındığı,Rusya'da düçar oldukları zarar ve ziyanın tazminini müsted'i efrad-ı askeriyeden Kürt Osmanoğullarından Osman oğlu Receb ve Mustafa oğlu Mustafa imzalarıyla Trabzon vilayeti'ne verilen arzuhallerin gönderildiği, Rusya'da bulunan Osmanlı tebeasının teb'id ve emvalinin müsadere edildiği istihbar kılındığından icra kılınan teşebbüse cevaben Rus memurlarınca Osmanlı tebeası hakkında böyle bir muamelede bulunulmadığının Rusya Hariciye Nezareti'nin iş'arına atfen Petrograd İspanya Sefareti'nden bildirildiği, İtalya'daki Osmanlı tebeasına ait emlakin müsadere olunacağına dair emirname ile talimatı havi olup İspanya Sefareti tarafından gönderilen nota'nın Hariciye Nezareti (Dışişleri Bakanlığı) İstişare Odası'nca mütalaa olunduğu, Fransa ve müstemlekatında Osmanlı tebeası hakkında icra olunan muamele, İtalyanların Memalik-i Osmaniye'deki taleplerinin yerine getirileceğine dair " Bureau de Correspondance Telegraphique " kaynaklı haberin doğru olup olmadığının tahkik olunması.
 
Tarih: 09 / 6 / 1916 (Miladî)- (09.06.1916 Cuma) Dosya No: 2122 Gömlek No: 6 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın Osmanlı tebeasının mal ve emlakine uyguladığı muamele. İtalya'dan uzaklaştırılan Osmanlı tebeası ve bu konuda Hakkı Bey'in raporu. Kudüs'te bulunan Amerika tebeasından Edward Bimes ile Oscar Kingilk adlı kişilere uygulanacak muamele. Fransa'daki Kreditlione Bankasında Osmanlı tebeasına ait paralara el konulması nedeniyle bunun tahsili için Osmanlı Devleti'ndeki Fransız mal ve emlakine el konulması talebi. İtalya'daki düvel-i muhasıma tebeasının mal ve emlakine uygulanacak muamele. Matin gazetesinde çıkan yazıda Osmanlı tebeasına ait mal ve emlake el konulduğu iddiası. Osmanlı tebeasından George Apostol Balabani'nin Venedik'ten uzaklaştırılmak istendiği. Venedik'te ikamet eden George Apostol Balabani'nin kardeşinin İtalya tebeasına geçmek istediği.
 
Tarih: 26 / 6 / 1916 (Miladî) - (26.06.1916 Pazartesi) Dosya No: 2123 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Osmanlı tebeasından olup Rusya'nın çeşitli yerlerinde mal ve mülkleri zapt edilen kişilerin zararlarını gösterir ve tazminat talebini havi Trabzon vilayeti aracılığıyla gönderilen arzuhalleri (dilekçeleri), ilgili nezaret ve elçiliklerle yazışmalar.
 
Tarih: 15 / 7 / 1916 (Miladî) - (15.07.1916 Cumartesi) Dosya No: 2423 Gömlek No: 56 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki Osmanlı tebasının himayesiyle ilgili zarfın Stokholm İspanya sefaretine kurye ile ulaştırılması. (FR.)
 
Tarih: 11 / N /1334 (Hicrî) - (12.07.1916 Çarşamba) Dosya No: 89/-09 Gömlek No: 1/71 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Rizeli Mustafa Kaptan'ın Batum'da kalan mallarına ait bedelin tazmini (ödenmesi) hakkında verdiği arzuhal (dilekçesi).
 
Tarih: 21 / N / 1334 (Hicrî) - (22.07.1916 Cumartesi) Dosya No: 89/-09 Gömlek No: 1/73 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Rusya'da düçar oldukları (uğradıkları) zarar ve ziyanın tazmini (ödenmesi) için Osman oğlu Receb, Mustafa oğlu Mustafa, Şevket, Aşık Hacıoğlu kerimesi (kızı) Hadice Emrullah ve mahdumları (oğulları) Yahya ve Ahmed ile kardeşi Hasan b Mehmed (Mehmet'in oğlu Hasan), Ali oğlu Osman ve Ömer oğlu Ali Osman taraflarından verilen arzuhallerin (dilekçelerin) Hariciye Nezareti'ne (Dışişleri Bakanlığı'na) gönderildiği.
 
Tarih: 24 / 7 / 1916 (Miladî) - (24.07.1916 Pazartesi) Dosya No: 2423 Gömlek No: 81 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki Osmanlı tebasının himayesiyle ilgili yazının Stockholm İspanya Sefareti'ne (Elçiliği'ne) ulaştırılması.

Tarih: 05 / L / 1334 (Hicrî) - (05.08.1916 Cumartesi) Dosya No: 212 Gömlek No: 33 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Rusya'da mahalli (yerel) hükümet tarafından müsadere olunan (el konulan) emlak ve akaratının (gelir sağlayan mallar ve yapılarının) tazmini (ödenmesi) talebini havi arzuhaller (dilekçeler) ve bu konuda Dahiliye (İçişleri: İçişleri Bakanlığı) tezkiresi (belgesi).

Tarih: 17 / S / 1335 (Hicrî) - (13.12.1916 Çarşamba) Dosya No: 104 Gömlek No: 95 Fon Kodu: DH.İ.UM.EK.
 
Rize'nin Mapavri (Çayeli) nahiyesinin Asirlogos köyünden (Asrifos: Aşıklar Mahalles(Asrifos: Aşıklar Mahallesi) Çalık oğlu Mehmed Efendi ile Rize'nin Kusa köyünden Abdurrahman oğlu Mustafa bin Hasan'ın (Hasan'ın oğlu Abdurrahmanm oğlu Mustafa) Rusya'da kalan mallarının tazmini (ödenmesi) talebleri.
 
Tarih: 04 / 1 / 1917 (Miladî) - (04.01.1917 Perşembe) Dosya No: 2132 Gömlek No: 10 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Muhasım (düşman) devletler tebeasından olanların harp esiri sıfatıyla tanınması teklifi ve Hukuk Müşavirliği'nin bu konuya ilişkin mutalaası (değerlendirmesi). Osmanlı vatandaşlarının Rusya, Fransa ve İngiltere'deki durumuna ilişkin İspanya ve İsveç Sefaretleri'nin (Elçiliklerinin) raporları.
 
Tarih: 17 / 1 / 1917 (Miladî) - (17.01.1917 Çarşamba) Dosya No: 2430 Gömlek No: 60 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Romanya'da kereste ticaretiyle meşgul bulunan Hopalı Köseoğlu Hilmi Efendi'nin ilan-ı harbi müteakip Kalas'ta Romenler tarafından tevkif edildiği, Köseoğulları'na ait sefinelerin müsadere edildiği, mürettebatının esir edildiği hakkında Kösezade Ömer Neşet Efendi'nin verdiği arzuhalin gönderildiği ve Bulgaristan hükümeti nezdinde teşebbüsatta bulunulması. (EHT.)
 
Tarih: 27 / 1 / 1917 (Miladî) - (27.01.1917 Cumartesi) Dosya No: 2430 Gömlek No: 87 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'da Osmanlı tebasının himayesiyle (korunması) ilgili ekteki zarfın kurye ile İspanya Stockolm Elçiliği'ne ulaştırılması konusunda İspanya Sefareti'nin (Elçiliği'nin) Hariciye'den (Dışişleri'nden) ricası. (FR.)
 
Tarih: 10 / 2 / 1917 (Miladî) - (10.02.1917 Cumartesi) Dosya No: 2431 Gömlek No: 36 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki Osmanlı menfaatlerinin himayesi (korunması). (FR.)

Tarih: 12 / Ca / 1335 (Hicrî) - (06.03.1917 Salı) Dosya No: 212 Gömlek No: 67 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Rusya'da bulunan Osmanlı teb'asının zarar ve ziyanlarının tazmini (ödenmesi).
 
Tarih: 03 / Ma / 1333 - (03.05.1917 Perşembe) Dosya No: 131 Gömlek No: 4 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat.
 
Tarih: 03 / Ma / 1333 - (03.05.1917 Perşembe) Dosya No: 131 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile yapılan müsadereler (el koymalar) ile ilgili tahrirat (resmî yazı).
 
Tarih: 17 / 5 / 1917 (Miladî) - (17.05.1917 Perşembe) Dosya No: 2435 Gömlek No: 29 Fon Kodu: HR.SYS.  
 
Harpten zarar gören Osmanlı vatandaşları şirket ve kurumlarıyla ilgili hasar tespit cetvellerinin tanzimi meselesi. (EHT.)

Tarih: 27 / B / 1335 (Hicrî) - (19.05.1917 Cumartesi) Dosya No: 213 Gömlek No: 8 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Rusya'da mukim (ikamet eden) Osmanlı tebeasının emval (mülkler, para ile alınan şeyler) ve emlakı, Marmaris Köyceğiz'e bağlı Karaağaç Köyü'nün İngiliz ve Fransızlarca bombalanması ve düşman malının müsaderesi (el konulması) konusunda müsvedde evrak (1-5). Adakale Müdüriyeti'nin Hariciye Nezareti'nden Dahiliye Nezareti'ne bağlanmasını bildirir müsvedde evrak (6). Müslüman Osmanlı kadınlarının ecnebi müslümanlarla izdivacı ve odun nakliyatı hususnda müsvedde evrak (7).
 
Tarih: 26 / 6 / 1917 (Miladî) - (26.06.1917 Salı) Dosya No: 2126 Gömlek No: 9 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Stockholm'deki İspanya Sefareti (Elçiliği) tarafından gönderilip Dersaadet (İstanbul) İspanya Sefareti'nden (Elçiliği'nden) verilen Rusya'da bulunan bazı Osmanlı tebeasına ait evrakın (belgenin) takdim kılındığı (sunulduğu).
 
Tarih: 18 / 8 / 1917 (Miladî) - (18.08.1917 Cumartesi) Dosya No: 2439 Gömlek No: 8 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Harp dolayısıyla düşman devletlerinin dışarıdaki Osmanlı tebeasına, mal ve mülklerine, şirketlerine, Osmanlı devleti dahilindeki düşman tebeası ve memurlarının da benzer şekilde verdikleri zararların özel deftere kaydedildiği, ancak muhacir ve mültecilerinin de verdikleri dilekçe ve listelerde terk ettikleri mal, mülklerinin kayda geçirilmesini istedikleri ve ne şekilde hareket edilmesi gerektiği hakkında Dahiliye Nezareti'nin tezkiresi ile hukuk müşavirliği odası mülahazasına göre muhacirlerin terk ettikleri yerlerde kalan mallarının düşman devletler tarafından gasbedildiği ve tahrip edildiğinin kesin olduğu, bununla beraber Sırbistan, Bulgaristan, Karadağ ve Yunanistan'da terk edilen mallar için verilecek istida ve listelerin, fazla abartılmayarak, alınarak deftere kaydolunmasının ve elden geldiği kadar doğruluğunun araştırılması. (EHT.)

Tarih: 02 / Z / 1335 (Hicrî) - (20.09.1917 Perşembe) Dosya No: 38 Gömlek No: 96 Fon Kodu: DH.İ.UM.EK.
 
Rusya'dan terke mecbur kaldıkları emlak ve eşyalarının tazmini (ödenmesi) için çeşitli şahıslar tarafından verilen arzuhallerde (dilekçelerde), emlak ve eşyalarının akibetinin ne olduğunun açık olarak belirtilmediğinden bu gibi hallerde tazminat bedellerinin verilemiyeceğine dair umum (genel) tahrirat (resmi mektup).
 
Tarih: 04 / Te / 1333 - (04.10.1917 Perşembe) Dosya No: 131 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile yapılan müsadereler (Regizisyon) ile ilgili tahrirat (resmî yazı).

Tarih: 24 / Ra / 1336 (Hicrî) - (08.01.1918 Salı) Dosya No: 21/-1 Gömlek No: 13 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Rusya'nın muhtelif (çeşitli) mevkilerinde (yerlerinde) zabt ve müsadere edilmiş (el konulmuş) emval ve eşyaların tazmini (ödenmesi) talebini havi (içeren) on sekiz arzuhalden (dilekçeden) birinin iade diğer on yedisinin gönderildiğine dair Canik mutasarrıfının tahriratı (resmi mektubu).
 
Tarih: 19 / 1 / 1918 (Miladî) - (19.01.1918 Cumartesi) Dosya No: 2120 Gömlek No: 6 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'da Osmanlı Devleti ile ilgili işlerin İspanya yerine İsveç diplomatları aracılığıyla yürütülmesi.

Tarih: 01 / 6 / 1918 (Miladî) - (01.06.1918 Cumartesi) Dosya No: 2296/A Gömlek No: 3/A Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'da tiyatrosuna elkonulan Osmanlı tebeası Azar İlia Haig'in istidası. Ruslarca mal ve emlakları zabtedilen Rus tebeası müslümanların söz konusu mallarını geri istemeleri ve Türkiye'ye göç arzuları. Rusya'daki siyasi durum nedeniyle Brest-Litowsk Muahedesi (Antlaşması) tastiknamelerinin (belgelerinin) acilen teati edilmesinin gerekliliği. Tambov'da Osmanlı tebeasının mağazalarına el konulması.

Tarih: 26 / Ş / 1336 (Hicrî) - (06.06.1918 Perşembe) Dosya No: 213 Gömlek No: 46 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Rusya'da bulunurken eşyaları zarar gören Osmanlı tebasının tazminatı.
 
Tarih: 01 / 7 / 1918 (Miladî) - (01.07.1918 Pazartesi) Dosya No: 2296/A Gömlek No: 4/A Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya-Almanya Brest-Litowsk Muahedesi tarifnamesi üzerine hukuki mülahaza. Tambok'taki (Tambov'daki) Osmanlı tebeasının hukukunun himayesi. Osmanlı, Almanya, Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan ile Ukrayna arasında yapılan sulh muahedesi. Müttefikler-Ukrayna Sulh Anlaşması'nın yedinci maddesi üzerine tashihat.Dörtlü İttifak'la Ukrayna arasındaki anlaşmanın tastik muamelesi hakkında hukuki mülahaza. Rusya, Ukrayna, Romanya ile müttefikler arasındaki muahede ve mukavelele nüshalarının Sivastopol'da Karadeniz Seyr-i Sefain Komisyonu Osmanlı bahriye murahhasına gönderilmesi. Ukrayna-Müttefik Devletler Brest-Litowsk ek anlaşma dökümanları. Esir Mübadelesi Komisyonu müzakereleri. Esir masraflarının aidiyyeti. Rusya ve Ukrayna tabiiyyetinde bulunan sivil esirlerle ilgili yapılacak muamele hususunda hukuki düşünceler. Transkafkas Hükümeti'nin sivil ve askeri esirleri mübadeleye hazır olduğundan bahisle bu amaçla Batum'dan Braila'ya esir götürecek gemiye Alman Hükümeti tarafından güvenlik garantisi verilmesi talebi ve söz konusu esirlerin milliyetleri konusunda Tiflis-Berlin arası telgraf muhaberesi. Bir çok Rus uyruklu müslümanın Türkiye'ye göç hakkını kullanmak için Osmanlı Moskova Sefareti'ne başvuruda bulunmaları.

Tarih: 14 / L / 1336 (Hicrî) - (23.07.1918 Salı) Dosya No: 214 Gömlek No: 6 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile Rusya'da müsadere edilen (el konulan) Osmanlı tebasına ait emlak.
 
Tarih: 03 / 9 / 1918 (Miladî) - (03.09.1918 Salı) Dosya No: 2301 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Osmanlı-Rus muahadesi 5. madde uyarınca Osmanlıla ait tazminat meselesi. Romanya-Almanya hukuki-siyasi muahadesi. Romanya İşgal Ordusu Kumandanlığı vazifelerine dair talimatname tercümesi. Kalas Cami-i Şerifi imamının Romanya Devleti'nden matlubatı. Romanya tazminat komisyonuna Dahiliye Nezareti'nden verilen tebliğat. Abdullah b. Tufan ve arkadaşlarının tazminat talepleri. Kimyahane-i askeri efradından Bekir b. Halid'in istintakı. Romanya'da ticaret yapan Mustafa Mehmed'in beyannamesi. Kalos Mekatib-i İslamiye Müdürü İbrahimoğlu Mehmed'in matlubatı. Romanya'dan Türkiye'ye ait zahirenin temini. Balçık Şehbender vekili ile zevcesinin zayi olan eşyası Romanya ile Posta-Telgraf muahadesi.
 
Tarih: 01 / Z / 1336 (Hicrî) - (08.09.1918 Pazar) Dosya No: 21/-1 Gömlek No: 69 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Rize sancağı ahalisinden bazıları tarafından harbde esarete düşmeleri ve kalan eşyalarının tahrip ve yağma edilmelerinden dolayı İbrail Şehbenderliği'ne zarar ve ziyanların tesviyesi (ödenmesi) için müracaat edildiği (başvurulduğu).

Tarih: 25 / 10 / 1918 (Miladî) - (25.10.1918 Cuma) Dosya No: 2460 Gömlek No: 36 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Varna'da mukim (ikamet eden) Ümmügül Hanım'ın, kocası Rizeli Poyrazoğlu Harun bin Mustafa Reis'e (Mustafa Reis'in oğlu Poyrazoğlu Harun) ait olup Romanya hükümeti tarafından müsadere edilen (el konulan) ve bilahere (sonradan) Osmanlı kuvvetlerince Köstence'de elkonulan Beyaz Kırlangıç adlı yelkenli gemisinin kendisine teslimi veya satılarak parasının gönderilmesini taleb etmesi. (EHT.)
 
Tarih: 29 / M / 1337 (Hicrî) - (05.11.1918 Salı) Dosya No: 214 Gömlek No: 17 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi (I.Dünya Savaşı) dolayısıyla tazminat talebi.
 
Tarih: 29 / M / 1337 (Hicrî) - (05.11.1918 Salı) Dosya No: 214 Gömlek No: 18 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi'de (I. Dünya Savaşı'nda) zarar gören sivillerin tazminat talebi.
 
Tarih: 03 / R / 1337 (Hicrî) - (06.01.1919 Pazartesi) Dosya No: 214 Gömlek No: 28 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile zarar gören sivillerin Rusya'dan tazminat talebi.

Tarih: 09 / 1 / 1919 (Miladî) - (09.01.1919 Perşembe) Dosya No: 2461 Gömlek No: 72 Fon Kodu: HR.SYS.
 
İki neferin Romanya harbinden dolayı gördükleri zarar ve ziyanlarının tazmini (ödenmesi). (EHT.)
 
Tarih: 06 / R / 1337 (Hicrî) - (09.01.1919 Perşembe) Dosya No: 214 Gömlek No: 29 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi'de (I. Dünya Savaşı'nda) zarar gören sivillerin zararlarının tazmini (ödenmesi).
 
Tarih: 17 / R / 1337 (Hicrî) - (20.01.1919 Pazartesi) Dosya No: 214 Gömlek No: 31 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile zarar görenlerin tazminat talebi.
 
Tarih: 21 / R / 1337 (Hicrî) - (24.01.1919 Cuma) Dosya No: 214 Gömlek No: 32 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile müsadere edilen (el konulan) gemiler.
 
Tarih: 09 / Ca / 1337 (Hicrî) - (10.02.1919 Pazartesi) Dosya No: 214 Gömlek No: 34 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile Rusya'da zarar gören kişilerin zararlarının tazmini talebi.

Tarih: 27 / B / 1337 (Hicrî) - (28.04.1919 Pazartesi) Dosya No: 215 Gömlek No: 6 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Osmanlı teb'asından, harp (savaş) esnasında Rusya'da zarara uğrayanların zararlarının tazmini.

Tarih: 24 / 9 / 1919 (Miladî) - (24.09.1919 Çarşamba) Dosya No: 2463 Gömlek No: 4 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rize'nin Galoci (Ğoloz - Kofin: Kedirli) köyünden Bağdatlıoğlu Hasanoğlu Ahmed'in Romanya harbinden dolayı vukua gelen zarar ve ziyanının tazmini (ödenmesi) talebi. (EHT.)

Tarih: 10 / Ar / 1323 Dosya No: 46 Gömlek No: 123 Fon Kodu: ZB.
 
Osmanlı tebasından olup Rusya'ya giden bir çok şahsın geri dönme teşebbüsünde bulunduğunun tesbiti ile dönmelerinin engellenmesi için gerekli tedbirlerin alınması.
 
Tarih: 29 / Te / 1335 - (29.10.1919 Çarşamba) Dosya No: 113 Gömlek No: 20 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile zarar gören Osmanlı tebeasının zararlarının tazmini (ödenmesi).

Tarih: 15 / S / 1338 (Hicrî) - (09.11.1919 Pazar) Dosya No: 21/-2 Gömlek No: 73 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Romanya harbi (savaşı) esnasında, Romanya'dan sürülüp malları müsadere edilen (el konulan) Atinalı (Pazarlı) Kadir Muhsin, Rizeli Hamza Abdullah, Uzunköprülü Hasan İbrahim, Balıkesirli İshak İsmail ve Karahisarlı Hasan Ahmed'in tahkikiyle, bu hususta tazminat talebiyle verecekleri istidalarını (dilekçelerini) nasıl tanzim edecekleri (düzenleyecekleri) hususunda.

Tarih: 10 / Ra / 1338 (Hicrî) - (03.12.1919 Çarşamba) Dosya No: 21/-2 Gömlek No: 74 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Romanya harbinden (savaşından) dolayı uğradığı zarar ve ziyanının tazmini (ödenmesi) için Hariciye Nezareti'ne (Dışişleri Bakanlığı'na) müracaat eden (başvuran) Rize'den Bağdadlıoğlu Hasan oğlu Ahmed'in bazı tamamlayıcı bilgiler vermesi.
 
Tarih: 12 / C / 1338 (Hicrî) - (03.03.1920 Çarşamba) Dosya No: 21/-2 Gömlek No: 83 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Umumi harb (I. Dünya Savaşı) sırasında Romanya'da ve Rus harbinde uğradıkları zarar ve ziyanların tazmin ettirilmesi (ödenmesi) hususunda bir çok kişinin istidasına (dilekçesine) ve bu hususta tazminat komisyonuna müracaat eden (başvuran) şahısların cevaplandırmaları istenilen evrak-ı isticvabiyenin cevaplandırılarak geri gönderilmeleri.
 
Tarih: 04 / 3 / 1920 (Miladî) - (04.03.1920 Perşembe) Dosya No: 2121 Gömlek No: 19 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Almanya'da Osmanlı menfaatlerinin (çıkarlarının) İsviçre Hükümeti'nce himayesi (korunması) için teşebbüste (girişimde) bulunulması.
 
Tarih: 07 / 9 / 1922 (Miladî) - (07.09.1922 Perşembe) Dosya No: 2471 Gömlek No: 74 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Polonya'daki Osmanlı tebeasının menfaatlerinin himayesi (korunması) hususunda İsveç'in İstanbul maslahatgüzarlığına ricada bulunulması. (FR.)
 
Tarih: 26 / 9 / 1923 (Miladî) - (26.09.1923 Çarşamba) Dosya No: 84 Gömlek No: 72 Fon Kodu: HR.İM..
 
Romanya'nın Kalas (Galatz) şehrinde Türk menfaatlarini koruyacak bir temsilci bulunup bulunmadığına dair İstanbul İstinaf Ticaret Mahkemesince bilgi istendiği. (Osm. )
 
 
Bismillâh-ir-Rahmân-ir-Rahîm
 
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti (Hükümeti)
Adliyye Vekâleti (Adalet Bakanlığı) İstînâf Mahkemesi
Müddeî-i Umûmîlik (Savılık) Dâiresi
Aded
6680
muharrerât(?) sene (13)39

Romanya hükûmetinin Galas (Galatz) şehrinde Türkiye Büyük Millet Meclisi hükûmeti (hükümeti) tebaası menâfini (menfaatlerinin) himâye (korunması) ve te'mîn (sağlanması) için bir şehbender (konsolos) veya bir me'mûr mahsûs mevcûd bulunup bulunmadığının bilinmesine İstanbul İstînâf Ticâret Mahkemesince lüzûm (gerek) görülmüş olmakla husûs-ı mezkûrun (adı geçen konunun) makamât-ı âidesinden (ilgili makamlardan) bi-t-tahkîk (araştırılarak) iş'ârı (bildirilmesi) esbâbının istikmâl buyurulması arz olunur efendim. 

fi 26 Eylül sene (1)339 (26 Eylül 1923)

İstanbul İstînâf Müddeî-i Umûmîsi (Savcısı)

İstanbul Vilâyeti Evrâk Kalemi
29 Eylül 1339 (29 Eylül 1923)
aded
3954

Hâriciyye Vekâlet-i Celîlesi (Dışişleri Bakanlığı) İstanbul Murahhaslığı Cânib-i Âlîsi'ne (Yüce Tarafına)
fî 30 Eylül sene (13)39 (30 Eylül 1923)
Vali nâmına (adına)
 
 
Türkiye
Büyük Millet Meclisi Hâriciyye Vekâleti (Dışişleri Bakanlığı)
Der-saâdet (İstanbul) Murahhaslığı
Umûr-ı Siyâsiyye (Siyasi İşler)

Dosyası
Evveliyyât (başlangıç) ve müzeyyelât (ilaveler)
Hulâsa (özet): Romanya'da mümessilimiz (temsilcimiz) bulunduğuna ve İsviçre himâye-i menâfi'e (menfaatlerin korunmasına) me'mûr (yetkili) idiğüne (olduğuna) dâir.
Umûmî (genel) numro (numara): 4511
Husûsî (özel) numro (numara): 588
Târih: 15 Teşrîn-i Evvel 1339 (15 Ekim 1923)
7

Mübeyyiz (müsveddeleri beyaza çeken kalem kâtibi) ve târih
Müsevvid (müsvedde yapan): 2 Bende fî 13 Eylül sene (13)39 (13 Eylül 1923)
Mümeyyiz (bir dâirede yazıcıların yazdıkları yazıları düzelten kâtip)

  İstanbul Vilâyeti'ne
 
İstînâf müddeî-i umûmîliğinden (savcılığından) vilâyet-i aliyyelerine hitâben yazılıp (üst kısım: musattar -yazılmış- defaen(?) -def'aten: bir kaç kez-) irsâl buyurulan (gönderilen) 26 Eylül sene (13)39 (26 Eylül 1923) târih ve 6680 numrolu (numaralı) tezkire (belge) cevâbıdır.
Romanya'da menâfi'mizi (menfaatlerimizi) himâyeye (korumaya) (üzeri çizgili kısım: me'mûr -yetkili-) İsviçre sefîri (elçisi) me'mûr (yetkili) olduğu gibi (üzeri çizgili kısım: bir kaç zemandır -zamandır-) ve hükûmet-i  mezkûre (adı geçen hükümet) nezdinde bizim(?) resmî sûrette bir de mümessilimiz (temsilcimiz) bulunduğu beyân olunur (bildirilir) efendim.
 
Not: Dosyadaki sayfalara, sayfa sırasından farklı olarak kronolojik sıraya göre yer verilmiştir.
 
Tercüme: Faik Okan Atakcan - Hülya Komesli Teymur
Türkçeleştirme: Faik Okan Atakcan
 

Tarih: 08 / 01 / 1924 - (08.01.1924 Salı) Sayı:  Dosya:  Fon Kodu: 272..0.0.12 Yer No: 41.44..2.
 
Rusya'dan kaçarak Rize'ye gelen kişilere yapılacak işlemler

Tarih: 7 / 9 / 1924 - (07.09.1924 Pazar) Sayı: 856 Dosya:  Fon Kodu: 30..18.1.1 Yer No: 10.42..12.
 
Vatandaşlarımıza ait olup Ruslar tarafından zabıt ve müsadere edilen (el konulan) emval (mallar, para ile alınan şeyler) ve emlak sahiplerine alacaklarına mahsuben bir miktar para verilmesi.

Tarih: 8 / 4 / 1925 - (08.04.1925 Çarşamba) Sayı: 1771 Dosya:  Fon Kodu: 30..18.1.1 Yer No: 13.22..3.
 
Rusya'da malları zarara uğrayan Türklere, Rus uyrukluların hazinede bulunan gayri menkullerinden verilmesi.
 
Tarih: 02 / 12 / 1925 (Miladî) - (02.12.1925 Çarşamba) Dosya No: 251 Gömlek No: 60 Fon Kodu:
İspanya tebeasından Moise Ascher, David A. Saporta, Francisco Arizmendo'nun İzmir yetkilileri hakkındaki şikayetleri. Luis Folache de Orozco'nun Türkiye nezdinde adli müşavirliğe tayini. Norveç'in Rusya'daki Türk menfaatlerini himaye karşılığı olan alacağı için avans talebi. İspanyol malları ithalatçılarının gümrük kanunuyla ilgili şikayetleri. İspanya tebeasından Andre Mavromatti'nin Mersin yetkilileri hakkındaki şikayeti. Albert Mair Carasso'nun Çanakkale'de el konulan eşyasının tazmini isteği. T. Marengo'nun Trabzon'da el konulan mallarının tazmini isteği. Hijos de Lorenzo Pons firmasının İzmir'de el konulan menkul kıymetleri havi kolisinin tazmini isteği. İspanya Sefareti'nin Türkiye'ye gitmek isteyen tebeasına önceden izin alınmaksızın vize verilmeyeceğine dair getirilen tedbirin kaldırılması isteği. İspanya'da diplomatik temsilcilere uygulanan vergi muafiyetleri. İspanya hükümeti adına çalışma yapmak için Türkiye'ye gelmeyi arzu eden Roma İspanyol Akademisi Üyesi Adolfo Blanco'nun vize isteği. Industrial Commission of Ohio tarafından Kamper Vely'nin dul eşi ve çocuklarına tazminat verilmesi. Hawai adalarında iki veba vakası görülmesi. İspanya Sefareti'nin 1919 ve 1920 tarih ve 156/1165, 123/1165, 5/1. 254 ve 26/1. 254 numaralı notalarda bahsedilen sorunun çözümü talebi. Sadacca ailesinin tabiiyyet sorunu. Barselonalı tacir Aparici'nin vize isteği. Sara Bensussan'ın vize isteği. (Fr.)
Tarih: 02 / 12 / 1925 (Miladî) - (02.12.1925 Çarşamba) Dosya No: 251 Gömlek No: 60 Fon Kodu: HR.İM..
 
İspanya tebeasından Moise Ascher, David A. Saporta, Francisco Arizmendo'nun İzmir yetkilileri hakkındaki şikayetleri. Luis Folache de Orozco'nun Türkiye nezdinde adli müşavirliğe tayini. Norveç'in Rusya'daki Türk menfaatlerini himaye karşılığı olan alacağı için avans talebi. İspanyol malları ithalatçılarının gümrük kanunuyla ilgili şikayetleri. İspanya tebeasından Andre Mavromatti'nin Mersin yetkilileri hakkındaki şikayeti. Albert Mair Carasso'nun Çanakkale'de el konulan eşyasının tazmini isteği. T. Marengo'nun Trabzon'da el konulan mallarının tazmini isteği. Hijos de Lorenzo Pons firmasının İzmir'de el konulan menkul kıymetleri havi kolisinin tazmini isteği. İspanya Sefareti'nin Türkiye'ye gitmek isteyen tebeasına önceden izin alınmaksızın vize verilmeyeceğine dair getirilen tedbirin kaldırılması isteği. İspanya'da diplomatik temsilcilere uygulanan vergi muafiyetleri. İspanya hükümeti adına çalışma yapmak için Türkiye'ye gelmeyi arzu eden Roma İspanyol Akademisi Üyesi Adolfo Blanco'nun vize isteği. Industrial Commission of Ohio tarafından Kamper Vely'nin dul eşi ve çocuklarına tazminat verilmesi. Hawai adalarında iki veba vakası görülmesi. İspanya Sefareti'nin 1919 ve 1920 tarih ve 156/1165, 123/1165, 5/1. 254 ve 26/1. 254 numaralı notalarda bahsedilen sorunun çözümü talebi. Sadacca ailesinin tabiiyyet sorunu. Barselonalı tacir Aparici'nin vize isteği. Sara Bensussan'ın vize isteği. (Fr.)
İspanya tebeasından Moise Ascher, David A. Saporta, Francisco Arizmendo'nun İzmir yetkilileri hakkındaki şikayetleri. Luis Folache de Orozco'nun Türkiye nezdinde adli müşavirliğe tayini. Norveç'in Rusya'daki Türk menfaatlerini himaye karşılığı olan alacağı için avans talebi. İspanyol malları ithalatçılarının gümrük kanunuyla ilgili şikayetleri. İspanya tebeasından Andre Mavromatti'nin Mersin yetkilileri hakkındaki şikayeti. Albert Mair Carasso'nun Çanakkale'de el konulan eşyasının tazmini isteği. T. Marengo'nun Trabzon'da el konulan mallarının tazmini isteği. Hijos de Lorenzo Pons firmasının İzmir'de el konulan menkul kıymetleri havi kolisinin tazmini isteği. İspanya Sefareti'nin Türkiye'ye gitmek isteyen tebeasına önceden izin alınmaksızın vize verilmeyeceğine dair getirilen tedbirin kaldırılması isteği. İspanya'da diplomatik temsilcilere uygulanan vergi muafiyetleri. İspanya hükümeti adına çalışma yapmak için Türkiye'ye gelmeyi arzu eden Roma İspanyol Akademisi Üyesi Adolfo Blanco'nun vize isteği. Industrial Commission of Ohio tarafından Kamper Vely'nin dul eşi ve çocuklarına tazminat verilmesi. Hawai adalarında iki veba vakası görülmesi. İspanya Sefareti'nin 1919 ve 1920 tarih ve 156/1165, 123/1165, 5/1. 254 ve 26/1. 254 numaralı notalarda bahsedilen sorunun çözümü talebi. Sadacca ailesinin tabiiyyet sorunu. Barselonalı tacir Aparici'nin vize isteği. Sara Bensussan'ın vize isteği. (Fr.)

Tarih: 6 / 7 / 1927 - (06.07.1927 Çarşamba) Sayı: 5416 Dosya:  Fon Kodu: 30..18.1.1 Yer No: 25.42..8.
 
Rusya'da mutazarrır olan (zarara uğrayan) Türk uyrukluların zarar ve ziyanlarının tazmini (ödenmesi) için Rus uyrukluların mallarının dağıtımına devam edilmesi ve bu hususta bir yönetmelik hazırlanması.

Tarih: 14 / 11 / 1928 - (14.11.1928 Çarşamba) Sayı: 7319 Dosya: Fon Kodu: 30..18.1.2 Yer No: 1.3..8.
 
Rusya'da zarar gören Türk uyrukluların bu zararları için daha önce verilmiş olan %20'den başka, % 60 daha ödeme yapılması.
 

Başbakanlık Osmanlı Arşivi belgelerindeki bilgilere göre Ortan Köyü Gülapoğlu ailesinden (Mollalar kolu) Şerif Efendi'nin ve Aşağı Şimşirli (Canuttobira / Canuttobra) Köyü Demircioğlu ailesinden Halit Efendi'nin I. Dünya Savaşı nedeniyle ülkelerine dönüşlerinde paralarının (25.000 ruble ve 1.000 ruble) alındığı Moldova dahilindeki Ungheni şehrinin haritası.
 
 
Gülapoğlu ailesinden (Mollalar kolu) Şerif Efendi ile Demircioğlu ailesinden Halit Efendi'nin paralarının alındığı Ungheni şehri tren istasyonundan görünüm. 

Başbakanlık Osmanlı Arşivi Belgelerine Göre I. Dünya Savaşı'nda Bölge

Başbakanlık Osmanlı Arşivi belgeleri, I. Dünya Savaşı'nın halk üzerindeki etkilerini ortaya koyması bakımından önemli tarihsel kayıtlar olup, bu anlamda bölge halkının geçmiş ile ilgili anlatımlarının bir an önce kayda geçirilmesi gerekmektedir. Nitekim 1322 doğumlu olan Konaklar Mahallesi (Makrevis Köyü) Kırçıloğlu ailesinden Mustafa Biryol Rus işgali ile ilgili anılarında Bahçeli Konaklar (Habak) Köyü'ndeki yolu görebilmek için yol kenarındaki mısır yığınlarının Ruslar tarafından ateşe verilmiş olduğunu belirtmiştir. Ortan Köyü Gülapoğlu ailesinden Halil Atakcan da anılarında Osmanlı askerinin Rus askerinin yaklaşması üzerine yalınayak Erzurum tarafına kaçmakta olduğunu gördüğünü belirtmiştir. Halil Atakcan'ın oğlu Ünal Atakcan, babasının anlatımından yola çıkarak işgâl ile birlikte Ruslar'ın Şenyuva (Çinçiva) Köyü'ndeki okulu kapattıklarını, Ülkü (Mollaveis / Mollaveyis) Köyü'ndeki medresenin ise açık kalmasına izin verdiklerini, halka zulüm yapmadıklarını hatta evlerden ihtiyaç duyulan maddelerin bedelinin verildiğini, eşkiyalığın da bölgede sona erdiğini belirtmektedir. Yine aynı köyden İlhan Yılmaz I. Dünya Savaşı ile ilgili anlatımlarında: "Çamlıhemşin Şenyuva (Çinçiva) Köyü'ne kadar işgâle maruz kalmıştır. Hatta yaylalara bile gitmişlerdir, Sal ve Pokut yaylalarına. Tabii ki bir savaş olmamıştır çünkü köylerde yaşlılar, çocuklar ve kadınlardan başka eli silah tutacak kimse kalmamıştır. 13 yaşında olanları bile askere almışlardır. Benim Ali ve Osman dedem de seferberlik ilan edildiğinde gitmişlerdir. Bir daha kendilerinden haber alınamamıştır. 2004 yılında 102 yaşında vefat eden dedem Hüsnü Yılmaz'ın anlattıklarına göre sahil kısmından işgâlden kurtulmak için bizim gibi yukarı köylere aileler topluca göç etmişlerdir. Rusya'daki Bolşevik İhtilâli başlayınca geri çekilme başlamış ve hatta geri çekilirlerken atları ve bazı silahlarını da bırakarak gitmişlerdir. Bizim köyden on beş delikanlı savaşa gitmiş ve sadece iki tanesi geri gelmiştir. Bir tanesi geldikten 15 gün sonra hakkın rahmetine kavuşmuş, diğeri de altı yıl esir kaldıktan sonra dönebilmiştir. O da döndükten kısa bir süre sonra vefat etmiştir." ifadesinde bulunmaktadır.       
 
Tarih: 09 / Ma / 1331 Dosya No: 472 Gömlek No: 26 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Batum, Lazistan, Trabzon ve Erzurum'dan Gümüşhane'ye gelen muhacirler için bir miktar daha tahsisat (ödenek) verilmesi. (Trabzon)
 
Tarih: 14 / L / 1332 (Hicrî) - (05.09.1914 Cumartesi) Dosya No: 1 Gömlek No: 40 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Ruslar'ın Batum civarında Müslümanlar'a baskın yaptıkları, Batum'a işleyen Osmanlı motorlarının tevkif edildikleri (alkonuldukları), Hristiyan Gürcüler'in Rusya'ya hizmet edecekleri ve Kafkasya Müslümanları'nın kıyama (ayaklanmaya) hazır olduklarına dair malumatın (bilginin) Trabzon Valiliği'nden bildirildiği.
 
Tarih: 12 / 11 / 1914 (Miladî) - (12.11.1914 Perşembe) Dosya No: 2108 Gömlek No: 6 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Kafkasya Cephesi'nde Osmanlı Ordusu'nun muvaffakiyeti. Osmanlı Ordusu'nun Rus Ordusu'na zayiat verdirerek Trabzon havalisinden uzaklaştırması ve ilerlemesi. Köprüköy'de Osmanlı muvaffakiyeti, Azerbaycan'da Kotur'un alınması. Karadeniz'de, Liman'da Ruslara zayiat verdirildiği. Fas'da İngilizlere karşı muvaffakiyet, Bedirhanlı Abdürrezzak'ın Makü'de Ruslara yardımı. Rusya'nın Tuna'da Sırbistan'a asker sevk ettiği. Osmanlı askerinin Kotur'dan ilerlediği, Köprüköy'den Rusların geri çekildiği, Rus filosunun Trabzon'u bombardımanı. Mısır hududundan 120 kilometre içerde bir kalenin alınması; Doğu Karadeniz'de Rus Ordusu'nun yenilmesi. Hoşab, Batum-Azerbaycan cephelerinde muvaffakiyetler. Artvin'de muvaffakiyet, Kafkasya hududunda muharebe, Liman'da Rusların hezimete uğratılması; Trabzon'un bombardımanı, Rus Donanması ile vuruşmalar. Hamidiye Kruvazörü'nün bombardımanı, Şattülarab'da İngilizlere karşı muvaffakiyet.
 
Tarih: 22 / 11 / 1914 (Miladî) - (22.11.1914 Pazar) Dosya No: 2108 Gömlek No: 7 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Bükreş Sefareti'nden harp üzerine istihbarat isteği. Roma Sefareti'nden Mösyö Dinare ile yapılacak muhaberatın bildirilmesi talebi. Roma Sefareti'ne, Prens Cemil Tosun'un İstanbul'la muhaberatı kesmesi için talimat. Rusların Tuna Limanı Reni'deki kolordu ile Sırbistan'daki askerini Kafkasya'ya sevk edeceği. Almanya ve Macaristan'da bekleyen Osmanlı malzeme ve techizatının sevki için Avusturya'ya ufak bir Sırb bölgesinin işgal ettirilmesi lüzumu. Romanya'nın Tuna'dan Rus sevkiyatına mani olamadığı; Tuna'da Reni Limanı'nda bulunan Rus kolordusunun yakında Kafkasya'ya gönderileceği. Kafkasya'daki Rus ordu erkanı harbinin bütün cephelerde Rus Ordusu'nun üstün olduğuna dair tahriratı. Türk birlikleri ile İngiliz hecin süvarileri arasındaki çarpışmada İngilizlerin galip geldiklerine dair kendi beyanları. Erzurum tarafında Rusların Osmanlı Ordusu'nu bozguna uğrattığına dair Rus haberi. Romanya Hariciye Nazırı'nın yabancı sefirleri toplayarak Harb-i Umumi hakkında görüşmesi. Rusların, Çoruh ve Erzurum'da Türkleri bozguna uğrattıklarını bildirmesi. İngilizlerin İran Körfezi'nde Türkleri yenerek Basra'yı aldıklarını bildirmesi. Reni'deki Rus kolordusunun sevk edildiği. Kafkaslarda Türklerin yenildiği, Türklerin Sina'yı boşalttıkları. Roma Sefareti'nin Mösyö Dinari hakkındaki yazısı. Osmanlı Hariciye Nezareti'nin özel görevlisinin Viyana'ya geldiği, istenilen konuların Almanya Sefiri ve Avusturya Hariciye nazırına bildirildiği.
 
Tarih: 08 / Ke / 1330 (21.12.1914 Pazartesi) Dosya No: 454 Göçmlek No: 115 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Çoruh civarında Ruslarla süren savaş sebebiyle savaş hattında bulunan ahalinin Lazistan sancağına hicret ettiği, burada toplanan muhacirlerin iane ve iaşesinin karşılanması için havalename gönderilmesi. (Trabzon)
 
Tarih: 19 / Ke / 1330 - (01.01.1915) Dosya No: 456 Gömlek No: 29 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Düşman gemisi tarafından Makri'nin (Makriyal: Kemalpaşa) bombardıman edildiği, Hopa'ya taarruzun muhtemel olduğu. (Trabzon)
 
Tarih: 20 / Ke / 1330 - (02.01.1915) Dosya No: 456 Gömlek No: 40 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Rıza Bey'in müfrezeleri takviye edilmediği takdirde erzak deposu ve hareket üssü olan Hopa'nın Ruslar tarafından işgali muhakkak olduğu. (Trabzon)
 
Tarih: 16 / S / 1333 (Hicrî) - (03.01.1915 Pazar) Dosya No: 3 Gömlek No: 46 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Düşman donanmasının Makiryal (Makriyal: Kemalpaşa) ve civarını bombaladığı, üç geminin Çürüksu'dan Batum'a gittiği ve Batum'dan bir geminin Sarp önlerine geldiği.

Tarih: 07 / 1 / 1915 (Miladî) - (07.01.1915 Perşembe) Dosya No: 2109 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusların 9. Kolordu'yu Sarıkamış'ta esir aldıkları, ordunun yenilgiye uğratıldığı şeklinde Rusların açıklamalarının doğru olup olmadığı hakkında Bükreş Ateşe Militeri Kadri Bey'in bilgi talebi. Türk Ordusu'nun Azerbaycan'da Rus kuvvetlerine karşı ilerlediği önemli stratejik noktaları ele geçirdiği. Rus Filosu'nun başarısızlığını ilan etmesi. Bir İtalyan ticaret gemisinin battığı. Ardahan'ın Ruslar tarafından geri alındığı, Kumandan Hasan Paşa'yla bir fırkanın esir alındığı konusunda Atina Rus Elçiliği'nin beyanatı. Rus kaynaklı haberlere göre Sarıkamış'ta Türk Ordusu'nun yenilgiye uğratıldığı ve haberin Berlin'deki etkisi. Rusların Kafkaslarda elde ettikleri zafer açıklamalarının Viyana basınında yer aldığı. Rus Filosu'nun uluslararası hukuka aykırı olarak Sinob'u bombalaması. Mersin'e çıkarma yapan İngiliz kruvazörünün zayiat vererek geri çekilmesi. Düşmanın Hoy ve Salmasa çekildiği. Sarıkamış harekatı hakkında bazı mühim tafsilatı havi Rus resmi tebliğinin Londra Müsteşarı Ragıb Bey'le gönderildiği. Rusların; Sinob, Trabzon, Sürmene, Rize ve Hopa sahillerini topa tutması. Rus matbuatının Osmanlıların Kafkasya'daki mağlubiyete uğradıkları hakkındaki neşriyatının yalan olduğu; Ordu'nun cephede hakim mevzileri düşmandan zaptettiği, Oltu ve Ardahan'da soğuktan harekatın durduğu. Azerbaycan'da geri çekilen Rusları, Osmanlı müfrezelerinin takip ettiği. Rusların fırka kumandanlarını esir aldıkları iddialarının yalan olduğu, yalnız yaralı kafileye saldırarak erleri şehit edip kumandanı esir aldıkları. Irak havalisinde İngilizlerin ağır darbe yedikleri, Korna'da Mücahidin-i Arab Kabaili Ordugahı'na saldırmaları ve geri çekildikleri. Kara Urgan'da meydana gelen çarpışmalar hakkında malumat. Bir Fransız Ordusu'nun Suriye'ye sevki. Sınırı geçen 80.000 kadar firari Ermeniler. Mısırlı Hecin süvarilerinin Kanal yakınında Türk birliğine ilticası. Fransız Denizaltısı Saphyr'in Çanakkale'ye girdiğinde batırıldığı, tayfasından bir kısmının kurtarılarak esir alındığı.

Tarih: 06 / Ks / 1330 - (19.01.1915) Dosya No: 458 Gömlek No: 64 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Düşmanın Hopa mıntıkasına taarruzu ve Sultan Selim mevkiinin sükutuna dair Trabzon Valiliği şifresi. (Trabzon)

Tarih: 06 / Ks / 1330 - (19.01.1915) Dosya No: 458 Gömlek No: 72 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Hopa'yı kurtarmak için Pehlivan Mevkii'nde düşmana hücum edilirken, Çoruh'un sağ cenahında bulunan kuvvetlerimizin bozulması hasebiyle müdafa hattının daha geriye alındığı. (Trabzon)

Tarih: 10 / 1 / 1915 (Miladî) - (10.01.1915 Pazar) Dosya No: 2109 Gömlek No: 4 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Aralarında İhsan Paşa'nın da bulunduğu bir çok subayla beraber iki kolordunun imha edildiği üzerine yabancı basında çıkan yayınların Almanları etkilemesi. Aralarında generallerinde bulunduğu 80.000 kadar askerin öldürüldüğü veya yaralandığı, Ardahan'ın Ruslar tarafından geri alındığı konusundaki şayia üzerine Atina Rus elçisinin propagandası, Türk düşmanlarının bu haberleri Yunanistan'ı ve tarafsız Balkan ülkelerini yanlarına çekmeye matuf olduğu. Bir Alman ticaret şirketinin Almanya için Romanya'dan satın aldığı unun nakli için gerekli vagon tedarikinde müşkülatla karşılaşıldığından aynı unu sabit fiyatla Osmanlı Hükümeti'ne satma teklifi. Basra'nın İngilizler tarafından alınması akabinde; Bahreyn ve Kuveyt şeyhleri, Maskat Sultanı ve Katar şefinin İngilizlere sadakatlerini bildirmeleri, Körfez Araplarının İngilizleri sevinçle karşıladıkları. Türk Ordusu'nun Azerbaycan ve Myanduab'da elde ettiği zaferleri Rusların örtmeye çalışması. Rus konsolosu konvoyu ile Kürtler arasında vuku bulan çatışma ve Grandduc Alexandre Myhailovıtch'in sağ olarak kurtulması. Tuna'da iki geminin batırıldığı. İspanya ile iyi ilişkiler kurulması ve İspanya nüfuzu altında bulunan fasid bölgede bu ülke aleyhine olabilecek davranışlardan sarf-ı nazar edilmesi. Rusların Varşova'da Suravoj mevkiinde bir gemiyi batırmaları. Sinob açıkları Sürmene ve Hopa Körfezleri ile Rize muharebeleri. Oltu ve Kara Urgan'da meydana gelen çatışmalar hakkında Rus kaynaklarının verdiği malumat. Ahval-ı hazıra hakkında Rus Roma Temsilciliği'ne malumat veren Ester Pardırmalı adlı şahsın İstanbul'a dönüşünde tarassut altına alınması talebi. Avusturya tersanelerinde Türkiye için 2 denizaltı imal edilmesi. Rusya'da barış taraftarı Çar ve çevresiyle muhalifler arasındaki siyasi mücadele. Fransızların uzlaşma arayışları için Berlin'e gitme projesi.
 
Not: İlgili belge özetine iki ayrı başlık altında değerlendirilebilecek konular bulunması nedeniyle alt kısımda da yer verilmiştir.

Tarih: 18 / M / 1332 (Hicrî) - (17.12.1913 Çarşamba) Dosya No: 214 Gömlek No: 15 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile zarar gören sivillerin tazminat talebi.
 
Tarih: 23 / Tn / 1330  - (06.12.1914 Pazar) Dosya No: 452 Gömlek No: 27 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Trabzon'da olduğu gibi Artvin'deki kuvvetlerin de Ardahan'a doğru ilerlediği, Yusufeli'de bulunan üç hudud taburunun da kendilerine katılmasının yararlı olacağı ve refakat edecek bir erkan-ı harbiye zabitine ihtiyaç duyulduğundan Enver Paşa'nın biraderi Nuri Bey'in gönderilmesinin iyi olacağına dair Erzurum valisinin telgrafı. (Erzurum)

Tarih: 12 / Ar / 1330 Dosya No: 462 Gömlek No: 105 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Muharebenin safahatı hakkında Hopa Kaymakamlığı'nın telgrafı. (Trabzon)
 
Tarih: 12 / Ar / 1330 Dosya No: 462 Gömlek No: 106 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Hopa'nın düşman eline geçtiği. (Trabzon)

Tarih: 15 / Ar / 1330 Dosya No: 463 Gömlek No: 24 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Hopa ve Murgul'un düştüğü, yeni bir müdafaa hattı teşkiline çalışıldığı ve rahatsızlığına binaen ifa-yı vazife edemeyeceğinden binbaşı rütbesinde birinin kumandan olarak izamı Rıza Bey tarafından taleb edildiği. (Trabzon)
 
Tarih: 08 / Ni / 1331 - (21.04.1915) Dosya No: 468 Gömlek No: 51 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Hopa ve civarına düşan tayyaresi tarafından atılan ilanların tercümesi. (Trabzon)

Tarih: 29 / S / 1333 (Hicrî) - (16.01.1915 Cumartesi) Dosya No: 3 Gömlek No: 32 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Düşman donanmasının Trabzon açaklarından geçerek batıya doğru gittiğinin sahildeki kaza ve livalara haber verildiği. Bir kısım düşman gemilerinin Hopa'yı topa tuttuğu. Sinop muhaberesinden sonra Ajans Ottoman'ın Hamidiye ve Mecidiye kruvazörlerinden bahsetmesi Samsun'da bazı şayialara sebep olduğundan durumun tefhimi.

Tarih: 05 / Ks / 1330 - (18.01.1915) Dosya No: 458 Gömlek No: 49 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Düşman gemisinin Ab-ı ıslah, Sultan Selim ve civar sırtları bombardıman ettiği, Hopa'nın muhafazasının çok önemli olduğu vs. (Trabzon)

Tarih: 18 / 1 / 1915 (Miladî) - (18.01.1915 Pazartesi) Dosya No: 2109 Gömlek No: 5 Fon Kodu: HR.SYS.
 
İtalya ile Romanya arasında Polonya'daki savaşın seyrine bağlı olarak yapılan anlaşma. Türkiye-İspanya ilişkileri muvacehesinde Osmanlı Hükümeti tarafından İspanya İdaresi altındaki Müslümanlara telkin ihtiyacı gerekip gerekmediği hakkında. Rusya'yı Almanya ile sulha iten nedenler. Sarıkamış muharebesinde; soğuk iklim şartları, cephane gelmemesi, külliyetli asker zayiatı nedeniyle teslim olmak zorunda kaldığını ifade eden İhsan Paşa'nın Rus matbuatına beyanatı. Almanya tarafından İstanbul'a çeşitli vasıtalarla iki denizaltı gönderilmesi meselesi. Bedeli Osmanlı Hükümeti tarafından tesviye edilmediği için Viyana'da fabrika sahibinin kurşunları hamil vagonları yolda tevkif ettirdiği. Sultan Selim havalisinde askeri baskının Ruslarca püskürtüldüğü ve Azerbaycan'ın Khoi bölgesinde düzenli ordunun Kürd çetelerden yaralının gördüğü üzerine Rusların ileri sürdüğü haberler. Kars-Ardahan ve Oltu bölgesindeki Grek köylerinin Türkler tarafından tahrip edildiği konusunda Rusların ürettiği iddialar. Brihadad'da İngilizlerin Türk Askeri birliğini bombalaması ve Kantara'da meydana gelen çatışmalar neticesinde Osmanlı askerlerinin çok kayıp verdiği hususunda Reuter'in Kahire'den bildirdiği tek taraflı havadis. Rusya'da barış taraftarı olanlarla muhalifler arasındaki siyasi çatışma. Çoruh Irmağı vadisi, Aleskeri ve Tebriz'de meydana gelen çatışmalar konusunda Rus kaynaklı malumat. Sadeddin Şatilan adlı şahsın Pire'ye gelip gelmediği hakkında Dahiliye Nazırı Talat Paşa'nın Atina Sefiri Galib Bey'den bilgi talebi.

Tarih: 19 / 1 / 1915 (Miladî) - (19.01.1915 Salı) Dosya No: 2109 Gömlek No: 6 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Kafkasya'da düşmanın saldırılarına rağmen Osmanlı Ordusu'nun elde ettiği askeri pozisyonunu muhafaza ettiği ve Khoi'nin batısında meydana gelen çatışmada Rusların püskürtüldüğü. Şattülarab ve Kurna'da İngiliz süvarisiyle Osmanlı piyade birlikleri arasında meydana gelen baskın ve çatışmalarda İngilizlerin yaklaşık 100 ölü ve yarılı bırakarak çekilmek zorunda kaldıkları. Rusların Sultan Selim Dağlarındaki mevzileri zapt ettikleri; Hadik ve Ardahan bölgesindeki çatışmalarda Türklere ağır kayıplar verdikdikleri ve Ardanuc'u işgal ettikten sonra Arhavi yakınlarında 12 Türk yük gemisini batırdıkları konusunda Rus Erkan-ı Harbiyesi'nin menkulatı. Kafkas cephesinde Rus saldırılarının durdurulduğu konusunda Karargah-ı Umumi'nin bildirisi. Kafkasya'da Osmanlı Ordusu'nun tamamen hezimete uğratıldığı ve onbinlerce esir alındığı konusunda Rus resmi ajanlarının Roma'da yaptığı propaganda ve yayınların doğru olmadığı üzerine Rusların iddialarını çürüten Türk Askeri ateşesinin reddiyesini havi bildiri hakkında. Kafkasya'da Osmanlı Ordusu'nun karşı saldırıya geçerek Rusları geri çekilmeye zorladığı. Rus torpido gemilerinin Trabzon-Batum arasında 11 yelkenli ile 15 filikayı batırdıkları ve Rize-Hopa şamandıralarını tahrip edip Türk kışlalarını topa tuttukları. Çoruh nehri çevresinde Ruslarla vuku bulan çatışma. Lille ve Ypres'de İngiliz ve Fransız askerleri arasında müdarebe. Oltu'da Osmanlı askerinin Ruslardan ele geçirdiği cephane, esirler ile Azerbaycan'da savaş durumunun Türklerin lehine geliştiği hakkında malumat. Avusturya Ordusu'nun Transilvanya ve Moldavya hududuna askeri yığınak yapması. Tuna'da Sırblar ve Ruslar tarafından batırılan gemiler, döşenen torpiller hakkında.

Tarih: 11 / Ra / 1333 (Hicrî) - (27.01.1915 Çarşamba) Dosya No: 4 Gömlek No: 17 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Düşman torpidosunun Hopa ve Arhavi açıklarında dolaşmakta olduğu.

Tarih: 12 / Ra / 1333 (Hicrî) - (28.01.1915 Perşembe) Dosya No: 4 Gömlek No: 23 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan çıkıp Arhavi taraflarına gelen düşman torpidosunun çevrede gözetleme yaptığı ve işaretler verdiğinin bildirilmesi. (İndeks Adına Göre: Lazistan)

Tarih: 16 / Ra / 1333 (Hicrî) - (01.02.1915 Pazartesi) Dosya No: 4 Gömlek No: 31 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Atina (Pazar) ve Sohum taraflarından gelen düşman torpidolarının Hopa'dan, Batum'a doğru gittiklerinin bildirilmesi.

Tarih: 01 / 2 / 1915 (Miladî) - (01.02.1915 Pazartesi) Dosya No: 2109 Gömlek No: 7 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Sofian Muharebesi'nden sonra Türk askerlerinin İran Kürdistanını geçerek İngilizlerin imtiyazında bulunan petrol arazilerinin bulunduğu Ahvas'a yöneldikleri ve neft konversiyonunundaki çıkarlarını muhafaza etmek isteyen Bahtiyarilerin Türk Ordusu'yla çatışmaya girecekleri şayiası. Sarıkamış cephesinde karın yoğun olduğu bir sırada vuku bulan Cerells Köyü Muharebesi'nde III. Türk Tümeni'nin subay ve erleriyle esir alındığı konusunda Rus kaynaklı haberler. Rus torpidolarının Samsun, Trabzon ve Rize sahillerinde Türk gemilerini batırdıkları, kışla ve depoları bombaladıkları. Atina'da mukim Prens Sabahaddin'in İstanbul'a avdeti için gerekli teşebbüsatın yapılması konusunda Atina Sefareti'nin Hariciye'den görüş bildirmesi talebi. Almanya ve Avusturya'nın Transilvanya'ya askeri yığınak yapmaları konusunda Romanya Hükümeti'nin görüşlerini havi eformasyon. Sabık Sultan'ın imparatorun doğum yıldönümü münasebetiyle kutlama mesajı göndermesi ve istikbali konusunda verilecek karar hakkında. General Tcherenozanbow'un Tebriz'e girişinde Azerbaycan valisi ve halk tarafından selamlanması ve Türk Ordusu'nun Sofian'da verdiği kayıplar hakkında Rusların iddia ve malumatları. Tcherenozanbow'un Ermeni katedralini ziyaretini Ermenilerin sevinçle karşılayarak imparator ve padişaha dua etmeleri. Hariciye kuryelerinden Mustafa ve Kamil Bey'in Selanik yoluyla Atina'ya gitmeleri meselesi. Harbiye Nezareti'ne iletilmek üzere Barselona'dan Tahir Bey'in mahremane gönderdiği Teşkilat-ı Mahsusa'ya ait şifre telgraf. Tosun, Seropeum ve Kantaro'da İngilizlerle vuku bulan muhaberede verilen kayıplar hakkında malumat. İngiltere'nin hile politikasıyla Mısır'ın idaresini ele geçirmesi, hırs ve zulme dayanan bu müdaheleye karşı Osmanlı ordularından birinin Mısır'a gönderilmesi hakkında Sultan Mehmed Reşad'ın beyannamesi.

Tarih: 17 / Ra / 1333 (Hicrî) - (02.02.1915 Salı) Dosya No: 4 Gömlek No: 36 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan gelen Rus gemilerinin, Trabzon ve Arhavi mevkilerinde gözetleme yaptığı ve Arhavi kasabasına çıkan düşman gemilerine ait mürettebatın aleyhte faaliyetlerde bulunduklarına dair bir emare tesbit edilemediği.

Tarih: 23 / Ra / 1333 (Hicrî) - (08.02.1915 Pazartesi) Dosya No: 4 Gömlek No: 46 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan çıkan düşman gemilerinin, Hopa ile Arhavi açıklarında olduğu, Trabzon'a vasıl olan düşman gemisine karşı da tedbir alındığı.

Tarih: 24 / Ra / 1333 (Hicrî) - (09.02.1915 Salı) Dosya No: 4 Gömlek No: 51 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb

Trabzon'da meydana gelen yangına karşı gerekli tedbirlerin alındığı ve vukua gelen hasar ve zayiatın tesbit edilerek bildirilmesi. Arhavi Limanı'na uğrayan üç düşman torpidosunun Batum'a gittiği.
 
Tarih: 09 / 2 / 1915 (Miladî) - (09.02.1915 Salı) Dosya No: 2109 Gömlek No: 9 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Mısır cephesinde Osmanlı Ordusu'yla İngilizler arasında meydana gelen muharebe ile Yalta Limanı'nın bombalanması ve Rus gemilerinin batırılması hakkında Genel Karargah'ın raporu. Tuna'da Macarlar tarafından atılan bombalar ve batırılan Macar şilepleri. İngiliz ve Fransızların, Çanakkale Tabyaları, Saroz Körfezi mevzileri, Gelibolu Yarımadası, Edremid Körfezi ile İzmir sahilindeki istihkamları bombalamaları, Seddulbahir'e çıkarma yapmaları, iki taraf arasındaki güç dengeleri ve verilen kayıplar hakkında. Eleşkird-Çoruh Irmağı çevresi ile Oltu'da vuku bulan çatışmalar ile askeri açıdan Türkler için önemli olan Hopa Limanı'nın Ruslar tarafından bombalanması ve zaptı üzerine Rusların ürettiği malumat. İngiltere, Rusya, Fransa ve Bulgar hükümetlerinin Amerika'ya tüfek sipariş ettikleri.
 
Tarih: 27 / Ra / 1333 (Hicrî) - (12.02.1915 Cuma) Dosya No: 4 Gömlek No: 55 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan çıkan düşman torpidosunun, Atina ile Arhavi arasında seyrettikden sonra geri döndüğü, diğer bir torpidonun ise, Trabzon istikametine doğru hareket ettiğinin bildirilmesi.
 
Tarih: 12 / 2 / 1915 (Miladî) - (12.02.1915 Cuma) Dosya No: 2109 Gömlek No: 10 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus torpido gemilerinin Trabzon bataryaları ile Rize'nin batısını bombalamaları ve verilen kayıplar. Süveyş Kanalı harekatında Türk tarafının verdiği kayıplar hakkında. Avusturya-Macaristan ve Alman ordularının Galiçya'da başarıları. Atina'da bulunan Prens Sabahattin'in hükümete karşı takınacağı tutum. Fas'da genel bir ayaklanma çıkarılması konusunda Tahir Bey tarafından Mevkaif Hafid'e önerilen teklifler. Avusturya-Macaristan'a karşı doğrudan bir harekatta bulunulması ve Tunus topraklarının paylaşımı konnusunda İtalya-Fransa arasında siyasi görüşmeler. Cihad ilanı, Panislavizm ve Afrikalı Müslümanlar. Romanya'ya ait mühimmatın Bulgaristan'dan transiti. Avusturya ve Almanya'nın Türkiye'ye mali yardımda bulunması meselesi. Çanakkale'nin müdafası için Avusturya'dan obüs alınması. İtilaf Devletlerinin Çanakkale'ye çıkarma yapmak için büyük çapta askeri yığınak yapması ve durumun ciddiyetine binaen Boğazların müdafası için acilen alınması gereken önlemler. Şili Hükümeti'nden silah satın alınması hususunda General Körner'in teklifatı.
 
Tarih: 28 / Ra / 1333 (Hicrî) - (13.02.1915 Cumartesi) Dosya No: 4 Gömlek No: 56 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Düşman torpidosunun Batum'dan çıkarak, Hopa ve Arhavi açıklarından seyrederek geri döndüğünün bildirilmesi.

Tarih: 30 / Ra / 1333 (Hicrî) - (15.02.1915 Pazartesi) Dosya No: 4 Gömlek No: 63 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan çıkan bir düşman torpidosunun, Hopa istikametine gelmekte olduğu ve diğer bir kruvazörün ise Vakfıkebir'i bombardıman etmekte olduğu. Bir düşman torpidosunun Hopa'yı bombardıman ettiği, sevkiyat ve nakliyata mani seyirde bulunduğu.

Tarih: 02 / R / 1333 (Hicrî) - (17.02.1915 Çarşamba) Dosya No: 4 Gömlek No: 67 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan çıkan bir Rus torpidosunun Atina (Pazar) Limanı yakınlarına gelerek geri döndüğünün bildirilmesi. (İndeks Adına Göre: Lazistan)

Tarih: 06 / R / 1333 (Hicrî) - (21.02.1915 Pazar) Dosya No: 4 Gömlek No: 77 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan gelen bir düşman torpidosunun, Arhavi civarına kadar gelerek geri döndüğü.
 
Tarih: 07 / R / 1333 (Hicrî) - (22.02.1915 Pazartesi) Dosya No: 4 Gömlek No: 79 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'da çıkan düşman torpidosunun Arhavi-Hopa arasında dolaştığı, diğer bir torpidonun Arhavi'nin Zeytunburnu'na mermi attığının bildirilmesi.

Tarih: 08 / R / 1333 (Hicrî) - (23.02.1915 Salı) Dosya No: 4 Gömlek No: 83 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan çıkan üç torpidodan ikisi, Makriyal (Kemalpaşa) önünde kaldığı, diğerinin ise Hopa taraflarına gelip bir müddet kaldıktan sonra geri döndüğünün bildirilmesi.

Tarih: 09 / R / 1333 (Hicrî) - (24.02.1915 Çarşamba) Dosya No: 4 Gömlek No: 87 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan gelen bir düşman torpidosunun, Ab-ı Islah önüne gelerek top atmaya başladığı, diğer bir geminin de Makriyal (Kemalpaşa) sahilinde bulunduğunun bildirilmesi.
 
Tarih: 09 / 3 / 1915 (Miladî) - (09.03.1915 Salı) Dosya No: 2109 Gömlek No: 12 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Düşmanın Seddülbahir ve Kumkale piyade siperlerini bombalaması. Rus Filosu'nun Zonguldak, Kozlu ve Ereğli'yi bombalaması sonucu meydana gelen hasar. Kafkas cephesinde Artvin civarı Balıklı tepeleri ile Çoruh bölgesinde meydana gelen muharebe ve Rusların Hopa'ya doğru ilerlemesi. Ahvas'ın batısında toplanan intizamsız kuvvetler ve Basra yakınlardaki Nakaile bölgesinde süvari birliklerinden oluşan Türk kuvvetleriyle İngilizler arasındaki muharebe. İngiliz Donanması'nın İzmir sahillerini ateşe tutması. Rus DREADNOUGHT'i için Selanik'ten top ve harp mühimmatı gönderileceği. Kırım'ın güneyinde bulunan Rus torpidoları poligonunun bombalanması. Rusların Arhavi'yi işgali. Odesa'dan İstanbul'a yönelik Rus askeri sevkiyatı. İngiliz ve Fransızların Ruslar için DREADNOUGHT inşası. Avusturalya ve Kanadalı asker nakliyatı. Rusların Kafkasya ve Batum'a asker sevkiyatı; Kars, Sarıkamış, Karadağ ve Bakü'de askeri pozizyonları.

Tarih: 25 / 3 / 1915 (Miladî) - (25.03.1915 Perşembe) Dosya No: 2109 Gömlek No: 13 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Alman subayların komutasındaki 1000 kişilik Türk kuvvetlerinin Süveyş Kanalı'nın doğusuna yaptığı saldırı akabinde Türk gücünün imha edildiği iddiası konusunda Bükreş İngiliz Ortaelçiliği'nin bildirisi. Zeldekan çevresinde iki gün süren muharebede Türklerin Deyar'a çekildiği ve 3 Türk bölüğünün esir alındığı üzerine Rus kaynaklı beyanat. Mühimmat yüklü Rus şilepleri ve vapurlarının Sırbistan'a oradan Reni'ye gidip gelmeleri. Çoruh havalisindeki Türklerin Artvin'e doğru sürüldüğü ve Arhavi'nin Türklerden boşaltıldığı. Rus filosunun Karadeniz sahilinde Ereğli, Kozlu ve Zonguldak'ı bombalaması konusunda Karargah-ı Umumi'nin tebliği. Bir Rus filosunun Boğaz haricindeki Türk istihkamlarına yaklaşması, Borçka-Ardanuc'a saldırmaları ve Artvin ile Sarıkamış cephesinde bazı yerleri işgal etmeleri konusunda Rusların ürettiği açıklamalar. Odesa Körfezi'nde Osmanlı Donanması'nın Provident ile Wastoschua Zivezda adlı iki Rus gemisini batırdığı ve Mecidiye adlı Türk Kruvazörü'nün mayına çarparak battığı. Düşman torpil gemilerinden birinin Çanakkale Boğazı'na girişi sırasında Kumkale açıklarında Türk bataryaları tarafından batırıldığı. Kafkas cephesinde işhan mıntıkasında Rusların ileri kıtalara taarruzuyla başlayan ve 18 saat devam eden muhaberede Osmanlı Askeri'nin Tavusker'de bazı Rus köylerini ele geçirdiği. Çanakkale cephesinde düşmanın İnöz'ün Dragodina İskelesi'ne taarruzu. Boğaz'daki mayınlara çarparak batan gemiler ile deniz muharebesi ve Oltu-Artvin arasındaki çarpışmalar hakkında Rus Telgraf Ajansı ve Harp Karargahı'nın haberleri.

Tarih: 28 / Ca / 1333 (Hicrî) - (13.04.1915 Salı) Dosya No: 5 Gömlek No: 88 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum tarafından Sümele İskelesi'ne gelen Rus torpidosu ve uçaklarının bir süre bekledikten sonra Atina (Pazar) tarafına çekildikleri.

Tarih: 14 / C / 1333 (Hicrî) - (29.04.1915 Perşembe) Dosya No: 6 Gömlerk No: 26 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Dört düşman torpidosunun, Batum'dan Hopa önlerine gelerek tekrar geri döndüğü.
 
Tarih: 22 / B / 1333 (Hicrî) - (05.06.1915 Cumartesi) Dosya No: 7 Gömlek No: 68 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Karadeniz sahilinde düşman denizaltı ve gemilerinin harekat ve saldırılarını havi Trabzon valiliği, Canik ve İzmit mutasarrıflıklarının raporları. (İndeks Adına Göre Lazistan)

Tarih: 25 / N / 1333 (Hicrî) - (07.08.1915 Cumartesi) Dosya No: 89/-02 Gömlek No: 1/30 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Düşman torpidolarının Lazistan havalisinden, Sürmene, Samsun ve Tirebolu limanlarına kadar tahribat yapmaları neticesi nakliyatın tehlikeye düşeceği ve gerekli tedbirin alınmasına dair yazı.
 
Tarih: 14 / 8 / 1915 (Miladî) - (14.08.1915 Cumartesi) Dosya No: 2111 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Oltu cephesinde Rusların Türk Ordusu'nu bozduğuna dair Rus haberi. Oltu cephesi ve Pasin Vadisinde Türklerin püskürtüldüğü, bir asker treninin ele geçirilerek esir ve mühimmat alındığı. Oltu cephesinde Türk karakollarının basıldığı, Fırat cephesinde Kop'un alınarak geri çekilen Türklerden esir alındığına dair Rus haberi. Yolların Tutak'tan Malazgird'e kadar Türk cesedi olduğu. Rus denizaltınının taşkömürü yüklü bir Türk gemisini batırdığı; Kafkas cephesinde Karaderbent güneyinde Rus başarıları, Mirza Ağa Dağı'nda mühim mevkileri ele geçirdikleri, hakkında Rus haberi. Çanakkale'de İngilizlerin siper muharebeleri. Kafkas cephesinde Oltu havalisinde Rus öncülerinin Türk ileri karakollarını püskürttükleri, Rusların makineli tüfek ateşiyle bozulup geri çekildikleri. Çanakkale'de İngilizlerin Sığla'ya asker çıkarması, esirlerden Türklerin taarruz yapacağını öğrenen İngilizlerin onlardan önce hücuma geçmesi; müttefiklerin moralinin iyi olduğuna dair İngiliz haberi. Bolayır'ın müttefiklerce alındığı, Sofya çıkışlı haber. Kızlardağı'nın alındığına, Van'da Kürdlerle çarpışma hakkında Rus haberi. Rus öncü kuvvetinin Arhavi Çayı'nı geçerken Türk blokhavzlarını tahribi, Rus harp gemilerinin Türk yelkenlilerini tahribi vs. hakkında Rus haberi. Çanakkale'de müttefiklerin Anzak hücumuyla iki siper hattını aldıkları, Kafkas cephesindeki Türk taarruzunun önlendiği, Türk yelkenlilerinin batırıldığı. Oltu cephesinde Rus ileri karakollarına Türk ateşi. Çanakkale'de İngilizlerin 800 m.lik hendek kazançları, ilerlemeleri; Nara Burnu kuzeyine Türk asker çıkarmasına İngiliz bombardımanı hakkında İngiliz haberi. Mareşal Kiçner'in Çanakkale'ye geleceği, müttefik kuvvetlerinin 70.000'i geçmediği. Afton Bladet isimli İsveç gazetesi muhabiri Nils'in Karpatlar ve Çanakkale'deki gözlemlerini Osmanlı, Alman, Avusturya lehine olarak yazması. Rusların Lyata'ya çekilmeleri, Tuna'daki Reni Limanı ile Odessa arasında Rus nakliye gemilerinin faaliyeti hakkında Süne Şehbenderliği'nin raporu.
 
Tarih. 05 / Ağ / 1331 - (18.08.1915) Dosya No: 666 Gömlek No: 69 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Lazistan sancağı kasaba ve köylerine yapılan taarruzların, sakinleri üzerinde büyük zarara yol açtığı, bunların Ermenilerden metruk (kalan) evlere yerleştirildiği, mağdur memurlara maaşlarının verilmesi talebi. (Trabzon)
 
Tarih: 15 / Za / 1333 (Hicrî) - (26.09.1915 Pazar) Dosya No: 17 Gömlek No: 21 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Batum'dan gelen bir düşman torpidosunun Atina'yı (Pazar'ı) bombardıman etmekte olduğu.

Tarih: 27 / 9 / 1915 (Miladî) - (27.09.1915 Pazartesi) Dosya No: 2111 Gömlek No: 5 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Oltu cephesinde Türklerle Malazgird cephesinde Hamidiye birlikleriyle çarpışmalar olduğu. General Amade'in subaylarla Niş'e oradan Rusya'ya gideceği. Türklerin hücumu, İngilizlerin kaybettikleri siperleri geri alma çabaları, toprak altı çatışmalara devam; müttefik uçaklarının taciz atışının faydalı olduğu. Kistopor ve Sivriçay'da Rus başarıları. Şeyhülislam ve İstanbul valisinin istifaları ile İttihad ve Terakki'nin iki taraftarından mahrum kalacağı; Çanakkale'de sukunet, karşılıklı uçak taarruzları. Dicle boyunda İngiliz başarısı, Türklerin yenilerek Bağdad'a doğru kaçtıkları. Rusların Anvos bölgesinde Türklere, Utak bölgesinde Kürtlere karşı başarıları. Van'da Türk püskürtmeleri. Mezopotamya'da İngilizlerin, Türklerin takviye kuvvetlerine taarruz ederek bozdukları, Türklerin Bağdad'a doğru kaçtıkları. Rusların Malazgird cephesinde Alikan'da başarıları. Oltu cephesinde Türklerin taarruz hareketinin durdurulduğu, Van'da Rusların Türkleri sıkıştırdığı. Karadeniz'de Rus harp gemisinin Zonguldak kömür tesislerini bombardımanı, Kafkas sahilinde Türklerin Rus mevzilerini bombardımanı, Rusların bir yelkenliyi tahribi. Cephelerde önemsiz vuruşmalar, Urmiye sahilinde Rusların Kürtleri siperlerinden atması. Bulgaristan'ın Sırbistan'a taarruz için hazırlıklarını tamamladığı. Türklerin Sivrikaç'daki gece taarruzunun püskürtüldüğü hakkında Rus haberi. Hopa güneyinde Tortum tarafında vuruşmalar, Malazgird tarafında Rusların Türk ve Kürtleri siperlerinden attıkları, Rus birliğinin Kürt kitlesini uzaklaştırarak Van Gölü kuzeyinde Süphan Dağı sırtlarına ayak basması. Kafkas sahilinde ufak çatışma ve topçu düelosu, Tortum civarında Türk keşif kuvvetinin dağıtılması; Çoruh ve Oltu ırmakları kavşağında Türk taarruzunun püskürtülmesi. Rusların Kafkas sahilinde bir Türk birliğini püstürtmesi, Oltu bölgesinde çatışma. Malazgird kuzey batısında Türklerin Rus çapraz ateşiyle zayiatı; Van güneyi Vastam darboğazında Rusların karşı taarruzu ve boğazı açmaları.

Tarih: 27 / Za / 1333 (Hicrî) - (08.10.1915 Cuma) Dosya No: 17 Gömlek No: 48 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Batum'dan gelen bir Rus torpidosunun, Atina (Pazar) yakınlarındaki Venk İskelesi'ni bombardıman ettiği, bir kahvehane ile iki sandalın kısmen tahrib olduğu.

Tarih: 29 / Za / 1333 (Hicrî) - (10.10.1915 Pazar) Dosya No: 4 Gömlek No: 54 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Düşman torpidosunun, Hopa ile Arhavi arasındaki Kise ve Peronit mevkiinde mermi atarak taarruza başlandığının bildirilmesi.
 
Tarih: 18 / 10 / 1915 (Miladî) - (18.10.1915 Pazartesi) Dosya No: 2111 Gömlek No: 6 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Kavala Limanı'na gelen harp malzemesi. Tortum Gölü etrafında ateş düelloları; Deili ile Kazyatik arasındaki boğazda Türk birliğinin imhası; Vastam batısından Paşvaın'a kadar bölgenin Türklerden alındığı. Çanakkale'de Türk lağımın Fransızların karşı lağımı ile patlatılarak uçurulduğu, Fransız uçaklarının Türk bölgesini bombaladığı. Kafkas cephesi Oltu arazisi Norşin'de başarılı Rus keşif harekatı, Kafkas cephesinde Hopa ve Tortum'da ufak çarpışmalar. Sırb Ordusu'nun geri çekilmesi, Alman Ordusunun ricat yollarını kesme hareketi, İtilaf devletlerinin Sırblara yardıma çalışması. Bulgar başkumandanının karargahıyla Köstendil'e gitmesi. Avusturya'nın Bulgar hududunda işgal ettikleri sırtlara çekilmesi. Rusya'nın Romanya'da, Reni ile İsmail arasına asker yığması, Kalas'tan üç İtalyan vapuru satın alarak Odesa'ya gönderilmesi. Kafkas Cephesi, Arhavi Irmağı'nı geçen Türklerin taarruzlarının püskürtüldüğü, Tortum Gölü güney doğusunda Kart Boğazı yakınında ileri karakolların çatışması. İki tabur ve iki batarya ile Krivolak köprübaşına taarruz eden Bulgarların püskürtüldüğü; Kafkas cephesi; Sahil bölgesinde, Tortum bölgesinde ve Akak Irmağı kuzeyinde ileri karakolların çarpışmaları; Van tarafında Kürt çetelerine takibat; Urmiye Gölü güney batısında Kürtlerle ateş teatisi. Kafkas cephesi, Türklerin Arhavi Çayı'nı geçme teşebbüsünün önlenmesi, Tortum ve Eleşkird bölgelerinde ileri karakol çatışmaları; Van Gölü güneyinde Kürtlerle çarpışma. Kafkas cephesi, sahil bölgesi. Tortum Gölü güney doğusu Serviçay'dan Koydağ'a kadar ileri karakol çatışmaları; Urmiye kuzey doğusu Şaver Vadisi'nde Kürtlerle çarpışma. Urmiye Gölü batısındaki Kürt çetelerinin bölgeden çıkarıldığı. Bulgarların Krufevika ve Syrkova köylerine taarruzu, püskürtülmesi, bir Bulgar hisarının ve tepesinin alınması, Fransızların Cerna nehrinin sol kıyısında bazı yerleri almaları, bu civarda Fransız-Sırp-Bulgar birlikleri ile Alman çarpışmaları. Almanya'nın Rusya'ya karşı Varna ve Burgaz'a bir tugay göndereceği.

Tarih: 13 / Ar / 1332 Dosya No: 224 Gömlek No: 84 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi'de (I. Dünya Savaşı'nda) meydana gelen hasarla ilgili listeler. (İndeks Adına Göre: Rize)

Tarih: 21 / Za / 1333 (Hicrî) - (02.10.1915 Cumartesi) Dosya No: 17 Gömlek No: 28 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Batum istikametinden gelen bir düşman torpidosunun Atina'yı (Pazar'ı) bombaladığı, ancak bir hasar ve zarar meydana gelmediği.
 
Tarih: 23 / 11 / 1915 (Miladî) - (23.11.1915 Salı) Dosya No: 2111 Gömlek No: 8 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın, İngiltere'nin kuvvetlerini Çanakkale'den çekeceği hakkında verdiği ve Alman basınında çıkan haberin kesinlik kazanmadığı; Bulgaristan'a sevk edilen Alman askerinin Debre ve Ohri'yi aldıktan sonra Manastır'a sevkedileceği. Rusların Sultan Bulak Boğazı'nı işgali, Türk ve Almanların uydurma haberleri üzerine İngilizlerin Irak cephesi hakkındaki bildirisi: General Towsend'in birliğinin Türkleri ağır bir yenilgiye uğrattığı, takviyeli Türk kuvvetleri karşısında İngilizlerin düzenli şekilde Kutülamara'ya çekildiği. İngilizlerin Kereviz Ağzı başta olmak üzere bütün ilk hatlarına artan şiddetli Türk bombardımanı. Kefken civarında Rus torpidobotların iki Türk top gemisi ile bir yelkenlisini tahribi; Rusların, Sultan Burak Boğazı'ndaki istihkamları bir lahzada alarak Türk ve Alman kuvvetlerini Hemedan'a doğru takip etmekte olduğu. Hopa'nın güney batısında, sahilde, Türk taarruz teşebbüsünün zayiat verdirilerek durdurulduğu; Hemedan yolunda Rusların bozulan Türk-Alman kuvvetlerinin takip ettikleri. Çanakkale'de Türklerin müttefik atışıyla bozulan siperlerini tamir ettikleri, ağır topçunun Seddülbahr'i bombalayan Asya yakasındaki Türk topçusu üzerine atışı; lağım muharebelerinin devam ettiği. Hemedan'ın Ruslarca alınması, bozulan kuvvetleri takip ederek Kum'a doğru ilerlemeleri. Stokholm Üniversitesi'nde Kont Moerner adlı İsveç yazarının Çanakkale savaşları üzerine, Türk asker ve kumandanları övücü mahiyette ve İngilizlerin Türk zırhlılarını kanunsuz yoldan nasıl müsadere ettiği, yasak olan domdom kurşunu kullanmasını ihtiva eden, konferansı ve teşekkürü. Rusların Van Gölü civarında Kürtlerle çarpışması, burada bir Ermeni birliğinin aktif olarak görev alması, Savuçbulak köylerindeki Kürt hanlarının Rus tabiiyyetine geçtikleri. Harple ilgili istihbaratın doğrudan Harbiye Nezareti'ne gönderilmesi için dış temsilciliklere tebligat. Selanik Limanı'na gelen askerlerin miktar ve sınıfları, ilaç, erzak, mühimmat cins ve miktarını bildiren başşehbenderlik istihbaratı.

Tarih: 22 / M / 1334 (Hicrî) - (01.12.1915 Çarşamba) Dosya No: 8 Gömlek No: 71 Fon Kodu: DH.EUM.SSM.
 
Rize Pasaport Memuru Mustafa Safvet Efendi'nin harb (savaş) dolayısıyla Kastamonu'ya gelerek Temmuz ayından beri maaşını oradan almaya başladığı.

Tarih: 05 / Ra / 1334 (Hicrî) - (11.01.1916 Salı) Dosya No: 16 Gömlek No: 39 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Sürmene önlerinde düşman torpidolarınca alınıp Batum'a götürülen balıkçı kayığı mürettebatının Atina (Pazar) kazası önlerinde bırakıldıkları. Düşman torpidolarının Batum'dan Hopa ve Viçe (Fındıklı) önlerine gelip geri döndüklerinin Trabzon Valiliği'nden bildirildiği.

Tarih: 29 / Ra / 1334 (Hicrî) - (04.02.1916 Cuma) Dosya No: 21 Gömlek No: 16 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Batum'dan Atina'nın (Pazar'ın) Kemerburnu'na gelen bir düşman torpidosunun attığı mermilerin hastahaneye isabet ettiği ve bir neferin yaralanıp bir hayvanın da telef olduğu.

Tarih: 29 / Ra / 1334 (Hicrî) - (04.02.1916 Cuma) Dosya No: 21 Gömlek No: 19 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Yedi düşman harb gemisinin Ohri'den dolaşmakta olduğu ve birinin Hopa'da askeri mevkileri bombaladığı. (Belge tarihi: 30 Ra)

Tarih: 29 / Ra / 1334 (Hicrî) - (04.02.1916 Cuma) Dosya No: 21 Gömlek No: 20 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Üç düşman kruvazörünün Sümela önlerinde bombardıman yaptığı ve bir torpidonun Arhavi önünde durduğu. (Belge tarihi: 30 Ra)
 
Tarih: 01 / R / 1334 (Hicrî) - (05.02.1916 Cumartesi) Dosya No: 21 Gömlek No: 26 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Düşman torpidolarının Sümela, Arhavi ve Hopa'yı bombaladıktan sonra Batum'a doğru gittikleri.

Tarih: 03 / R / 1334 (Hicrî) - (07.02.1916 Pazartesi) Dosya No: 21 Gömlek No: 32 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Düşman torpidolarının Atina (Pazar) ile Soğuksu arasında evleri, dağları ve Kemerburnu, Vanik mevkilerini bombaladıkları.

Tarih: 11 / R / 1334 (Hicrî) - (15.02.1916 Salı) Dosya No: 21 Gömlek No: 52 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Üç düşman kruvazörü ile dört torpidosunun Viçe'deki (Fındıklı'daki) askeri mevkileri bombaladığı, karşılıklı top ve tüfek atışı yapıldığı ve askerlerin kademe kademe çekildiği.

Tarih: 01 / 3 / 1916 (Miladî) - (01.03.1916 Çarşamba) Dosya No: 2111 Gömlek No: 12 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Yunanistan'daki İtilaf (İngiliz, Fransız) ve Yunan kuvvetlerinin harekatı ve mevkileri. Selanik'teki İtilaf kuvvetleri üzerine malumat, İngilizlerin yol ve mühimmat depoları inşa ettirmesi, Karaburun'daki Beyaz Kule'ye İngilizlerin el koyması. Kafkas cephesi, Erzincan havalisinde Türk geri çekilmesinin devam ettiği, Bitlis bölgesinde Türklerin geri püskürtüldüğü ve bazı yerlerin alındığı. Yunanistan'da, Fransızların Türklerin geçişlerini önlemek maksadıyla, icabında tahrip etmek için demiryolu boyuna kuvvet tahsis ettiği. Rusların Bitlis'i aldıkları buraya büyük önem verdikleri; buranın alınışının İngilizlerin Bağdad'ı alışını kolaylaştıracağı ve iki müttefik ordunun Mezopotamya ovalarında buluşacağına dair Rus yorumu. Bitlis'ten sonra Türk kuvvetlerini takibinin yol yokluğu, soğuk gibi sebeplerle zorlaştığı. Yunanistan'daki Yunan askeri yığınak ve nakliyesi hakkında malumat. Rusların İran'da Bicar'ı aldığı; Bitlis tarafında Rusların Türk mevkilerine gece baskını yaparak süngüden geçirdikleri ve ele geçen malzeme hakkında. Bulgaristan'da harp hattındaki asker yüzde yirmişer olmak üzere sıra ile memleket izni verildiği. Rus torpidobotlarının Trabzon'u bombalayarak limandaki gemileri tahrip ettiği. Rusların harp gemilerinin ateş desteği altında geceleyin Kafkas sahiline asker çıkararak Atina (Pazar)yı işgal etmesi ve buradaki Türk kuvvetlerini mevkilerinden çıkartmaları. İngilizlerin Mısır'da topladıkları askerin dört yüz bine ulaştığı ve bunun amaçları üzerine yorum.

Tarih: 04 / 7 / 1916 (Miladî) - (04.07.1916 Salı) Dosya No: 2112 Gömlek No: 12 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Platona, Samsunderesi'nde Türklerin taarruzunun ve Cevizlik'teki hücumlarının püskürtüldüğü, Çoruh iyi tahkim edilmiş birçok Türk hattının zaptedilerek harp malzemesi elde edildiği. Platana'da ilerledikleri. Cevizlik topçu destekli Türk taarruzunun süngü hücumu ve el bombaları ile püskürtüldüğü, Bayburd'un doğusunda Türk ateşinden bunalan Rus birliklerinin karşı taarruzla ağır zayiat verdirerek Türk mevzilerini zaptettiğine, yukarı Çoruh havalisinde çok sayıda malzeme ele geçirildiği. Bayburd Rus keşif kollarının bir tepeye sızarak makineli tüfek alması, tahkim edilmiş tepeleri elde etmeleri ve esir almaları; Diyarbakır Henuk Ova'da Türk hücumunu püskürttükleri. Rusya'dan kömür almaya gittiklerinde tevkif olunan üç Romanya vapurundan birinin kömür yüklü olarak geldiği; diğerlerinin de geleceklerinin öğrenilmesi. Rus torpidosunun petrol ve arpa yüklü ictihat gemisini yakalayarak kendi limanlarına getirdikleri, diğer torbidobotların Karadeniz Ereğlisi'nde yüklü bir vapur ve iki römorkörü tahrip ettiği, Erzurum batısında muvaffak Rus taarruzuna, Mamahatun güneyinde hücuma kalkışan Türklerin püskürtülerek oralardaki Cebeköy ve Elmalı kasabalarının işgal edildiği; bir gün sonra Mamahatun'u hücumla aldıkları Muş doğusunda Türkleri takviyeli siperlerinden attıkları, Trakya'dan yeni gelmiş bir Türk birliğinin bütün malzemelerini bırakarak iki ayrı yöne kaçtığı, ertesi günü Bayburd'u aldıkları,Toroslarla Çoruh arasında Türkleri çarpışmalar sonucu yenerek ilerledikleri, İran cephesinde Ruslara karşı harekatın muvaffakiyetle ve gelişerek sürdüğü, bu muvaffakiyetde Mücahidin-i İran'ın büyük payı olduğu; Mücahidin-i İran'ın Osmanlının maksadının İran'ı tuş ve İngiliz tahakkümünden kurtarak hür ve müstakil bir İslam Devleti haline getirmek olduğu hakkında Başkumandanlık bildirisi. Revanduz'da Rusların hezimete uğratılarak kaçırıldığı, takip edildiği, erzak ve malzeme ele geçirildiği hakkında Başkumandanlık bildirisi.

Tarih: 22 / 8 / 1916 (Miladî) - (22.08.1916 Salı) Dosya No: 2112 Gömlek No: 16 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Türklerin Sivas ve Kaman yolları arasına püskürtüldüğü, Diyarbakır'da hararetli çarpışmalar olduğu; Sahil, Sakız ve Sisam adaları arasında tarafsız gemilerin geçmemesi, Türklerin Kafkas sahilindeki taarruzunun püskürttüldüğü, Muş kuzeyinde Arine-Van bölgesinin alındığı, Musul Rahna Dördüncü tümenin iki alayının kuşatılarak ele geçirildiği. Yukarıdaki Van ve Musul bölgesiyle ilgili haberin uydurma olduğu. Savuçbulak'a doğru Rusları takip eden kuvvetlerimizin, Rusların büyük miktarda takviye olmaları üzerine zayiat vererek asıl kuvvet üzerine çekildiği. Som nehri kuzeyinde, kuvvetli hazırlıktan sonra İngilizlerle birlikte Almanlara karşı muvaffakiyetli taarruz arazi, esir ve malzeme ele geçirilmesi, Bois Chapitrei'deki Alman taarruzunun durdurulduğu; Zolotchevsthe ve Galiçya, Avusturya ve Almanya'ya karşı başarılar; Rusların Ognut'ta Türklerle çatışmaların devam ettiği, Çoruh köyü civarında Türklerin püskürtüldüğü. Avusturya tarafından sansür edilmemesi ve gecikmemesi için İtilaf devletlerinn bildirilerinin şifreli telgrafla gönderilmeye başlandığı ve nezaretin onayının istendiği. Fransa'da; Fransızların Borleux Denicourt cephesinde muvaffakiyetleri, İngilizlerin Son ve Ancre nehirleri arasındaki büyük bir suni engeli ortadan kaldırması, Rusların Ognut'taki taarruzlarının devam ettiği, esir ve malzeme ele geçirdikleri, İngilizlerin Van gölü güney batısında Kürdlerle ateş teatisi hakkında İtilaf kuvvetlerinin tebliği, mühimmat yüklü iki Rus gemisinin Odesa'ya 15 mil mesafede denizaltı tarafından batırılması. Fransızların Forest ve Clery bölgesinde başarılı muharebeleri, İngilizlelrin üç günlük muharebe sonucu Alman savunmasının ikinci hattını da aldıkları, Rusların Sereth nehri cephesini de ele geçirdikleri, Rusların Erzincan civarı, Ognut batısındaki ve Sakız tarafındaki başarıları hakkında İtilaf devletlerinin bildirisi. Erzincan batısı ile Ognut bölgesinde Rus başarılarına Otuzuncu Tümen Kumandanı ve Üçüncü Kolordu Kumandanı Faik Paşa'nın öldürüldüğü.
 
Tarih: 07 / 10 / 1916 (Miladî) - (07.10.1916 Cumartesi) Dosya No: 2426 Gömlek No: 59 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rize sancağı Mapavri (Çayeli) nahiyesi Komika köyünden olup İstanbul liman dairesinde çalışan İlyas Nurettin'in Rus istilasına uğrayan memleketinde bıraktığı ailesinin durumunun araştırılarak bildirilmesi hakkındaki dilekçesi. İlyas Nurettin'in dilekçesindeki hususların araştırılması için İspanya sefirine (elçisine) nota. Adakale ahalisinin Macaristan'ın Üjvidek (Uyvidek) kasabasına nakledildiği, nakil sırasında ve sonrasında Macar memurlarıyla ahalisinin iaşe ve iskan hususunda çok yardımcı olduklarının Adakale Müdürü Kemal Bey tarafından bildirildiği bu sebeple sefaretce Avusturya-Macaristan hükümetine teşekkür edildiği hakkında Viyana sefaretinden tahrirat alındığı hakkında. Tahrirat ilişik olarak Dahiliye Nezaretine tahrirat. Avusturya-Macaristan donanmasında denizaltı kumandanı olan Egon Lerch ve arkadaşlarının kitap haline getirilen kahramanlıklarından bir nüshasının ilişikte sunulduğu hakkında Sadaret'e tahrirat. Romanya'daki satın almadan artan parayla yapılacak işlem hakkında Berlin sefaretine talimat. (EHT.)
 
Tarih: 06 / Te / 1332 - (19.10.1916 Perşembe) Dosya No: 113 Gömlek No: 22 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile Rus Filosu tarafından zarara uğrayan Osmanlı tebeasının zararının tazmini.
 
Tarih: 25 / L / 1335 (Hicrî) - (14.08.1917 Salı) Dosya No: 213 Gömlek No: 16 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Devam eden savaş dolayısıyla Rusya'nın bombardımanı sırasında zarara uğrayan şahısların istidaları (dilekçeleri) ve bu zararların tazmini (ödenmesi) problemi.
 
Tarih: 16 / S / 1336 (Hicrî) - (02.12.1917 Pazar) Dosya No: 20/-18 Gömlek No: 12//001 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Savaş sırasında düşman istilası ve yağmasına maruz kalan memleketlerinde, erkeklerinin silah altında olması dolayısıyla kadınlar tarafından yapılan ziraat mahsulünden hükümetin dörtte bir nisbetinde öşür alınacağı bildirildiğinden, bu durum karşısında dul ve yetimlerin zor duruma düştüklerine dair Atina (Pazar) kazası Bukine Köyü Muhtarı Dursun tarafından çekilen telgraf hakkında gereğinin yapılması.
 
Tarih: 29 / Ra / 1336 (Hicrî) - (13.01.1918 Pazar) Dosya No: 213 Gömlek No: 31 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Rus istilası esnasında zarar görenlerin tazminat talebi.
 
Tarih: 22 / R / 1336 (Hicrî) - (04.02.1918 Pazartesi) Dosya No: 21/-1 Gömlek No: 24 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Harpte uğradıkları zararların tazminini (ödenmesini) isteyen Rize Pasaport Memuru Mustafa Safvet, Trabzon mültecilerinden Gürcüzade Hafız Mustafa Efendi, Hacı Halim Efendizade Vehbi, Hacı Derviş Ağazade Ruhi, biraderi (kardeşi) Köse Ahmedoğlu Hakkı ve Emiralizade Mahmud'un arzuhallerinin (dilekçelerinin) ekleri ile takdimi (sunulması).
 
Tarih: 09 / B / 1336 (Hicrî) - (21.04.1918 Pazar) Dosya No: 21/-1 Gömlek No: 50 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Düşman harb gemileri tarafından yapılan bombardıman neticesinde, mali ve şahsi zarara uğrayanlara yapılan muamelede değişiklik olmadığı ve tereddüd edilecek cihetlerin nazaretten sorulması gerektiği.

Tarih: 26 / 9 / 1918 (Miladî) - (26.09.1918 Perşembe) Dosya No: 2458 Gömlek No: 79 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Sovyetlerdeki servetlerini başka ülkelere nakletmek isteyenlerin paralarını Kiev ve Berlin'e tranfer etmesi. (EHT.)
 
 
Dosyası
 
Kayd Damgası
 
Bâb-ı Âlî
 
Hâriciyye Nezâreti (Dışişleri Bakanlığı)
Umûr-ı İdâriyye Müdîriyyet Umûmiyyesi (İdari İşler Genel Müdürlüğü)
 
Hâriciyye Nezâreti (Dışişleri Bakanlığı)
Evrâk (belge) ... merkezine tesemmî(?)
târih kaydı fî 19
 
Siyâsî
 
Kalem Numrosu (numarası)
19113
 
Evveliyyât (başlangıç) ve müzeyyelât (eklentiler)
 
Hulâsa (özet): Petersburg'da bulunan Alman Ceneral Konsolatosu tarafından rublelerin toplatıldığına dâ'ir.
 
Müstened olduğu (dayandığı) evrâk (belge). Kiyef, Berlin Şehbenderliği'nin (Konsolosluğu'nun) 26 Ağustos sene (1)918 târihli 26 numrolu (numaralı) tahrîrâtı (resmî mektubu).
 
Umûmî (genel) numrosu (numarası): 10.999
Husûsi (özel) numrosu (numarası): 401
Târih (tarih): Fî 16 Eylül sene (1)334 (16 Eylül 1918) sene (1)916

Mübeyyiz (müsveddeleri beyaza çeken kalem kâtibi) ve târih: 7 minhü
Müsevvid (müsvedde yapan) ve târih (tarih)
Mümeyyiz (bir dâirede yazıcıların yazdıkları yazıları düzelten kâtip): Vekîli Emin ... fî 7 Teşrîn Evvel (1)334 (7 Ekim 1918)
Umûr-ı Ticâriyye (Ticari İşler) Müdîri (Müdürü)
Müdîr-i Umûmi (Genel Müdür)
Melfûfât (mektûba iliştirilmiş, sarılı evrâk)

Nev'-i müsvedde (müsvedde türü): Hâriciyye Nâzırı (Dışişleri Bakanı) Ahmet Nesimi Bey Efendi hazretlerinden Mâliyye Nâzırı (Bakanı) Cavit Bey Efendi Hazretleri'ne
 
Kiyef (Kiev), Berlin Şehbenderliği'nden (Konsolosluğu'ndan) alınan tahrîrâtın (resmî mektubun) Sovyet Cumhûriyyeti'nden mahalli(n)-i sâ'ireye (başka yerlere) servet-i mevcûdelerini nakle çalışan binlerce ahâlî bunun için (üzeri çizgili kısım: Petrograd'da) Petrograd'da bulunan Alman Ceneral Konsulatosuna mürâcaat ettikleri (başvurdukları) ve Konsulat'a küçük mebâliği (paraları) yüzde yedi buçuk ile Kiyef (Kiev) ve Berlin'e nakl etmekte ve büyük mebâliğleri (paraları) ise yüzde bir ile ve altı ay sonra tediye (üzeri çizgili kısım: etmek) şartıyla kabul etmekte ve ... tediyeden maksad Ukrayna'da vuku' bulan (meydana gelen) ... için muktezî (gerekli) rubleleri kısmen büyük tedârik ederek hasad-ı mevcûde ruble satın almak mecbûriyetiyle ... düşürmemek emniye-i mâliyyesinden mütevellid (üzeri çizgili kısım: olmadığı) olup (üzeri çizgili kısım: olmadığı bildirilmektedir. Beyânla-?-) Alman Şehbender-hânesinin (Konsolosluğu'nun) bu sûretle îfâ ettiği (yerine getirdiği) muâmelâtın (işlemlerin) günde lâ-akall (en az) kırk milyon rubleye bâliğ olduğu (vardığı) ve ... konsulato mebâliği (paraları) kuryeleri vâsıtasıyla Almanya konsulato (üzeri çizgili kısım: olmadığı) bulunduğu (üzeri çizgili kısım: bildirilmekde) beyânıyla ve Kiyef'e (Kiev'e) göndermekte (üzeri çizgili kısım: olduğu) bulunduğu ... beyânıyla Sovyet Cumhûriyyeti arâzîsinde bulunan Osmanlı Şehbender-hânesi (Konsolosluğu) vâsıtasıyla bu tarzda Kiyef (Kiev) ve bi-l-hâssa (özellikle) İstanbul üzerine muâmele icrâsı hem mürâcaat edecek (başvuracak) müslüman tâcirlerin hem de Osmanlı tüccârın müstakbelesinin menâfi' (menfaatleri) icâbının (gereğinin) (üzeri çizgili kısım: bulunduğu vârid hatır olduğunu isbât) olduğunu isbât (üzeri çizgili kısım: eylemekte) eylemiş olmakla ol bâbda (bu konuda).
 
Huzûr-ı Sâmî-i Cenâb-ı Nezâret-penâhîye
 
Numro (numara) 26
 
Ma'rûz-ı bendeleridir
 
Sovyet Cumhûriyyeti'nden (Cumhuriyeti'nden) memâlik-i sâ'ireye (diğer ülkelere) servet-i mevcûdelerini (eldeki kıymetlerini) nakle çalışan binlerce ahâlî bunun için Petersburg'da bulunan Alman Ceneral Konsolatosu'na mürâcaat etmektedirler (başvurmaktadırlar). Konsolato küçük mebâliği (paraları) yüzde yedi buçuk ile Kiyef'e (Kiev'e) ve Berlin'e nakl etmekte, büyük mebâliğleri (paraları) ise yüzde bir ile ve altı ay sonra te'diye (ödeme) şartıyla kabûl etmektedir. ... fikr-i âciz-ânemce ... vuku' bulan (meydana gelen) ... için muktezî (gerekli) rubleleri kısmen bulupta(?) tedârik ederek hasad ... ruble satın almak mecbûriyyetiyle (zorunluluğuyla) mark râyicini düşürmemek emniye-i mâliyyesinden mütevellid (ileri gelmiş) bulunması gerekir. Alman Şehbender-hânesi'nin (Konsolosluğu'nun) bu sûretle (yolla) îfâ ettiği (yerine getirdiği) muâmelâtın (işlemlerin) günde ... 40 milyon rubleye bâliğ olduğu (geldiği) tahkikat-ı ... olmaktadır. ... ceneral konsolato ... kuryeleri vâsıtasıyla Almanya ve Kiyef'e (Kiev'e) gönderiyor. Sovyet Cumhûriyyeti arâzîsinde (topraklarında) bulunan Osmanlı Şehbender-hânesi (Konsolosluğu) vâsıtasıyla bu tazda Kief'e (Kiev'e) ... İstanbul üzerine muâ'mele (işlem) icrâsı (yapılması) hem mürâcaat edecek (başvuracak) Müslüman tâcirlerin (ticaret ile uğraşanların), hem de Osmânlı tüccâran-ı ... menâfi' (menfaatleri) icâbından bulunduğu ... olmakla keyfiyyetin (konunun) berây-ı ma'lûmât (bilgi için) arzına (sunulmasına) ictisâr kılındı. Ol bâbda (bu konuda) emr ü fermân hazret-i men leh-ül-emrindir (emir ve ferman, emir sâhibi olan kimsenindir). Fî 26 Eylül sene (1)334 (26 Eylül 1918)
 
Kiyef (Kiev) Baş Şehbenderi (Konsolosu)
 
Hâriciyye Nezâreti (Dışişleri Bakanlığı)
Evrâk (belge) numrosu (numarası)
Târih (tarih) kaydı: 6 Teşrîn-i Evvel (1)918 (6 Ekim 1918)
902
 
... Târih-i vürûdu (geliş tarihi) 7 Teşrîn-i Evvel sene (1)918 (7 Ekim 1918)
19116
 
Umûr-ı İdâriyye Müdîriyyet-i Umûmiyyesi (İdari İşler Genel Müdürlüğü)
 
16 Teşrîn-i Evvel (1)334 (16 Ekim 1918) 10999 - 401 mâliyeye yazılmıştır.
 
Tercüme: Faik Okan Atakcan - Fırat Çağlayan - Hülya Komesli Teymur - Onur Arık
Türkçeleştirme: Faik Okan Atakcan
 
 
Tarih: 09 / M / 1337 (Hicrî) - (16.10.1918 Çarşamba) Dosya No: 214 Gömlek No: 13 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi'de (I. Dünya Savaşı'nda) zarar gören sivillerin tazminat talebi.

Tarih: 09 / M / 1337 (Hicrî) - (16.10.1918 Çarşamba) Dosya No: 214 Gömlek No: 12 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi'de (I. Dünya Savaşı'nda) zarar görenlerin tazminat talebi.

Tarih: 17 / R / 1337 (Hicrî) - (20.01.1919 Pazartesi) Dosya No: 214 Gömlek No: 31 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile zarar görenlerin tazminat talebi.
 
Tarih: 23 / Ra / 1338 (Hicrî) - (16.12.1919 Salı) Dosya No: 21/-2 Gömlek No: 75 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Ricat (geri çekilme) esnasında Rus askerleri tarafından ticari eşyası gasbedilen (zorla alınan) Rizeli Hacı Bilalzade Edhem Efendi'nin, bunun tazmini (ödenmesi) için Lazistan Mutasarrıflığı'na verdiği arzuhal (dilekçe).
 
Tarih: 06 / Ma / 1331 Dosya No: 465 Gömlek No: 97 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Rus saldırıları karşısında tutunabilmek için Lazistan'a takviye birlik ve donanma sevki, firarilerin yakalanarak iade olunması ve Hopa ile Arhavi'nin Ruslarca istilası üzerine bölge ahalisinin topluca göçe başlaması. (Trabzon)
 
Tarih: 06 / Ma / 1331 Dosya No: 465 Gömlek No: 98 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Düşmanın iki torpidosunun Kalapotamo (Kalapotamos: İyidere) Deresi önünde olduğu, karada önemli bir kuvveti olmadığı ve Lazistan müfrezesi kumandasının Vehib Paşa tarafından Lazistan Mutasarrıfı Abdülkadir Bey'e verildiği. (Trabzon)
 
Tarih: 06 / Ma / 1331 Dosya No: 465 Gömlek No: 99 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Rusların Trabzon'u alarak Osmanlı'yı sulha (barışa) mecbur etmek amacında oldukları, sürekli takviye edilen Lazistan müfrezesi için silah ve mühimmat gönderilmesi, Lazistan'daki birliklerin kumandasına Mutasarrıf Abdülkadir Bey'in tayini ile Avni Paşa'nın geri çekilerek yeni bir savunma hattı oluşturması. (Trabzon)
 
Tarih: 15 / L / 1332 (Hicrî) - (06.09.1914 Pazar) Dosya No: 1 Gömlek No: 43 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Trabzon ve havalisi (çevresi) açıklarında yabancı harp gemileri görüldüğü ve bunların doğuya doğru hareket halinde olduklarının Trabzon vilayetince bildirildiği.
 
Tarih: 03 / Ar / 1331 Dosya No: 509 Gömlek No: 89 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Düşmana ait üç kruvazör ile dört torpidonun Trabzon'a bağlı Viçe (Fındıklı) adlı askeri mevkiyi bombardıman ettiği. (Trabzon)
 
Tarih: 04 / Ar / 1331 Dosya No: 509 Gömlek No: 124 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Kendinden üçkat daha fazla düşmanın denizden ve karadan yaptığı saldırılar karşısında büyük kahramanlıklar gösteren Lazistan müfrezesinin, nizamını korumak için Fırtına deresine çekildiği. (Trabzon)
 
Tarih: 09 / Ar / 1331 Dosya No: 510 Gömlek No: 57 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Trabzon'da savaş için gerekli hazırlıkların yapılması ve Fırtına deresinden geriye çekilmemek için her türlü gayretin gösterilmesi. (Trabzon)
 
Tarih: 14 / Ar / 1331 Dosya No: 511 Gömlek No: 11 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Fırtına deresinde düşman kuvvetleri ile Osmanlı askerlerinin siperlere yerleştiği ve muharebenin iki gün içinde yeniden başlayabileceği. Düşman askerleriyle Osmanlı askerlerinin durumu hakkında Trabzon valisinin mütalaası. (Trabzon)
 
Tarih: 20 / Ar / 1331 Dosya No: 511 Gömlek No: 119 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Lazistan müfrezesinin, düşmanın taarruzu (saldırısı) üzerine Mehpavri (Mapavri: Çayeli) deresine doğru çekildiği ve Atina (Pazar) memurunun, Mehpavri'ye (Mapavri: Çayeli) geldiği. (Trabzon)
 
Tarih: 22 / Ar / 1331 Dosya No: 512 Gömlek No: 1 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Karadan Lazistan mürfezesi ile müsademeye (çarpışmaya) girişen, denizden Karadeniz sahillerini bombalayan düşman kuvvetlerine karşı alınması elzem (gerekli) olan tedbirlerle ilgili Trabzon Valisi Cemal Azmi Bey'in mütalaası (düşüncesi). (Trabzon)

Tarih: 17 / Ha / 1332 - (30.06.1916 Cuma) Dosya No: 524 Gömlek No: 75 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Lazistan'da düşmandan iki tepe ile silah ve mühimmat ele geçirildiği. Haziranın ondokuzunda Trabzon'un geri alınması için harekata geçileceği. (Trabzon)
 
Tarih: 18 / S / 1333 (Hicrî) - (05.01.1915 Salı) Dosya No: 210 Gömlek No: 7 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO
 
Harb-i Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısıyla şahsi tazminat talepleri.

Tarih: 03 / Ra / 1333 (Hicrî) - (19.01.1915 Salı) Dosya No: 4 Gömlek No: 6 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan çıkan iki düşman sefinesinden (gemisinden) birinin Sarp sahilinde olduğu diğerinin ise Viçe'yi (Fındıklı'yı) bombardıman etmekte olduğu.

Tarih: 04 / Ra / 1333 (Hicrî) - (20.01.1915 Çarşamba) Dosya No: 4 Gömlek No: 7 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan çıkan iki düşman sefinesinden (gemisinden) birinin limanda olduğu diğerinin ise Rize'ye doğru gelmekte olduğu.

Tarih: 04 / Ra / 1333 (Hicrî) - (20.01.1915 Çarşamba) Dosya No: 4 Gömlek No: 8 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Batum'dan çıkan düşman gemilerinin Viçe (Fındıklı) ve Arhavi arasındaki bazı mevkileri top ateşine tuttuktan sonra Hopa istikametiyle geri döndüğü.

Tarih: 03 / Za / 1333 (Hicrî) - (14.09.1915 Salı) Dosya No: 17 Gömlek No: 3 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Bir düşman torpidosunun Fırtınaderesi yakınında bıraktığı Arhavili Aliş oğlu İlyas ile ailesinin, bir süre önce kayıkla Trabzon'a giderken düşman torpidoları tarafından esir edilerek Batum'a götürüldüğü ve serbest bırakıldığı.

Tarih: 21 / Za / 1333 (Hicrî) - (02.10.1915 Cumartesi) Dosya No: 17 Gömlek No: 27 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Bir düşman torpidosunun Atina'ya (Pazar'a) kadar geldiği, geri dönerken Viçe (Fındıklı) ve Sümela'yı bombalayarak bir köprünün tahrib, üç kayığın gark (battığı) ve bir hayvanın da telef olduğu (öldüğü).
 
Tarih: 23 / Za / 1333 (Hicrî) - (04.10.1915 Pazartesi) Dosya No: 17 Gömlek No: 33 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Fırtınaderesi ağzında bir düşman motorunun mısır yüklü bir kayığı çekmek istemesi sebebiyle Ardeşen'den gelerek yetişenlerle motor arasında meydana gelen müsademe (çarpışma) neticesi kayığın kurtarıldığı, düşman motorunun ise halat ve kancasını bırakarak kaçtığı.
 
Tarih: 29 / Ra / 1334 (Hicrî) - (04.02.1916 Cuma) Dosya No: 21 Gömlek No: 21 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
İki düşman kruvazörünün Hopa'ya doğru uzaklaştığı ve bir kruvazör ile dört torpidonun Viçe (Fındıklı), Lume ve Sümela'yı bombaladığı. (Belge tarihi: 30 Ra)
 
Tarih: 27 / Ks / 1331 - (09.02.1916 Çarşamba) Dosya No: 508 Gömlek No: 84 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Trabzon'un Viçe (Fındıklı) mahallesi üzerinde iki düşman torpidosunun katılımıyla karadan ve denizden muharebe vuku bulmakta (meydana gelmekte) olduğu. (Trabzon)
 
Tarih: 06 / R / 1334 (Hicrî) - (10.02.1916 Perşembe) Dosya No: 21 Gömlek No: 44 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
İki düşman torpidosunun Borozburnu'nu, Sürmene açıklarındaki başka bir torpidonun Yomra'yı ve beş torpidonun Viçe'yi (Fındıklı) bombaladığı.
 
Tarih: 06 / R / 1334 (Hicrî) - (10.02.1916 Perşembe) Dosya No: 21 Gömlek No: 45 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Bir düşman torpidosunun Salkola Pazarı'nı bombaladığı üç kişinin yaralanıp bir kadının öldüğü, ayrıca Batum'dan çıkan bir torpidonun Gure, iki kruvazörün Atina (Pazar) önlerinde bulunduğu.
 
Tarih: 11 / R / 1334 (Hicrî) - (15.02.1916 Salı) Dosya No: 21 Gömlek No: 52 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Üç düşman kruvazörü ile dört torpidosunun Viçe'deki (Fındıklı'daki) askeri mevkileri bombaladığı, karşılıklı top ve tüfek atışı yapıldığı ve askerlerin kademe kademe çekildiği.
 
Tarih: 17 / Ca / 1334 (Hicrî) - (22.03.1916 Çarşamba) Dosya No: 32 Gömlek No: 22 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Düşman uçakları tarafından Atina (Pazar) kazasına atılan bombalar.
 
Tarih: 03 / Z  / 1334 (Hicrî) - (02.10.1916 Pazartesi) Dosya No: 210 Gömlek No: 21 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Balkan Harbi ve Harb-i Umumi'de (I. Dünya Savaşı'nda) zarar gören şahısların tazminat talebi.
 
Tarih: 02 / Ha / 1333 - (02.06.1917 Cumartesi) Dosya No: 524 Gömlek No: 5 Fon Kodu: DH.ŞFR.
 
Lazistan taraflarında Ruslarla ceryan eden harbin (savaşın) durumu. (Trabzon)
 
Tarih: 06 / N / 1335 (Hicrî) - (26.06.1917 Salı) Dosya No: 36 Gömlek No: 26 Fon Kodu: DH.İ.UM.EK.
 
Harb-i umumi (I. Dünya Savaşı) sırasındaki bombardımanlardan zarar ve ziyan gördüklerinden ihtiyaçlarının giderilmesi isteği ile Lazistan livası ve mülhakatı dava vekillerinden Yusuf Ağazade tarafından arzuhal (dilekçe) verildiği.
 
Tarih: 25 / Ey / 1333 - (25.09.1917 Salı) Dosya No: 69 Gömlek No: 27 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-i Umumi'de (I. Dünya Savaşı) zarar gören Osmanlı tebeasının tazminat-ı şahsiye (kişisel tazminat) talepleri ile ilgili tahrirat (yazı).
 
Tarih: 03 / R / 1337 (Hicrî) - (06.01.1919 Pazartesi) Dosya No: 214 Gömlek No: 28 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile zarar gören sivillerin Rusya'dan tazminat talebi.
 
Tarih: 02 / Ha / 1335 - (02.06.1919 Pazartesi) Dosya No: 113 Gömlek No: 21 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Harb-ı Umumi (I. Dünya Savaşı) dolayısı ile Rus Filosu tarafından zarara uğrayan Osmanlı tebaasının zararının tazmini (ödenmesi)
 
Tarih: 18 / R / 1338 (Hicrî) - (10.01.1920 Cumartesi) Dosya No: 21/-2 Gömlek No: 84 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Arhavi'nin düşman tarafından bombardıman edilmesi esnasında zayi olan emval ve eşyasının tazmini (ödenmesi) hususunda, Bafra'da mütekaid Alay Katibi İbrahim Edhem tarafından Meclis-i Mebusan'a verilen dilekçe.
 
Tarih: 29 / B / 1338 (Hicrî) - (19.04.1920 Pazartesi) Dosya No: 21/-2 Gömlek No: 85 Fon Kodu: DH.İ.UM
 
Ticari eşyaları Rus askerleri tarafından gasbolunan (zorla alınan) Rize tüccarlarından Salih ve Şaban efendilerin istidaları (dilekçeleri), Rusların ricatleri (dönüşleri) esnasında hurda demir ve kırık dökük eşyaları da götürmeleri ve Trabzon Vilayeti'nin kayıtlarının istila esnasında zayi olması sebebiyle nezaretten (bakanlıktan) bazı kayıtların suretinin (kopyasının) gönderilmesi hususları (konuları).
 
Tarih: 29 / 5 / 1920 (Miladî) - (29.05.1920 Cumartesi) Dosya No: 2717 Gömlek No: 7 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Mütareke Evrakı: Osmanlı uyrukluların Bulgaristan'a seyahatine bir mani olmadığına dair Mütareke Komisyon'nun kararı ve konuyla ilgili Vakit gazetesinin haberi. İngiliz askeri memurlarının nezaretinde bulunduğu iddia edilen şahıslarla ilgili İngiliz mümessilliğinden konuyla ilgili açıklama isteği. Alman ve Avusturya-Macaristan uyruklu şahıslarla ilgili Mütareke Komisyonu'na yapılan başvuru. Yurt dışına çıkacak ve Türkiye'ye gelecek şahıslarla ilgili isim listeleri. İtilaf devletleri murahhaslarının (İstanbul'daki) Viyana, Berlin Ateşemiliteri ile mübayaa komisyonu azası üç kişinin yurt dışından getirilmesi isteği ve yapılacak işlem. Mütareke Komisyonu'nca yurt dışına çıkışına müsade edilenlerle ilgili liste. Triyeste'ye gitmek üzere vapura binen ve bileti olmadığı için geri çevrilen Alman ve Avusturya-Macaristan harb esirlerinden olup memleketlerine iade edilenler.
 
Tarih: 24 / 1 / 1922 (Miladî) - (24.01.1922 Salı) Dosya No: 2727 Gömlek No: 26 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Mütareke Evrakı: Hariciye mensuplarına ve yabancı sefaretlere verilen avans hesaplarının kapatılması hususu. Aralarında Yunanlıların da bulunduğu İngiliz müfrezesi tarafından evinden zorla götürüldükten sonra öldürülen Rizeli Kemal oğlu İlyas Kaptan'ın ölümü hakkında. Osmanlı Devleti'nin malı olan Haliç'teki bir duhanın Fransızlar tarafından değerinin çok altında Avrupalı birine satmaları. Elektrik hırsızlığından mahkum Salaman Gilbermann adlı Romanyalı mahkumu İngiliz delegesinin hapishaneden çıkarması. Memleketlerine dönmeyenlerin emlak ve arazilerinin Bulgar Hükümeti'nce zapt olunacağı. Harbiye Nezareti'nin Beyrut mahkemesinin dava çağrısını reddetmesi. Fransa'nın Bursa temsilcisinin yetkileri hakkında. İstişare Odası mudavinlerinden Hayrettin Bey hakkında. Belediye rüsumunun ecnebi teb'asından suret-i istifasına dair. Çakmakçılar Agopyan hanında mukim Martin Agopyan'ın İngiliz uyruklu olduğunu iddia ederek, Beyoğlu'nda kiracısı Ketrina Sergopolo'yu İngiliz zabıtası zoruyla evinden attırması. Atina'da sivil Osmanlı sefirlerinin Hollanda Sefareti vasıtasıyla yardım talebinde bulunmaları. Stokolm şehrinin 1922 yılına mahsus istatistik ve 1922 yılı seyr ü sefain salnamelerinin takdimi.
 
Tarih: 02 / 2 / 1923 (Miladî) - (02.02.1923 Cuma) Dosya No: 2732 Gömlek No: 9Fon Kodu: HR.SYS.
 
Mütareke Evrakı: Rizeli Laz İlyas Kaptan'ın, evinden İngiliz askeri ve Rumların işbirliği ile kaldırılarak öldürülmesi hadisesinde yapılan yazışma ve İngiliz Yüksek Komiserliği tarafından tahkikat ve gereğinin yapılması için nezaretten komiserliğe yazı. Kahire civarındaki -Ture- esir kampında hastalanarak Abbasiye hastanesinde vefat eden İşkodralı Mülazım-ı evvel (teğmen) İsmail Hakkı'nın metrukatında, nakit parada bulunduğu iddiasıyla, ailesinin müracaatı üzerine yapılan incelemeler sonucu ve Londra'daki ilgili memurların emriyle adı geçenin kamp dosyasında para kaydına rastlanmadığı hakkında Harbiye Nezareti'ne cevap.
 
Tarih: 16 / 10 / 1923 - (16.10.1923 Salı) Sayı:  Dosya:  Fon Kodu: 272..0.0.11 Yer No: 16.67..23.
 
"Harb-i umumide (I. Dünya Savaşı'nda) İzmit'in Bahçecik nahiyesine geçici olarak yerleşen Lazistan mültecilerinden Hasan Hilmi ve arkadaşlarının buralarda kendilerine emavl-i metrukelerden (terkedilmiş, bırakılmış mallar, sahipleri bilinmeyen mallar) arazi verilmesine dair istekleri
 
Not: İlgili belge ailelerin çeşitli yerlere dağılım nedenlerinden birinin I. Dünya Savaşı'nın getirdiği karışık ortam olduğunu ortaya koymaktadır.
 
Tarih: 9 / 1 / 1924 - (09.01.1924 Çarşamba) Sayı: 137 Dosya: 254-40 Fon Kodu: 30..18.1.1 Yer No: 8.45..20. 
 
Trabzon'un Lazistan (Rize) Sancağı Ziraat Bankası sandığında mevcut demirbaş eşyanın 1. Dünya Savaşı'nda yağma edilmesinden dolayı bedeliolan 3706 kuruş 37 paranın kaydının silinmesi.
 
Rus Devrim Tarihi
 
Tarihsel geçmişi itibariyle, proleterya (işçi) ve köylü sınıfının, soylu sınıfla olan mücadelesinin başlangıcı olan 1773'teki Pugaçev (Pugaçov) ayaklanmasına kadar dayanan Rus İhtilâli, adım adım ilerleyerek 1917 yılında soylu ve kapitalist kesimin ortadan kaldırılması ile tamamlanmıştır. Bu bakımdan Rus İhtilâlinin uzun bir süreçten sonra Rusya'da gerçekleşmiş olduğu söylenebilir. 1840'tan itibaren İngiltere'de, Fransa'da, 1860'tan itibaren Almanya'da ve 1890'dan itibaren de Rusya'da iyice etkinlik kazanmış olan devrim hareketlerinin, Başbakanlık Osmanlı Arşivi belgelerindeki 1890 yılı öncesine ait bazı yansımalarını aşağıdaki kısımda görülebilmektedir.
 
Tarih: 23 / N / 1294 (Hicrî) - (01.10.1877 Pazartesi) Dosya No: 1 Gömlek No: 80 Fon Kodu: Y..PRK.HR..
 
Rusya'nın bütün eyaletlerinde karışıklıklar olduğu ve Çar'ın merkeze dönmesi gerektiği.
 
 
Bismillâh-ir-Rahmân-ir-Rahîm
 
Nezâret-i Celîle-i Hâriciyye (Dışişleri Bakanlığı) Viyana Sefâret-i Seniyyesi (Elçiliği) Maslahat-güzârlığı'na fî 1 Teşrîn-i Evvel (Ekim) 1887 târihiyle mevrûd (gelmiş) telgraf-nâmenin tercemesidir (tercümesidir).
 
Çarın bi-z-zât kendi sıhhat ve gerek Rusya devletinin menâfi'i (çıkarları) için hemen avdet eylemesini (dönmesini) bâ-arz-ı hâl (dilekçe ile) müşârün-ileyhden (adı geçenden) taleb olunmasına senato meclisinde karar verildiği istihbâr kılınmış (bilgisi alınmış) olduğu ve Rusya'nın bil-cümle (bütün) eyâletlerinden vürûd eden raportörler melalleri mucebi (gereği) endîşe ve helecan olup devlet-i merkûme (adı geçen devlet) hâli (durumu) hakkında ziyâdesiyle vesveseye dûçâr olduğu gibi küberâ' ve muteberân efkârının dahi (da) gayet mağmûm (gamlı, tasalı) bulunduğu bu def'a (kez) Petersburg'tan Berlin tarîkiyle (yoluyla) Viyana gazetelerine mevrûd (gelmiş) telgraf-nâmede muharrerdir (yazılıdır).
 
Tercüme: Ayşe Tomar - Mehmet Serdar Bekar - Mustafa Güneş - Müzeyyen Muradoğlu
Türkçeleştirme: Faik Okan Atakcan
 

Tarih: 26 / N / 1294 (Hicrî) - (04.10.1877 Perşembe) Dosya No: 1 Gömlek No: 82 Fon Kodu: Y..PRK.HR..
 
Petersburg'da bir ihtilal çıkabileceği ihtimali hakkındaki haberler.
 
 
Bâb-ı Âlî
Nezâret-i Celîle-i Hâriciyye (Dışileri Bakanlığı)
Terceme (Tercüme) Odası
 
Makam-ı Nezâret-i Celîle-i Hâriciyye'ye (Dışişleri Bakanlığı'na)
 
fî 4 Teşrîn-i Evvel sene 77 (4 Ekim 1877) târihiyle Viyana Sefâret-i Seniyyesi'nden (Elçiliği'nden) vârid olan (gelen) telgraf-nâmenin tercemesidir (tercümesidir).
 
Lehistan (Polonya) asîlzâdegânından (asîlzâdelerinden) Rusya'ya sâdık bir adam Viyana'ya gelerek ehibbâsından (tanıdıklarından) birine demiş ki Petersburg'da heyecân-ı ezhan kemâlde (en yüksekte) olduğundan bugün yarın bir ihtilâl zuhûru (meydana çıkması) melhûzdur (olasıdır, düşünülebilir). İmparator pây-ı tahtına (başkente) avdet eder (döner) ise hayâtını tehlikeye ilka' etmiş (atmış) olur. Hattâ imparatoriçenin Rusya'dan müfârekati (ayrılışı) imparatoru Petersburg'a getirmek için değil Rusya'da bulunmasından korktuğu içindir.
 
Not: Bu tarihte tahtta bulunan Rus Çarı II. Aleksandr (1818 - 1881) olup, 1855 - 1881 yıllarında hüküm sürmüştür.
 
Tercüme: Mehmet Serdar Bekar - Mustafa Güneş - Oğuzhan Kırlı - Yavuz Akbaş
Türkçeleştirme: Faik Okan Atakcan
 

Tarih: 13 / L / 1294 (Hicrî) - (21.10.1877 Pazar) Dosya No: 1 Gömlek No: 94 Fon Kodu: Y..PRK.HR..
 
Rusya'daki ihtilal haberleri ve Petersburg İhtilal Komitesi'nin faaliyetleri.
 
Tarih: 05 / 2 / 1880 (Miladî) - (05.02.1880 Perşembe) Dosya No: 47 Gömlek No: 32 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki karışıklıklar. General Gerant'ın Washington'a seyahati. Romanya meselesi.
 
Tarih: 07 / M / 1319 (Hicrî) - (26.04.1901 Cuma) Dosya No: 214 Gömlek No: 60 Fon Kodu: Y..MTV.
 
Rusya'nın bazı garb (batı) eyaletlerinde çıkan karışıklıklardan ve Rusya tarafından vuku bulan (meydana gelen) müdahelelere dair ifadatı (ifadeleri) havi (içeren) Madrid Sefareti (Elçiliği) Katibi Mahmud Reşat Bey'in Paris'den gönderdiği tercümeye ve teferruatına (detaylarına) dair Hariciye Nezareti'nin (Dışişleri Bakanlığı'nın) tezkiresi (belge).
 
Tarih: 30 / M / 1322 (Hicrî) - (16.04.1904 Cumartesi) Dosya No: 2314 Gömlek No: 173498 Fon Kodu: BEO
 
Hacı Halil Ağa'nın, Şeyh Sıddık Efendi aleyhindeki iddiası hakkında Tahran Sefareti Maslahatgüzarlığı'na icra olunduğu beyan edilen tebligat ve Rusya'daki Osmanlı tebaasının muhafaza-i hukuku (hukukunun korunması) için dahi gerekli tedbirlerin alınması gerektiği. (Hariciye -Dışişleri-)

Tarih: 07 / S / 1322 (Hicrî) - (23.04.1904 Cumartesi) Dosya No: 145 Gömlek No: 106 Fon Kodu: İ..DUİT
 
Tedbir, asayiş; Rusya; Ermeni çeteleri; Muş; Sason

Tarih: 09 / S / 1322 (Hicrî) - (25.04.1904 Pazartesi) Dosya No: 145 Gömlek No: 107 Fon Kodu: İ..DUİT
 
Tedbir, askeri hareket, karışıklık; Rusya; Ermeni çeteleri; Hamidiye Süvari Alayları Kumandanlığı

Tarih: 11 / S / 1322 (Hicrî) - (27.04.1904 Çarşamba) Dosya No: 145 Gömlek No: 108 Fon Kodu: İ..DUİT
 
Asayiş, tedbir; Ermeni çeteleri; Rusya; Muş; Erzurum; Bitlis; Van
 
Tarihsel olaylardan yola çıkarak Rus İhtilâli'ni; Pugaçev İsyanı, 1825 Dekabrist Ayaklanması (Aralıkçılar Ayaklanması), 1905 Rus Devrimi ve 1917 yılında içinde Şubat ve Ekim devrimi gibi aşamaların olduğu 1917 Rus İhtilali olmak üzere dört farklı başlık altında gruplandırılabilir. Bu noktada Dekabrist Ayaklanmasında 1812 Fransız - Rus Savaşı'nın, 20. yüzyıl başındaki devrim hareketlerinde de 1904 - 1905 Rus - Japon Savaşı'nın, iki aşamadan oluşan 1917 Rus İhtilâli'nde ise I. Dünya Savaşı ve Çanakkale Savaşı'nın önemli rol oynadığını belirtmek gerekir. Bu doğrultuda bölge halkını yakından ilgilendiren bu olaylar dizisini başlıklar halinde ele alalım.
 
Pugaçev İsyanı
 
İsmini; Katerina II'nin soylulara, serfler üstünde geniş haklar tanımasına karşı çıkan 1773'teki kanlı ayaklanmanın başına geçen Yemelyan İvanoviç Pugaçev'den (Zimoyevskaya 1742 - Moskova 1775) alan bu ayaklanma işçi ve köylü sınıf ile soylu sınıf arasındaki ilk kanlı mücadele olması açısından önem taşır. Don ve Ural Kazaklarıyla, kendisine silah sağlayan Ural'daki Metalürji fabrikaları işçilerini ve Başkırtlar'ı çevresinde toplayarak mujiklerin (Rus Köylüsü) ve Kazaklar'ın çarı Pyotr III ünvanını alıp, kendisini çar ilân eden ve kısa zamanda 25.000 kişilik bir ordu kuran Pugaçev, Orenburg Eyaletinin büyük bölümünü egemenliği altına aldı. Mart 1774'te altı aydan beri kuşattığı Orenburg'tan ayrılmak zorunda kalan Pugaçev, Kazan ve Volga bölgesine geçerek, temmuz 1774'te yayımladığı bir bildiriyle serfliğin ve soyluluğun kaldırıldığını ilan etti ve Volga bölgesindeki köylülerin de ayaklanmasına yol açtı. Ağustos ayından başlayarak Yekaterina II'nin, 1774 Küçük Kaynarca Antlaşmasıyla son bulan Osmanlı - Rus Savaşı sonucunda serbest kalan orduyu Pugaçev'in üzerine göndermesiyle, daha önce Karl ile Çernisov komutasındaki Çarlık ordularını yenen Pugaçev, Suvorov komutasındaki orduya karşı koyamayınca 1774 eylülünde tutuklanarak dört arkadaşıyla birlikte idam edildi. 
 
Dekabrist Ayaklanma
 
St. Petersburg'ta I. Nikolay'ın tahta çıkışı sırasında 26 Aralık 1825'te (14 Aralık 1825) düzenlenen ve Rusya'da mutlakiyetçi düzenin yıkılıp, cumhuriyet kurulmasını ve toprak köleliğine (serflik) son verilmesini isteyen bir örgüt kuran, çoğunluğunu 1812 Rusya - Fransa Savaşı'na katılan subayların ve askerlerin oluşturduğu topluluk tarafından, başkent St. Petersurg'ta çıkartılan ayaklanma, I. Nikolay'ın kendisine bağlı askerlerinin yardımıyla kısa zamanda bastırılmıştır. Nitekim Rusya, Napoleon'un yenilmez denilen 600.000 kişilik ordusunu yenmiş, bu zaferde büyük payı olan ve özgürlüklerinin verilmesini isteyen serfler, özgürlüklerini Kırım Savaşı'nın getirdiği zorunkluklar nedeniyle ancak II. Aleksandr'ın 1861'de serfliği kaldırmasıyla kazanabilmişlerdir. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda Dekabristleri, 1825'te başlattıkları ayaklanma ile başarısızlığa uğrayan ancak mücadeleleriyle sonraki kuşakları etkileyen Rus Devrimciler olarak tanımlayabilmek mümkündür. Son olarak Dekabrist Ayaklanma ile ilgili sözlerimizi, Steve Berry'nin "Romanov Kehaneti" adlı kitabının sayfasındaki, Rusya'nın geleceği ile ilgili 1830 yılında kehanetlerde bulunan Mikhail Lermontov'un sözleri ile bitirerek, 1905 Devrimi'ne geçiş yapmak uygun olacaktır: "Rusya'nın en karanlık korkularının yılı gelecek; o zaman taç kralın başından düşecek; çarların tahtı çamurlarda yok olacak; çok kişinin gıdası ölüm olacak."
 
1905 Devrimi
 
Rusya'da 1902 - 1903 yıllarında ciddi bir bunalımın patlak vermesiyle, Nikolay II'nin otokratik rejimine karşı bütün sosyal sınıflarda düşmanlık ve kin dıuyguları gelişmiş ve bunun sonucunda Ukrayna'da ve Volga Vadisi'nde ayaklanmalar meydana gelmiştir. Köylülerin bu ayaklanmaları çıkartmasındaki amaç, toprak refomunun yapılmasını sağlayabilmekti. Köylüler yanında bu devrim hareketlerine işçiler de dahil olmuştu. Japonya'ya karşı sürdürülen savaşta Rus ordusunun uğradığı bozgunlar durumu daha da ağırlaştırdı. 1905 yılına gelindiğinde ise olaylar iyice olaylar iyice tırmanış gösterdi ve 22 Ocak 1905 (9 Ocak 1905) günü çara isteklerini sunmak ve yaşam koşullarının düzeltilmesi için Kış Sarayı'na doğru yürüyüşe geçen, aralarında Petersburg işçilerinin de bulunduğu 150.000 kişilik topluluğun üzerine ordu tarafından ateş açılmasıyla "Kanlı Pazar" denilen olay meydana geldi ve 1000 işçi öldü, 2000 kadar kişi de yaralandı. Sonraki süreçte ise bütün imparatorlukta grevlerin çoğalması denizci ayaklanmaları (8 Kasım 1904'te Kronştadt'ta, Potemkin Zırhlısı'nda -haziran 1905- ve Sivastopol'da -kasım 1905-) da olmak üzere başkaldırmalar patlak verdi. II. Nikolay (Tsarskoye Selo 1868 - Yekaterinburg -bugünkü Sverdlovsk- 1918) tarafından başbakanlığa getirilen Vitte'nin, Petersburg sovyetini dağıtması; Moskova ve Krasnoyarsk ve Çita ayaklanmalarını da ezmesi ile düzen kurulunca, II. Nikolay 1906 yılı mayısında temel yasaları yayımladı. Bu olaylar dizisi ile hem işçi sınıfının çara karşı duyduğu mistik inanç kaybolmuş hem de çarın ordu üstündeki otoritesi kesin bir şekilde sarsılmış ve "halkın babası çar" efsanesi yıkılmıştır.                  

Tarih: 22 / Za / 1322 (Hicrî) - (28.01.1905 Cumartesi) Dosya No: 47 Gömlek No: 13 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Petersburg'da bazı isteklerde bulunarak işi bırakıp ayaklanan işçiler ve Rusya Hükümeti'nin isyancılar üzerine ateş açarak dağıtması, Rus çarı ve hükümeti aleyhinde yapılan hareketleri, Fransa'nın bu olaylara gösterdiği tepki.
 
Tarih: 26 / Za / 1322 (Hicrî) - (01.02.1905 Çarşamba) Dosya No: 930 Gömlek No: 15 Fon Kodu: DH.MKT.
 
Rusya'nın bazı yerlerinde ortaya çıkan karışıklıkları haber yapan gazetelerin Memalik-i Şahane'ye (Osmanlı ülkesine) girmesinde herhangi bir mahsur (sakınca) olmadığından dolayı, postanelerde bekletilen nüshaların (kopyaların) sahiplerine teslim edilmesi.

Tarih: 01 / Z / 1322 (Hicrî) - (06.02.1905 Pazartesi) Dosya No: 2501 Gömlek No: 187568 Fon Kodu: BEO
 
Batum'da devam etmekte olan karışıklıkdan teba-i Devlet-i Aliyye'nin (Osmanlı tebasının) pek mutazarrır (zarara uğramış) olduklarına mebni Rusya Sefareti'ne (Elçiliği'ne) tebligat icrası (bildirimde bulunulması) ile iktizasının (gereğinin) icrası (yerine getirilmesi). (Hariciye -Dışişleri-; 187568)
 
Tarih: 06 / Z / 1322 (Hicrî) - (11.02.1905 Cumartesi) Dosya No: 2503 Gömlek No: 187717 Fon Kodu: BEO
 
Batum'daki karışıklık üzerine hükümet-i mahalliyece (yerel hükümetçe) alınan tedbirler, Osmanlı tebeasına taarruz edenlerin (saldıranların) kimler olduğu ve bu konuda Rusya Sefareti'ne (Elçiliği'ne) icra edilen tebligat üzerine ne gibi teminat alındığı hakkında sarahat (açıklık) olmadığından sefarete (elçiliğe) tebligat-ı mukteziye (gerekli bildirim) yapılarak tebamızın muhafazası (korunması) hakkında sefaretçe (elçilikçe) ne yolda teminat verilmekte olduğunun bildirilmesi. (Hariciye -Dışişleri-; 187568)

Tarih: 26 / Z / 1322 (Hicrî) - (03.03.1905 Cuma) Dosya No: 484 Gömlek No: 115 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Petersburg olaylarının protesto edilmesi Rusya'da amelenin (işçinin) tadil-i işgaliyle Finlandiya ve Riga'daki karışıklıkları havi (içeren) gazete haberleri ve bu karışıklıkların doğurduğu tesirlere (etkilere) dair Paris, Petersburg ve Roma sefaretlerinden (elçiliklerinden) gelen tahrirat (resmi mektup).

Tarih: 29 / Z / 1322 (Hicrî) - (06.03.1905 Pazartesi) Dosya No: 48 Gömlek No: 45 Fon Kodu: Y..PRK.TKM.
 
Rusya'da ihtilal yapıp Çar'ı öldürmek isteyen Sosyalistlerden Boris Nikitinikov ile Naumof'un faaliyetleri ve ifadeleri ve mahkeme sonuçları.(tt)
 
Tarih: 05 / M / 1323 (Hicrî) - (12.03.1905 Pazar) Dosya No: 2524 Gömlek No: 189240 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'nın bazı mahallerinde (yerlerinde) zuhur eden (ortaya çıkan) iğtişaşat (karışıklıklar) her tarafta neşr olunan (yayınlanan) gazetelere derc edilmekte olmasına mebni (yüzünden) postahanelere vürud edip (gelip) tevkif edilmiş (alıkonmuş) olan gazetelerin alıcılarına itasında (verilmesinde) beis (sakınca) olmadığı. (Dahiliye -İçişleri-; 189054)
 
Tarih: 19 / M / 1323 (Hicrî) - (26.03.1905 Pazar) Dosya No: 500 Gömlek No: 113 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'daki karışıklıklara dair Novye Vremya ve Novasti Gazeteleri'nin neşriyatı (yayını).
 
Tarih: Dosya No: Gömlek No: Fon Kodu:
 
Rusya'da meydana gelen hoşnutsuzluklar ve galeyan sebeblerinin araştırılarak teskini (yatıştırılması) için yapılacak ıslahat ve alınacak tedabir (tedbirler).
 
Tarih: 04 / Ra / 1323 (Hicrî) - (09.05.1905 Salı) Dosya No: 2571 Gömlek No: 192767 Fon Kodu: BEO
 
Batum'da meydana gelen karışıklıkta duçar-ı zaruret olan tebea-i Devlet-i Aliyye'nin (Osmanlı tebasının) himayesi (korunması) için mahalli memurlarca hiçbir tedbir alınamadığı Rusya Sefareti (Elçiliği) nezdinde teşebbüsatta bulunulması. (Hariciye -Dışişleri-; 191008)
 
Tarih: 28 / Ra / 1323 (Hicrî) - (02.06.1905 Cuma) Dosya No: 2590 Gömlek No: 194220 Fon Kodu: BEO
 
Kafkasya'da tecavüzat ve tehdidattan (tehditlerden) dolayı oralarda sakin ehl-i İslamın (Müslümanlar'ın) himayeye muhtaç oldukları tabii (doğal) bulunduğu ve ahval-i mezkureden (adı geçen durumlardan) dolayı Memalik-i Şahane'ye (Osmanlı ülkesine) muhaceret (göç) talebinde bulunduklarından bunların Rusya Hükümeti tarafından mal ve canlarının temini (sağlanması) için süratle tedbir alınması hususunda Rusya Sefareti'ne (Elçiliği'ne) tebligat-ı müessire (etkili bildirimde) ifa edilmesi (bulunulması). (Hariciye -Dışişleri-; 194220)
 
Tarih: 03 / R / 1323 (Hicrî) - (07.06.1905 Çarşamba) Dosya No: 2593 Gömlek No: 194443 Fon Kodu: BEO
 
Poti'deki hal-i iğtişaş (karışıklık durumu) ve kaht ü gala (kıtlık ve pahalılık) tehlikesine binaen Rusya'dan mısır ve buğday ihracatının men edileceği ve Lazistan ahalisinin başlıca gıdasının mısır ve buğday olduğu. (Dahiliye -İçişleri-)
 
Tarih: 10 / Ş / 1323 (Hicrî) - (09.10.1905 Pazartesi) Dosya No: 494 Gömlek No: 15 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Kafkasya'daki şuriş (karışıklık) hakkında neşriyat (yayın).

Tarih: 01 / N / 1323 (Hicrî) - (29.10.1905 Pazar) Dosya No: 495 Gömlek No: 2 Fon Kodu: Y..A...HUS.

Rusya'da karışıklık. Ermenilerin Müslüman ve askerlere tecavüzü.
 
Tarih: 06 / N / 1323 (Hicrî) - (03.11.1905 Cuma) Dosya No: 495 Gömlek No: 33 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Hocabey'de (Odessa'da) çıkan hadiseler (olaylar) ve Museviler aleyhindeki Rus milliyetçiliği.

Tarih: 23 / N / 1323 (Hicrî) - (20.11.1905 Pazartesi) Dosya No: 2708 Gömlek No: 203086 Fon Kodu: BEO
 
Batum'da Osmanlı Devleti tebaasına yapılan taarruzdan (saldırıdan) dolayı Dersaadet (İstanbul) Rusya Sefareti'ne (Elçiliği'ne) etkili tebligat yapılması (bildirimde bulunulması). (Hariciye -Dışişleri-)

Tarih: 24 / N / 1323 (Hicrî) - (21.11.1905 Salı) Dosya No: 495 Gömlek No: 110 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Hocabey'deki (Odessa'daki) ayaklanma hadisesi (olayı). (İndeks Adına Göre: Hocabey)

Tarih: 25 / N / 1323 (Hicrî) - (22.11.1905 Çarşamba) Dosya No: 48 Gömlek No: 20 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Petersburg'da gösteriler yapıldığı ve Finlandiya'da ihtilal çıktığı.
 
 
Bismillâh-ir-Rahmân-ir-Rahîm
 
Baş Kitâbet'e (Kâtipliğe)
 
Petersburg Sefâret-i Seniyyeleri'nden (Elçiliği'nden) Şifre
 
Ahîren (en son olarak, son zamanda) imparator hazretleri tarafından i'tâ' edilen (verilen) müsâadât (izinler, yardımlar) ve hükûmet tarafından ittihâz edilen (alınan) tedâbir (tedbirler) üzerine Petersburg'da bir dereceye kadar âsâyiş (güvenlik) iâde olunmuş (sağlanmış) ise de ser-bestî (serbestlik) taraf-dârânı (taraftarı) olan talebe (öğrenci) ile amele (işçi) arasıra nümâyişler (gösteriler) icrâ' etmekte (yapmakta) ve Rusya dâhilinde (içinde) hâl-i şûrişin (karışıklık halinin) el'ân (şu anda) kemâl-i şiddetle (büyük şiddetle) devâm etmekte olduğunun mübarek hâk-pây-i kerem ihtivâ-yı hazret-i veliyy-i ni'met-i a'zamîyye arzı (sunulması) müsterhamdır (rica olunur). Ol bâbda (bu konuda)
 
fî 6 Ramazân sene (1)323 ve fî 22 Teşrîn-i Evvel sene (1)321 ve fî 4 Teşrîn-i Sânî sene (1)905 (4 Kasım 1905) Hüsnü
 
 
Bismillâh-ir-Rahmân-ir-Rahîm
 
Baş Kitâbet'e (Kâtipliğe)
 
Petersburg Sefâret-i Seniyyeleri'nden (Elçiliği'nden) Şifre
 
Finlanda'da (Finlandiya'da) dahi (da) ihtilâl zuhûr etti (meydana geldi). Petersburgla telgraf kat' edildi (kesildi). Ahâli Rusyalılar'a i'tâ edilen (verilen) müsâadatın (izinlerin, yardımların) kendilerine de i'tâsını (verilmesini) talep ediyor polis hidemâtını (hizmetlerini) kendileri îfâ eyliyorlar (yerine getiriyorlar). Vâli evvel (önceki) emirde tevkif edilmiş (tutuklanmış) ve Fransız Konsolosu'nun iş'ârına (yazı ile bildirmesine) nazaran bade'hû (ondan sonra) bir Rusya zırhlısına ilticâ' etmiş (sığınmış) olduğunun mübârek hâk-i pây-i kerem ihtivâ-yı cenâb-ı velinîmet (nîmet sahibi) bi-minnet-i a'zamîyye arzı (sunulması) müsterhamdır (rica olunur). Ol bâbda (bu konuda).
 
fî 9 Ramazân sene (1)323 (7 Kasım 1905) ve fi 24 Teşrîn-i Evvel sene (1)321 (6 Kasım 1905) ve fî 6 Teşrîn-i Sânî (1)905 (6 Kasım 1905) Hüsnü
 
 
Bismillâh-ir-Rahmân-ir-Rahîm
 
Baş Kitâbet'e (Kâtipliğe)
 
Petersburg Sefâret-i Seniyyeleri'nden (Elçiliği'nden) Şifre
 
Finlanda'da (Finlandiya'da) dahi (da) ihtilâl zuhûr etti (meydana geldi). Petersburgla telgraf kat' edildi (kesildi). Ahâlîsi Rusyalılar'a i'tâ' olunan (verilen) müsâadâtın (izinlerin, yardımların) kendilerine de i'tâsını (verilmesini) talep ediyor ve polis hidmetını (hizmetini) kendileri îfâ eyliyorlar (yerine getiriyorlar). Vâli evvel (önceki) emirde tevkif edilmiş (tutuklanmış) ve Fransız Konsolosu'nun iş'ârına (yazı iler bildirmesine) nazaran bade'hû (ondan sonra) bir Rusya zırhlısına ilticâ emiş (sığınmış) olduğunun hâk-pây-i kerem ihtivâ-yı hazret-i hilâfet penâhîye arzı müsterhamdır (rica olunur). Ol bâbda (bu konuda). 
 
fî 11 Ramazân sene (1)323 (9 Kasım 1905) ve fî 8 Teşrîn-i Sânî (1)905 (8 Kasım 1905) Hüsnü
 
 
Bismillâh-ir-Rahmân-ir-Rahîm
 
Baş Kitâbet'e (Kâtipliğe)
 
Petersburg Sefâret-i Seniyyeleri'nden (Elçiliği'nden) Şifre
 
İdâre-i örfiyyenin (sıkıyönetimin) Rusya'nın bazı taraflarıyla Lehistan'dan (Polonya'dan) ref'iyle (kaldırılmasıyla) Kronştadt (قرونشتاد) vakayinde (olaylarında) müttehim (suçlu) olan neferât-ı bahriyyenin (donanma askerlerinin) afvı (affı) talebiyle bütün amele (işçi) tekrâr isyân etti. Dünden beri bazı şimendüfer (tren) hatları ta'tîl olundu (durduruldu). Sokaklara hükûmet aleyhine i'lân-nâmeler (ilanlar) ta'lîk olunuyor (asılıyor). Elektrik ziyâsı (ışığı) kat' olunduğundan (kesildiğinden) şehrin bazı tarafları zulmet (karanlık) içerisinde kaldı. Adliye dâiresi kapandı. Harekât-ı isyâniyyenin (isyan hareketinin) tezâyüd (çoğalması) ve tevessü' (yayılması) cihetle (sebebiyle) Rusya'nın ahvâl-i dâhiliyyesi (iç durumu) kesb-i vehâmet etmesi (tehlikeli ve korkulacak bir duruma gelmesi) hükûmetçe ziyâdesiyle (fazlasıyla) endişeyi mûcib olmaktadır (gerektirmektedir). Bugün imparator hazretleri tarafından ısdâr olunan (çıkarılan) beyân-nâmede zirâî (zirâatle ilgili) arâzî terk edilmesi hakkında müsâadât (izinler) verilmiştir. Mezkûr (adı geçen) beyân-nâmenin (bildirgenin) tercemesi (tercümesi) Hâriciyye Nezâreti'ne (Dışişleri Bakanlığı'na) takdîm edildi (sunuldu). Ma'rûzât-ı âciz-ânemin mübârek hâk-pây-i kerem ihtivây-ı cenâb-ı pâd-şâhiye arz (sunulması) ve iblâğı (ulaştırılması, gönderilmesi) müsterhamdır (rica olunur). Ol bâbda (bu konuda)
 
fî 22 Ramazân (1)323 (20 Kasım 1905) ve fî 18 Teşrîn-i Sânî sene (1)905 (18 Kasım 1905) Hüsnü
 
 
Bismillâh-ir-Rahmân-ir-Rahîm
 
Baş Kitâbete (Katipliğe)
 
Petersburg Sefâret-i Seniyyeleri'nden (Elçiliği'nden) Şifre
 
Fî 4 Teşrîn-i Sânî sene (1)321 (17 Kasım 1905) târihli telgraf-nâme-i âlîlerinde muharrer irâde-i seniyye-i cenâb-ı mülûk-âne (pâdişah hazretlerinin yüce emri) mazmûn-ı celîli ma'lûm-ı müstemendânem oldu. Tıbk şeref-sâdır (pâdişah emri) olan fermân-ı celîl-i hazret-i hilâfet-penâhî mantûk-i münîfince mündericâtının (içindekilerinin) bi-z-zât imparator hazretlerine iblâğı (ulaştırılması, gönderimesi) husûsunda gayretde kusûr edilmemiş ise de imparator-ı müşârün-ileyh (adı geçen imparator) hazretleri Petersburg'da bulunmadıklarından kendilerine iblâğ olunacak (ulaştırılacak, gönderilecek) beyânat usûlen Hâriciyye Nâzırı (Dışişleri Bakanı) vasıtasıyla  vuku' bulmakta olduğu cihetle (sebebiyle) müsâade-i şâhâne-i erzân (uygun) buyurulduğu takdîrde fermân-ı cihân metâ-ı hazret-i pâd-şâhi muktezâ-yı âlîsi vechle (üzere) işin dâire-i mahreminde olarak Kont Lamsdorf hazretleri vasıtasıyla çar hazretlerine iblâğ kılınacağının (ulaştırılacağının, gönderileceğinin) mübârek hâk-pây-i kerem ihtivâ-yı hazret-i mülûk-âneye (padişah hazretlerine) arzı müsterhamdır. Ol bâbdâ (bu konuda).
 
fî 25 Ramazân sene (1)323 (23 Kasım 1905) ve fî 9 Teşrîn-i Sânî sene (1)321 (22 Kasım 1905) ve fî 22 Teşrîn-i Sânî 1905 (22 Kasım 1905) Hüsnü
 
Not 1: Belgede kimi tarihlerin birbiriyle tutmadığı tespit edilmiştir.
Not 2: Belgede ismi geçen Lamsdorf (لامسدروف), dönemin Rusya Dışişleri Bakanı'dır.
 
Tercüme: Ayşe Tomar - F. Okan Atakcan - M. Bahadır Yıldız - M. Serdar Bekar - Mustafa Güneş - Ünal Atakcan - Yavuz Akbaş
 

Tarih: 02 / L / 1323 (Hicrî) - (29.11.1905 Çarşamba) Dosya No: 496 Gömlek No: 3 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Sivastopal'da (Sivastopol'da) iğtişaş (karışıklık).

Tarih: 07 / L / 1323 (Hicrî) - (04.12.1905 Pazartesi) Dosya No: 496 Gömlek No: 29 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rumeli'nin umûr-u maliyesi. Rusya'da iftişâşât (iğtişâşât: karışıklıklar)

Tarih: 11 / L / 1323 (Hicrî) - (08.12.1905 Cuma) Dosya No: 496 Gömlek No: 62 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Sivastopal'da (Sivastopol'da) iğtişaşat (karışıklıklar).

Tarih: 12 / L / 1323 (Hicrî) - (09.12.1905 Cumartesi) Dosya No: 496 Gömlek No: 74 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Hocabey'de (Odessa'da) ayaklanan ahalinin bastırılması. (İndeks Adına Göre: Hocabey)

Tarih: 12 / L / 1323 (Hicrî) - (09.12.1905 Cumartesi) Dosya No: 496 Gömlek No: 75 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Petersburg'daki iğtişaşata (karışıklıklara) dair tedbirler.

Tarih: 14 / L / 1323 (Hicrî) - (11.12.1905 Pazartesi) Dosya No: 2717 Gömlek No: 203766 Fon Kodu: BEO
 
Rusya dahilinde devam etmekte olan karışıklıklardan dolayı bazı devletler tarafından oralara vapurlar gönderilerek kendi tebaalarını bu vapurlara bindirerek başka mahallere nakl edecekleri anlaşıldığından Karadeniz sahillerinde Poti ve Batum gibi mahallerde bulunan Osmanlı tebaasını almak üzere bir vapur kiralanması. (Hariciye -Dışişleri-, Dahiliye -İçişleri-, 203766)
 
Tarih: 14 / L / 1323 (Hicrî) - (11.12.1905 Pazartesi) Dosya No: 1439 Gömlek No: 1323/L-05 Fon Kodu: İ..DH..
 
Rusya'daki Poti, Batum ve diğer bazı yerlerdeki Osmanlı tebeasının münasip (uygun) bir vapurla nakledilmeleri.

Tarih: 14 / L / 1323 (Hicrî) - (11.12.1905 Pazartesi) Dosya No: 496 Gömlek No: 86 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahval-i dahiliyesine (iç durumuna) dair beyanat.

Tarih: 14 / L / 1323 (Hicrî) - (11.12.1905 Pazartesi) Dosya No: 496 Gömlek No: 92 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'daki igtişâşâtın (karışıklıkların) nihayeti (son bulması) için neşr olunan (yayımlanan) emirnâme.
 
Tarih: 14 / L / 1323 (Hicrî) - (11.12.1905 Pazartesi) Dosya No: 496 Gömlek No: 95 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rostov ve Nikolayef'deki iğtişâşât (karışıklıklar)
 
Tarih: 15 / L / 1323 (Hicrî) - (12.12.1905 Salı) Dosya No: 136 Gömlek No: 1323/L-26 Fon Kodu: İ..HUS.
 
Rusya'da bulunan müslüman teba için İdare-i Mahsusa'dan (Devlet Vapur İşletme İdaresi) vapur tahsisi.
 
Tarih: 16 / L / 1323 (Hicrî) - (13.12.1905 Çarşamba) Dosya No: 2718 Gömlek No: 203844 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'da bulunan Osmanlı tebaasından Trabzon, Erzurum Canik gibi yerler ahalisinden gelecek olanların nakilleri hususunda bir vapur kiralanarak gönderilmesi tebliğ edilmişse (bildirilmişse) de nakil esnasında bir takım Ermeniler ile bazı meçhul (bilinmeyen) kişilerin adı geçen vilayetlere sevklerine izin verilmemesi. (Bahriye, Dahiliye -İçişleri-; 203766)
 
Tarih: 17 / L / 1323 (Hicrî) - (14.12.1905 Perşembe) Dosya No: 2720 Gömlek No: 203935 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'da bulunan Osmanlı tebaasından olup Trabzon, Erzurum, Canik gibi mahaller ahalisinden olanların memlekete getirilmesi için İdare-i Mahsusa (Devlet Vapur İşletme İdaresi) tarafından bir vapur tahsis edilerek durumun hemen bildirilmesi. (Bahriye; 203766)
 
Tarih: 17 / L / 1323 (Hicrî) - (14.12.1905 Perşembe) Dosya No: 2721 Gömlek No: 204021 Fon Kodu: BEO
 
Tiflis Başşehbenderhanesi'ne (Başkonsolosluğu'na) iltica eden ailelerin masraflarının, hasılattan ödenmesi için Şehbenderhane'ye (Konsolosluğa) izin verildiği ve Müslümanlarla Devlet-i Aliyye (Osmanlı) tebaasının muhafazaları (korunmaları) için gerekli tedbirlerin alınması gerektiğinin Dersaadet (İstanbul) Rusya Sefareti'ne (Elçiliği'ne) tebliğ edildiği (bildirildiği). (Hariciye -Dışişleri-; 203766)
 
Tarih: 17 / L / 1323 (Hicrî) - (14.12.1905 Perşembe) Dosya No: 2721 Gömlek No: 204022 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'da bulunan Osmanlı tebaasından Trabzon, Erzurum ve Canik gibi mahaller ahalisinden olanların nakilleri için tahsis olunacak (ayrılacak) vapurun hangi iskelelere yanaşacağının bildirilmesi. (Hariciye -Dışişleri-; 203766)
 
Tarih: 17 / L / 1323 (Hicrî) - (14.12.1905 Perşembe) Dosya no: 496 Gömlek No: 125 Fon Kodu: Y..A...HUS.

Basarabya'da iğtişaşat (karışıklıklar).
 
Tarih: 19 / L / 1323 (Hicrî) - (16.12.1905 Cumartesi) Dosya No: 2721 Gömlek No: 204017 Fon Kodu: BEO
 
Rusya sahillerine gidecek vapurun uğrayacağı mahaller daha önceki tezkirede izah edildiğinden (açıklandığından) dönüş yapacak ecnebi (yabancı) tebaadan servet sahibi olanlardan navul alınıyorsa da amele (işçi) olan bir takım fukaranın ücretsiz nakillerinin temini gerektiğinden vakit kaybedilmeden Devlet-i Aliyye (Osmanlı) tebaasının hayatlarının muhafaza edilmesi (korunması). (Bahriye; 203766)
 
Tarih: 20 / L / 1323 (Hicrî) - (17.12.1905 Pazar) Dosya No: 1439 Gömlek No: 1323/L-14 Fon Kodu: İ..DH..
 
Devam eden kargaşa nedeniyle Osmanlı tebeasının nakli için Hudeyde vapurunun Rusya sevahiline (kıyılarına) irsali (gönderilmesi).
 
Tarih: 20 / L / 1323 (Hicrî) - (17.12.1905 Pazar) Dosya No: 497 Gömlek No: 19 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'da umumi (genel) asayişin (güvenliğin) temini (sağlanması).
 
Tarih: 22 / L / 1323 (Hicrî) - (19.12.1905 Salı) Dosya No: 2724 Gömlek No: 204239 Fon Kodu: BEO
 
Efrad-ı müstebdele-i şahanenin nakilleri için tahsis edilerek (ayrılarak) hareket etmek üzere olan Hudeyde ve İzmir vapurlarından Hudeyde Vapuru'nun mezkur (adı geçen) efradı (askerleri) alarak ait oldukları iskelelere çıkardıktan sonra Rusya'da bulunan tebaa-i şahanenin (Osmanlı tebasının) fakir ve zenginine bakılmayarak hepsini Hicaz'a nakl etmek üzere hemen Rusya sahiline gönderilmesi. (Bahriye, Harbiye, Dahiliye -İçişleri-; 204239)
 
Tarih: 22 / L / 1323 (Hicrî) - (19.12.1905 Salı) Dosya No: 48 Gömlek No: 47 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Rusya'nın ahval-i ihtilaliyesine (ihtilal durumuna) nihayet (son) verilmesi zımnında Hükümet tarafından şiddetle tedbir alınacağı.
 
Tarih: 24 / L / 1323 (Hicrî) - (21.12.1905 Perşembe) Dosya No: 2726 Gömlek No: 204411 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'daki tebea-i müslimenin (Müslümanlar'ın) nakli için Rusya sevahiline (kıyılarına) azimet edecek (gidecek) olan Hudeyde vapuru süvarisine tebligat (bildirim) yapılacağı. (Bahriye, Dahiliye -İçişleri-; 204239)
 
Tarih: 26 / L / 1323 (Hicrî) - (23.12.1905 Cumartesi) Dosya No: 497 Gömlerk No: 65 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Poti'deki iğtişaşat (karışıklıklar).
 
Tarih: 28 / L / 1323 (Hicrî) - (25.12.1905 Pazartesi) Dosya No: 1439 Gömlek No: 1323/L-19 Fon Kodu: İ..DH..
 
Devam eden kargaşa nedeniyle Osmanlı tebeasını nakletmek üzere İzmir Vapuru'nun Batum ve Poti iskelelerine irsali (gönderilmesi).
 
Tarih: 28 / L / 1323 (Hicrî) - (25.12.1905 Pazartesi) Dosya No: 136 Gömlek No: 1323/L-56 Fon Kodu: İ..HUS.
 
Ahali-i İslamiye'nin (Müslümanlar'ın) hukukunun ve emvalinin muhafazası (korunması) için Rusya Hükümeti nezdinde girişimlerde bulunulması.
 
Tarih: 29 / L / 1323 (Hicrî) - (26.12.1905 Salı) Dosya No: 2728 Gömlek No: 204557 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'da bulunan Osmanlı tebeasından olup bu tarafa gelmek isteyenlere gönderilen vapurlardan başka, İdare-i Mahsusa'dan (Devlet Vapur İşletme İdâresi'nden) bir kaç vapurun daha irsali (gönderilmesi) ve efrad-ı müstebdele (muvazzaf askerlik hizmetini bitiren efrâd) nakliyatına mahsus (özel) vapurlardan İzmir Vapuru'nun hamil olduğu (taşıdığı) efradı (askerleri) gerekli iskelelere çıkardıkdan sonra bu işe tahsis edilmesi (ayrılması). (Bahriye, Hariciye -Dışişleri-, Dahiliye -İçişleri-; 204239)
 
Tarih: 29 / L / 1323 (Hicrî) - (26.12.1905 Salı) Dosya No: 136 Gömlek No: 1323/L-60 Fon Kodu: İ..HUS.
 
Rusya'dan gelecek müslüman teba-i Şahane'nin (Osmanlı tebasının) kabulüyle bundan sonra hiç bir ferdin (kişinin) kabul edilmemesi.
 
Tarih: 01 / Za / 1323 (Hicrî) - (27.12.1905 Çarşamba) Dosya No: 2729 Gömlek No: 204609 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'daki karışıklıktan etkilenin ecanibin (yabancıların) hukuklarının muhafazası için düvel-i saire (İngiltere, Fransa, Almanya, Avusturya - Macaristan, Rusya, İtalya haricindeki devletler) tarafından ittihaz edilen (tasarlanan) tedbirlerin tahkik edilerek (araştırılarak) bildirilmesi. (Hariciye; 204609)
 
Tarih: 01 / Za / 1323 (Hicrî) - (27.12.1905 Çarşamba) Dosya No: 497 Gömlek No: 97 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'daki teb'ea-i şahaneyi (Osmanlı tebasını) nakil esnasında alınan tedbirler.
 
Tarih: 01 / Za / 1323 (Hicrî) - (27.12.1905 Çarşamba) Dosya No: 35 Gömlek No: 9 Fon Kodu: Y..PRK.HR..
 
Rusya'da isyan başladığından Kafkasya Müslümanlarının Hükümet-i Seniyyece (hükümetçe) kurtarılması için müsait (uygun) zamanın gelmiş olduğu.
 
Tarih: 02 / Za / 1323 (Hicrî) - (28.12.1905 Perşembe) Dosya No: 2730 Gömlek No: 204727 Fon Kodu: BEO
 
Trabzon'da bulunan İzmir Vapuru'nun Rusya Limanlarındaki Osmanlı tebeasını nakl işine tahsis edilmesi (ayrılması) ve Süveyş'te beklemekte olan Asir ve Afrika vapurları için lüzumu (gerekli) olan meblağın (paranın) itasına (verilmesine) dair. (Maliye)
 
Tarih: 03 / Za / 1323 (Hicrî) - (29.12.1905 Cuma) Dosya No: 2730 Gömlek No: 204735 Fon Kodu: BEO
 
Rusya limanlarında tebea-ı müslime-i şahaneyi taşımaya tahsis edilen Hudeyde Vapuru ile İzmir Vapuru'nun ihtiyacı olan kömür ve sair levazımatın tesviyesi. (Maliye)
 
Tarih: 03 / Z / 1323 (Hicrî) - (29.12.1905 Cuma) Dosya No: 1045 Gömlek No: 64 Fon Kodu: DH.MKT.
 
Rusya sahilinde bulunan Osmanlı tebeasını almak üzere İzmir ve Hudeyde vapuruyla gönderilen heyet-i mahsusa ile birlikte Batum'a giden polis müfettişlerinden Abdurrahman Efendi tarafından çekilen telgrafın takdimi (sunumu).
 
Tarih: 03 / Za / 1323 (Hicrî) - (29.12.1905) Dosya No: 137 Gömlek No: 1323/Za004 Fon Kodu: İ..HUS.
 
Rusya'dan gelecek müslümanların Osmanlı Devleti'ne kabulleri ile Ermenilerin girmelerine kesinlikle izin verilmemesi.
 
Tarih: 07 / Za / 1323 (Hicrî) - (02.01.1906 Salı) Dosya No: 2733 Gömlek No: 204951 Fon Kodu: BEO
 
Batum'dan ihtilalcilerin harekatından dolayı ayrılamayan Osmanlı tebeasının hukukunun korunması için Rusya Sefareti'ne (Elçiliği'ne) tebligat yapılması (bildirimde bulunulması). (Hariciye -Dışişleri-)
 
Tarih: 08 / Za / 1323 (Hicrî) - (03.01.1906 Çarşamba) Dosya No: 498 Gömlek No: 11 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın mevcut durumunun sebepleri.
 
Tarih: 09 / Za / 1323 (Hicrî) - (04.01.1906 Perşembe) Dosya No: 2736 Gömlek No: 205198 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'nın Batum havalisindeki iğtişaşatın devam ettiği bildirilerek oradaki tebea-i Osmaniye ve ahali-i İslamiye'nin itlaf edildiğinin, Batum Başşehbenderliği'nden bildirildiği. (Bahriye; 205239)
 
Tarih: 09 / Za / 1323 (Hicrî) - (04.01.1906 Perşembe) Dosya No: 498 Gömlek No: 18 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'daki ahvalin (durumun) vehameti.
 
Tarih: 13 / Za / 1323 (Hicrî) - (08.01.1906 Pazartesi) Dosya No: 2736 Gömlek No: 205199 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'nın Batum havalisindeki iğtişaşatın devam ettiği bildirilerek oradaki tebea-i Osmaniye ve ahali-i İslamiye'nin itlaf edildiğinin, Batum Başşehbenderliği'nden bildirildiği. (Maliye; 204239)
 
Tarih: 13 / Za / 1323 (Hicrî) - (08.01.1906 Pazartesi) Dosya No: 498 Gömlek No: 37 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'daki Ahali-i İslam'ın muhafaza-i hukûku.
 
Tarih: 15 / Za / 1323 (Hicrî) - (10.01.1906 Çarşamba) Dosya No: 498 Gömlek No: 44 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'daki iğtişâş (karışıklık).
 
Tarih: 19 / Za / 1323 (Hicrî) - (14.01.1906 Pazar) Dosya No: 498 Gömlek No: 64 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 21 / Za / 1323 (Hicrî) - (16.01.1906 Salı) Dosya No: 137 Gömlek No: 1323/Za056 Fon Kodu: İ..HUS.
 
Osmanlı tebasının can ve mal güvenliğinin muhafazası hakkında etkili tedbirler almak için Rusya Hükümeti nezdinde yeni girişimlerde bulunulması.
 
Tarih: 22 / Za / 1323 (Hicrî) - (17.01.1906 Çarşamba) Dosya No: 235 Gömlek No: 81 Fon Kodu: Y..PRK.ASK.
 
Rusya'da çıkan ihtilalden dolayı sıkıntıya düşen Sohum, Poti, Batum ve dolaylarındaki müslüman ve gayri müslim ahali İzmir vapurunun kendilerini memleketlerine götürmek üzere olmasından çok memnun oldukları.
 
Tarih: 24 / Za / 1323 (Hicrî) - (19.01.1906 Cuma) Dosya No: 498 Gömlek No: 99 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Moskova'daki iğtişâ (karışıklıklar).
 
Tarih: 24 / Za / 1323 (Hicrî) - (19.01.1906 Cuma) Dosya No: 236 Gömlek No: 3 Fon Kodu: Y..PRK.ASK.
 
Rusya'da başgösteren karışıklıklardan dolayı İran'a geçmek isteyen Ermenilerin hudud-ı hakaniyi ihlâl etmelerine hiç bir suretle müsaade olunmaması hususunda ilgili mülki ve askeri yetkilere tebliğde bulunulduğu.
 
Tarih: 03 / Z / 1323 (Hicrî) - (28.01.1906 Pazar) Dosya No: 1045 Gömlek No: 64 Fon Kodu: DH.MKT.
 
Rusya sahilinde bulunan Osmanlı tebeasını almak üzere İzmir ve Hudeyde vapuruyla gönderilen heyet-i mahsusa ile birlikte Batum'a giden polis müfettişlerinden Abdurrahman Efendi tarafından çekilen telgrafın takdimi.
 
Tarih: 03 / Z / 1323 (Hicrî) - (28.01.1906 Pazar) Dosya No: 499 Gömlek No: 12 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahvâl-i dâhiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 03 / Z / 1323 (Hicrî) - (28.01.1906 Pazar) Dosya No: 499 Gömlek No: 16 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahval-i dahiliyesine (iç durumuna) dair neşriyat.
 
Tarih: 03 / Z / 1323 (Hicrî) - (28.01.1906 Pazar) Dosya No: 499 Gömlek No: 17 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahval-i hâzırası. Baltık eyaletlerindeki ihtilal ve isyan.
 
Tarih: 04 / Z / 1323 (Hicrî) - (29.01.1906 Pazartesi) Dosya No: 499 Gömlek No: 24 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'daki iğtişâşât (karışıklıklar).
 
Tarih: 05 / Z / 1323 (Hicrî) - (30.01.1906 Salı) Dosya No: 2753 Gömlek No: 206422 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'daki karışıklık esnasında zarara uğrayan düvel-i saire (düvel-i muazzamanın -büyük devletlerin-: İngiltere, Fransa, Almanya, Avusturya - Macaristan, Rusya, İtalya dışında kalan milletler) tebeası hakkında ilgili devletlerce ittihaz edilen (tasarlanan) hareket tarzının tahkik edilerek bildirilmesi. (Hariciye -Dışişleri-; 204609)
 
Tarih: 09 / Z / 1323 (Hicrî) - (03.02.1906 Cumartesi) Dosya No: 2757 Gömlek No: 206701 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'da bulunan Osmanlı tebeası haklarında yapıldığı bahsedilen tecavüzat ve taarruzat hakkında Dersaadet'teki (İstanbul'daki) Rusya Sefareti'nin (Elçiliği'nin) dahi dikkatinin çekilerek Osmanlı tebeasının can ve mallarının muhafazalarının sağlanması. (Hariciye -Dışişleri-)
 
Tarih: 26 / Z / 1323 (Hicrî) - (20.02.1906 Salı) Dosya No: 499 Gömlek No: 109 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Petersburg'da çıkabilecek karışıklığa karşı tedbirler.
 
Tarih: 29 / Z / 1323 (Hicrî) - (23.02.1906 Cuma) Dosya No: 49 Gömlek No: 25 Fon Kodu: Y..PRK.TKM.
 
Rusya'daki asayiş-i umumiyeye dair nizamatın ıslahını mutazammın olan layiha hakkında, heyet-i ayana irsal kılınan Rus İmparatorunun emirnamesi.(tt)
 
Tarih: 21 / M / 1324 (Hicrî) - (17.03.1906 Cumartesi) Dosya No: 2782 Gömlek No: 208628 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'daki karışıklıkta mutazarrır olan (zarar gören, zarara uğrayan) Osmanlı tebeasının hukukunun muhafazası (korunması) için diğer devletler tebeasından zarara uğrayanlar hakkında ilgili sefirlerce (elçilerce) ittihaz edilecek (alınacak) harekete göre muamele (işlemin) ifasının (yerine getirilmesinin) Petersburg Sefareti'ne (Elçiliği'ne) tebliği. (Hariciye -Dışişleri-; 204609)
 
Tarih: 04 / S / 1324 (Hicrî) - (29.03.1906 Perşembe) Dosya No: 501 Gömlek No: 39 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın umumi (genel) ahvaline (durumuna) dair neşriyat (yayın).
 
Tarih: 12 / S / 1324 (Hicrî) - (06.04.1906 Cuma) Dosya No: 2799 Gömlek No: 209895 Fon Kodu: BEO
 
Batum'da şu aralık karışıklık zuhuruna delalet eden bazı alametler ve vakalar görüldüğünden tebea-i Devlet-i Aliye'nin (Osmanlı Devleti vatandaşlarının) külliyetli olarak Rusya'ya gitmekten mümkün mertebe men edilmesi. (Dahiliye -İçişleri-; 203766)
 
Tarih: 14 / S / 1324 (Hicrî) - (08.04.1906 Pazar) Dosya No: 501 Gömlek No: 120 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın dahili (iç) ahvaline (durumuna) dair Rus gazetelerinin neşriyatı.
 
Tarih: 19 / S / 1324 (Hicrî) - (13.04.1906 Cuma) Dosya No: 2806 Gömlek No: 210377 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'daki karışıklıklar sebebiyle Osmanlı tebeasının bilgilendirilmesi ve Rusya'ya gideceklere izin verilmemesi. (Trabzon; 203766)
 
Tarih: 05 / Ra / 1324 (Hicrî) - (29.04.1906 Pazar) Dosya No: 502 Gömlek No: 24 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahval-i umûmiyesine dair neşriyat.
 
Tarih: 05 / Ra / 1324 (Hicrî) - (29.04.1906 Pazar) Dosya No: 502 Gömlek No: 29 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahval-i umûmîsi (genel durumu) ve intihâbata dair neşriyat.
 
Tarih: 05 / Ra / 1324 (Hicrî) - (29.04.1906 Pazar) Dosya No: 502 Gömlek No: 45 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'da iğtişâşât (karışıklıklar) esnasında zarara uğrayanların tazmin-i zararları (zararlarının ödenmesi).
 
Tarih: 14 / Ra / 1324 (Hicrî) - (08.05.1906 Salı) Dosya No: 2823 Gömlek No: 211693 Fon Kodu: BEO
 
Son Rusya hadisesinde uğradıkları zarar ve ziyanın tazmini talebine dair Kafkasya'da ticaretle meşgul Osmanlı tebeasından bazıları tarafından gönderilen sekiz adet arzuhalin (dilekçenin) takdimi (Hariciye -Dışişleri-).
 
Tarih: 15 / Ra / 1324 (Hicrî)  -  (09.05.1906 Çarşamba) Dosya No:Dosya No: 502 Gömlek No: 79 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahvâl-ı umumîsine (genel durumuna) dair gazete neşriyatı.
 
Tarih: 23 / Ra / 1324 (Hicrî) - (17.05.1906 Perşembe) Dosya No: 502 Gömlek No: 129 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahval-i umumisine (genel durumuna) dair Petersburg Sefareti'nin (Elçiliği'nin) tahrîratı.
 
Tarih: 25 / Ra / 1324 (Hicrî) - (19.05.1906 Cumartesi) Dosya No: 502 Gömlek No: 137 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahval-i umumiyesine (genel durumuna) dair neşriyat.
 
Tarih: 06 / R / 1324 (Hicrî) - (30.05.1906 Çarşamba) Dosya No: 503 Gömlek No: 23 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahvâli umumiyesi (genel durumu) hakkında neşriyat.
 
Tarih: 11 / R / 1324 (Hicrî) - (04.06.1906 Pazartesi) Dosya No: 503 Gömlek No: 54 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın umumi ahvali (genel durumu) hakkında neşriyat haberleri.
 
Tarih: 25 / R / 1324 (Hicrî) - (18.06.1906 Pazartesi)  Dosya No: 2852 Gömlek No: 213875 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'da meydana gelen karışıklık sırasında zarar gören Osmanlı tebeası hakkında diğer devletler tebeasının yapacağı muameleye (işleme) uygun hareket edilmesi lazım geleceğinden (gerekeceğinden) ona göre Petersburg Sefareti'ne (Elçiliği'ne) tebligat yapılması (bildirimde bulunulması) ve Rusya sefirinin Ermenilerden dolayı bulunduğu bazı kabul edilemez isteklerinin ve bir takım acezenin münferiden mahkemelere müracaatla (başvuruyla) iddia-yı hukuk etmelerinin imkan haricinde bulunmasına nazaran bunların her halde hükümetçe tesviye-i matlubları lüzumuna (gereğine) dair ihzaratta (hazırlıklarda) bulunulmasının tebliği ve neticesinden malumat (bilgi) itası (verilmesi). (Hariciye -Dışişleri-)
 
Tarih: 05 / Ca / 1324 (Hicrî) - (28.06.1906 Perşembe) Dosya No: 504 Gömlek No: 22 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'daki karışıklık halleri.
 
Tarih: 22 / Ca / 1324 (Hicrî) - (15.07.1906 Pazar) Dosya No: 504 Gömlek No: 97 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya dahili (iç) ahvaline (durumuna) dair makaleler özeti.
 
Tarih: 25 / Ca / 1324 (Hicrî) - (18.07.1906 Çarşamba) Dosya No: 504 Gömlek No: 108 Fon Kodu: Y..A...HUS.

Rusya'da ahvalin (durumun) vahamet kesbettiği.
 
Tarih: 29 / Ca / 1324 (Hicrî) - (22.07.1906 Pazar) Dosya No: 504 Gömlek No: 129 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın dahili (iç) ahvaline (durumuna) dair neşriyat hülasası (özeti).
 
Tarih: 13 / C / 1324 (Hicrî) - (04.08.1906 Cumartesi) Dosya No: 2884 Gömlek No: 216237 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'da devam eden karışıklıklar münasebetiyle memalik-i şahaneden (Osmanlı İmparatorluğu'ndan) Rusya'ya gidenlere pasapot ita edilmemekte (verilmekte) olduğundan bahisle bunun tüccara işmal edilmemesi hakkında Batum Başşehbenderliği'nin (Başkonsolosluğu'nun) tahriratı (resmi mektubu). (Dahiliye -İçişleri-)
 
Tarih: 14 / C / 1324 (Hicrî) - (05.08.1906 Pazar) Dosya No: 2885 Gömlek No: 216302 Fon Kodu: BEO
 
Rusya'da askerler tarafından Osmanlı tebasına ait dükkanlara yapılan müdahale ve tecavüzlerden dolayı Petersburg Sefareti (Elçiliği) ve Dersaadet (İstanbul) Rusya Sefareti (Elçiliği) vasıtasıyla Rusya Hükümeti nezdinde teşebbüsatta (girişimde) bulunulup bu gibi durumların önlenmesinin sağlanması. (Hariciye -Dışişleri-)
 
Tarih: 11 / B / 1324 (Hicrî) - (31.08.1906 Cuma) Dosya No: 506 Gömlek No: 25 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın ahval-i dahiliyesine (iç durumuna) dair Petersburg matbuatı neşriyatı.
 
Tarih: 11 / Ş / 1324 (Hicrî) - (30.09.1906 Pazar) Dosya No: 506 Gömlek No: 117 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya ahvaline (durumuna) ve alınan tedbirlere dair Novye Vremya Gazetesi'nde münderic bend.
 
Tarih: 12 / Ş / 1324 (Hicrî) - (01.10.1906 Pazartesi) Dosya No: 506 Gömlek No: 121 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'da ihtilale karşı tevessül olunacak tedabir (tedbirler).
 
Tarih: 29 / Ş / 1324 (Hicrî) - (18.10.1906 Perşembe) Dosya No: 529 Gömlek No: 69 Fon Kodu: A.}MKT.MHM.
 
Rusya'dan gelecek muhacirler hakkında ne şekilde muamele (işlem) yapılacağı. (Belge tarihi Ş.30'dur.)
 
Tarih: 09 / L / 1324 (Hicrî) - (26.11.1906 Pazartesi) Dosya No: 507 Gömlek No: 101 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'da köylü ahaliye tanınan haklar ve dahili (iç) ahvale (duruma) dair neşriyat hülasası (özeti).
 
Tarih: 20 / L / 1324 (Hicrî) - (07.12.1906 Cuma) Dosya No: 49 Gömlek No: 81 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Rusya'daki muhalif (karşıt) grublar ve bunlara karşı alınan tedbirler.
 
Tarih: 30 / L / 1324 (Hicrî) - () Dosya No: 507 Gömlek No: 177 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Rusya'nın umumi (genel) ahvalına (durumuna) dair neşriyat (yayın).
 
Not: Şevval ayı 29 gün sürdüğü ve yukarıdaki tarih bu ayın sınırları dışında olduğu için ilgili tarih hesaplanamamaktadır. 
 
Tarih: 16 / Za / 1324 (Hicrî) - (01.01.1907 Salı) Dosya No: 49 Gömlek No: 89 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Rusya'daki ihtilal ve karışıklıklar. Rusya ile Japonya'nın savaşı durdurmak için görüştükleri.
 
Tarih: 24 / S / 1325 (Hicrî) - (08.04.1907 Pazartesi) Dosya No: 50 Gömlek No: 20 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Rusya'daki siyasi suikastler, İhtilalci Ermenlerin sosyalist partiye iltihakı, amelenin isyanı, Moskova'daki karışıklıklar, Meclis-i Mebusan'ın toplanarak idare-i örfiiyyenin lağvı, bütçe meselesi vs. hususunda yaptığı toplantılar hakkında malumatlar (bilgiler).
 
Tarih: 29 / R / 1325 (Hicrî) - (11.06.1907 Salı) Dosya No: 50 Gömlek No: 50 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Rusya'da meydana gelen ihtilal hareketleri, Grandük Kostantin'e suikast yapılması vs (İndeks Adına Göre: Moskova).
 
Tarih: 22 / B / 1325 (Hicrî) - (31.08.1907 Cumartesi) Dosya No: 50 Gömlek No: 111 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Rus imparatoru, Grandük Nikola Nikolayeviç ve Başvekil Stolepin'e suikastta bulunulduğu faillerin üçüne idam, diğerlerine kürek cezası verildiği, anarşi ve karışıklıkların devam ettiği.
 
Tarih: 15 / Ş / 1325 (Hicrî) - (23.09.1907 Pazartesi) Dosya No: 51 Gömlek No: 9 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Rusya'daki siyasi olaylar ve ihtilalci faaliyetlerin durumu.
 
Tarih: 29 / N / 1325 (Hicrî) - (05.11.1907 Salı) Dosya No: 51 Gömlek No: 33 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Rusya'da cereyan eden ihtilal hareketleri ve çeşitli cinayet hadiselerinin (olaylarının) bildirildiği.
 
Tarih: 10 / L / 1325 (Hicrî) - (16.11.1907 Cumartesi) Dosya No: 51 Gömlek No: 44 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Rusya'da 3. Duma Meclisi'nin açılışı ve anarşik olaylar.
 
Tarih: 26 / Za / 1325 (Hicrî) - (01.01.1908 Çarşamba) Dosya No: 51 Gömlek No: 71 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Rusya ahvali, ihtilalci komitelerin teşkili ve icraatları vs.
 
Tarih: 30 / Z / 1325 (Hicrî) - (03.02.1908 Pazartesi) Dosya No: 51 Gömlek No: 94 Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
 
Petersburg Sefareti (Elçiliği) ateşemiliterinin Rusya'da meydana gelen ihtilal, ikinci meclis-i mebusan ve Rus Ordusu hakkında verdiği malumat (bilgi).(tt)
 
Tarih: 20 / Ca / 1326 (Hicrî) - (19.06.1908 Cuma) Dosya No: 522 Gömlek No: 117 Fon Kodu: Y..A...HUS.
 
Kafkasya'da Ruslar'ın Osmanlı tebeasına karşı kötü muameleleri, askeri ve idari hareketleri.
 
 
20 Ekim 1894'ten beri tahtta bulunan son çar II. Nikolay'ın, 1918 yılının temmuz ayının 16'sını 17'sine bağlayan gece, ailesi ile birlikte acı bir şekilde noktalanan hayatı pek çok esere ve filme konu olmuştur.
 
1917 Rus İhtilâli
 
Çarlık rejiminin sonunu getiren, Şubat Devrimi ve Ekim Devrimi olmak üzere iki aşamada gerçekleşmiş olan 1917 Rus İhtilâli ile birlikte değerlendirilebilecek faktörler; I. Dünya Savaşı, Çanakkale Muharebesi ve Almanya'nın Rusya'yı savaştan çıkartmak amacıyla izlemiş olduğu politikadır. Nitekim Lenin tarafından emperyalizmin devrime en güzel armağanı olarak yorumlanan I. Dünya Savaşı ile güçsüz duruma düşen Rusya'da yine ilk çatırdayan cephe, Rusya'nın tarih boyunca huzursuzluklarla çalkalanan başkenti Petrograd olmuş, Rusya itilâf devletlerinden alacağı desteği Çanakkale Muharebesi nedeniyle alamamış, buna ihtilalci propagandaların da katılması, Rusya'da ahengin bozulmasına yol açmış, 1915 - 1916 yıllarında ise işçilerin grev hareketleri tüm ülkeye yayılmıştı. Çanakkale Muharebesi'nin Rus İhtilâli'ndeki etkisini, Truva harabeleri önünde Prof. Ernest Jackh ile yaptığı konuşmada M. Kemal Atatürk: "Biz orada İngiliz, Fransız Donanması'nı Boğaz'ın dışında tuttuk ve onların müttefikleri Rusya ile irtibat kurmalarını önledik. Rusya böylece çökmüş oldu" şeklinde açıklamaktadır (Kaynak: Gelibolu 1915 - Erol Mütercimler - Sayfa 25). Çanakkale Muharebesi'nin Rus İhtilâli'nde oynamış olduğu rolün yansımalarını Başbakanlık Osmanlı Arşivi belgelerin de de görebilmek mümkündür.
 
Tarih: 14 / 11 / 1917 (Miladî) - (14.11.1917 Çarşamba) Dosya No: 2443 Gömlek No: 25 Fon Kodu: HR.SYS.
 
İngilizlerin Filistin ile Mezopotamya ordularını birleştirme planları. İtilaf devletlerinin İspanya'yı yanlarında harbe sokma gayretleri. Çanakkale'nin harbin kilit noktasını oluşturma ve Rusya'daki ihtilalin çıkmasında oynadığı rol. İtalya cephesine Fransız asker ve mühimmat nakliyatı. İtalya'da hayat pahalılığı ve kiralar. (FR.EHT.)
 
Bunun yanında Almanya'nın Rusya'nın savaştan çekilmesini sağlamak amacıyla izlemiş olduğu politikanın da Rus İhtilâ'nin meydana gelmesindeki rolü büyüktür. Bu doğrultuda Rusya'yı içeriden yıkma amaçlı bir politika izleyen Almanya, Bolşevikler'i gizlice desteklemiştir. Nitekim Almanya Dışişleri Bakanı Zimmerman'ın Kaiser II. Wilhelm'e tavsiyesiyle, Lenin'in Alman topraklarından Rusya'ya geçişine izin verilmiş, Lenin öncülüğündeki Bolşevik devrim gerçekleşmiş ve Rusya savaştan çekilmiştir. Buraya kadar tarihsel olaylarla birlikte ele alınmış olan Rus İhtilâli'nin tarihsel gelişimini Şubat Devrimi ve Ekim Devrimi olmak üzere iki ayrı şekilde ayrıntılarıyla ele alalım.
 
 
1915'teki Çanakkale Savaşı zaferi, Rus İhtilâli'nde önemli bir rol oynamıştır.
 
Şubat Devrimi
 
Şubat Devrimi, Rus ordusuna 1915 - 1916 kışındaki felâketi yaşatacak olan Avusturya - Alman ordusunın 1915 yazındaki ilerleyişi, dünya piyasasından kopmuş olan Rus sanayisinin sorunları ve 1916 rekoltesinin düşüklüğüne bir de 19 şubatta alınan bir kararla Petrograd (St. Petersburg) ve Moskova'da zorunlu ihtiyaç maddelerinin vesikaya bağlanması eklenince savaştan ve türlü yoksunluklardan bıkmış, çoğunluğunu kadınların oluşturduğu kitle 8 Mart (23 Şubat) Uluslararası Kadınlar Günü'nde hayat pahalılığına karşı çarı protesto ederek "kahsonsun çar", "ekmek" diye bağırarak Marselisi söyleyerek Petrograd merkezine doğru ilerliyordu. 24 ve 25 şubatta da gösteriler yine aynı şekilde devam ediyordu. 26 şubatta da yine kent merkezine yönelmiş olan işçilerin üzerine Petrograd'ın merkezindeki Znamenskaya Meydanı'nda (bugünkü ismiyle Vosttaniya Meydanı) ateş açıldı ve 200 kişi öldürüldü. Bu katliam Petrograd'daki askerleri bir seçim yapmaya zorladı: Kimi-savunacaklardı ? Halkı mı çarı mı ? Nitekim seçimini halktan yana kullanan askerlerr, 11 martı 12 marta bağlayan gece (26 şubat - 27 şubat) subaylarına karşı ayaklandılar. 12 mart (27 şubat) günüyse işçilerle askerler el ele verip silah fabrikasını ve devlet dairelerini işgâl etti: devrimcileri serbest bnırakıp, bakanları tutukladılar. Böylece resmi verilerre göre ölü sayısı 1433 olan Şubat Devrimi, generallerin terk ettiği, 1894 - 1917 yılları arasında tahtta bulunan Çar II. Nikolay'ın tahttan feragâti ve Aleksandr Fyodoroviç Kerenskiy (Simbirsk 1881 - New York 1970) önderliğinde 15 (2) martta geçici hükümetin kurulmasıyla tamamlanmış olur.         
 
Tarih: 18 / 8 / 1916 (Miladî) - (18.08.1916 Cuma) Dosya No: 2377 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.

Rus ihtilalinin zuhuruna (ortaya çıktığına) dair, Rus ahali-i iştirakiyyun Fırkası'nın matbu tamim ve neşriyatları.
 
Tarih: 15 / R / 1335 (Hicrî) - (08.02.1917 Perşembe) Dosya No: 33 Gömlek No: 14 Fon Kodu: DH.EUM.5.Şb
 
Bir Alman ajanından alınan bilgilere dayanarak, Rusya'da Çar'a karşı isyan hazırlıklarının yapıldığına dair bilginin Stockholm Sefareti'nden (Elçiliği'nden) bildirildiği.
 
Tarih: 01 / 3 / 1917 (Miladî) - (01.03.1917 Perşembe) Dosya No: 2432 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.

Rusya ahvali hakkında malumat. (EHT.)
 
Tarih: 16 / 3 / 1917 (Miladî) - (16.03.1917 Cuma) Dosya No: 2432 Gömlek No: 69 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Duma'nın dağılmasından sonra Petrograd'da ihtilal patladığı, binlerce kişinin ihtilalcilere katıldığı, bakanların hapsedildiği Duma'nın faaliyetini durdurarak bir icra komitesi kurduğu hakkında Stockholm sefareti (Elçiliği) telgrafı. (FR.)
 
Tarih: 02 / C / 1335 (Hicrî) - (25.03.1917 Pazar) Dosya No: 35 Gömlek No: 16 Fon Kodu: DH.EUM.2.Şb
 
Osmanlı Bern Sefareti'nin Rus İhtilâli hakkında bilgileri muhtevi telgrafnamesinin takdim kılınan (sunulan) bir suretinin Başkumandanlık Vekaleti'ne gönderilidği.
 
Tarih: 27 / 3 / 1917 (Miladî) - (27.03.1917 Salı) Dosya No: 2091 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Amerika'nın Almanya'ya harp ilan etse bile Türkiye'nin Amerika ile ilişkilerini kesmemesinin daha faideli olacağı. Almanya İmparatoru'nun Amerika'nın Japonya'ya karşı askeri hazırlık içerisinde olduğu, İngitere, Rusya ve sair ahval-i siyasiye hakkında mütalaası. Almanya Hariciye nazırının Avusturya ve Bulgaristan ile ilişkilerinin kesilmesi vs. ahval-i siyasiye hakkındaki mütalaası. Amerika'nın Almanya'ya harp ilan etmesi halinde Avusturya'nın Amerika ile ilişkilerini keseceğini Avusturya maslahatgüzarının bildirdiği. Amerika'nın Almanya'ya harp ilan etmesi üzerine Avusturya hükümetinin Washington'daki sefirini geri çağırdığı ve Viyana'daki Amerika sefirine pasaportlarını vererek siyasi münasebetlerini kestiği. Amerika, Bugaristan ve Romanya ile ilişkilerimiz hakkında Berlin sefirinin mütalaası.
 
Tarih: 05 / 4 / 1917 (Miladî) - (05.04.1917 Perşembe) Dosya No: 2365 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 05 / 4 / 1917 (Miladî) - (05.04.1917 Perşembe) Dosya No: 2433 Gömlek No: 40 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki ihtilal hakkında Kopenhag gazetelerinde çıkan haber ve yorumlar. (FR.)
 
Tarih: 11 / 4 / 1917 (Miladî) - (11.04.1917 Çarşamba) Dosya No: 2433 Gömlek No: 61 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali, barış umutları ve savaşın geleceğine dair Kopenhag gazetelerinin neşriyatı. (FR.)
 
Tarih: 15 / 4 / 1917 (Miladî) - (15.04.1917 Pazar) Dosya No: 2365 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi.
 
Tarih: 19 / 4 / 1917 (Miladî) - (19.04.1917 Perşembe) Dosya No: 2365 Gömlek No: 4 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi.
 
Tarih: 19 / 4 / 1917 (Miladî) - (19.04.1917 Perşembe) Dosya No: 2434 Gömlek No: 7 Fon Kodu: HR.SYS.

Rusya'da büyük kargaşalık hüküm sürdüğü, cephedeki subayların bir kısmının öldürüldüğü ve bir kısmının ordudan uzaklaştırıldığı, işçi partisi ve teşkilatının cephenin eski rejimin kalıntılarından tamamen temizlenmesini istediği, rejimin tehlikede olduğu, Rusya'nın sulh isteyeceği, Rus başkanının Çanakkale boğazından serbest geçiş ve Ermenilerin geleceğiyle ilgili Türklerden talebi, Ermeni mesesi ile ilgili iddialar, Hicaz emirinin Jöntürklerin dinsizliği ve Osmanlı hükümetinin Turancı oluşuyla ilgili iddiası hakkında basın haberlerini ileten Kopenhag ortaelçiliği tahriratı. (FR.)

Tarih: 28 / 4 / 1917 (Miladî) - (28.04.1917 Cumartesi) Dosya No: 2434 Gömlek No: 38 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Petersburg'da ihtilal hükümetinin kötü idare ve israfından dolayı kıtlık başladığı v.b. hakkında buranın İspanya sefaretinden alınan haberi bildiren Viyana Sefareti telgrafı ve bu hususta Başkumandanlık'a tezkire. (EHT.)

Tarih:
15 / 5 / 1917 (Miladî) - (15.05.1917 Salı) Dosya No: 2435 Gömlek No: 20 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Petrograd'da anarşinin hüküm sürdüğü, yabancıların endişe içinde olduğu ve halkın İngilizlere karşı büyük öfke duyduğu; Türkiye'de kargaşa yaşandığı, uzlaşma sağlamak ve Arap ayrılıkçı hareketini durdurmak umuduyla bazı Jöntürklerin sabık sultanı tahta geçirmek düşüncesinde oldukları; kötü idare edilen Türkiye'nin yoksul olmasına rağmen zengin tabii kaynaklara ve işlenmemiş geniş topraklara sahip olduğu, fakat sermayeye ihtiyaç duyduğu, bu nedenle Cavit Bey'in hükümeti adına yabancı kapitalistleri ülkenin doğal kaynaklarını işletmeye davet ettiği, Cemal Paşa'nın Filistin'deki Yahudilere imha ve tehcir politikaları uyguladığı şayiasıyla ilgili İngiliz yahudi basınının iddiaları, Birçok Avrupa ülkesinde Anadolu ve Ermenistan'da katliamdan kurtulduklarını iddia ettikleri ve Ermenilere yardım komiteleri oluşturulduğu. (FR.)

Tarih:
07 / 6 / 1917 (Miladî) - (07.06.1917 Perşembe) Dosya No: 2366 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.

Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).

Tarih:
14 / 6 / 1917 (Miladî) - (14.06.1917 Perşembe) Dosya No: 2366 Gömlek No: 1 Fon Kodu: HR.SYS.

Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi.

Tarih:
17 / N / 1335 (Hicrî) - (07.07.1917 Cumartesi) Dosya No: 17 Gömlek No: 48 Fon Kodu: DH.EUM.6.Şb
 
Rusya'daki Türklerin haklarını müdafaa için kurulacak cemiyete ruhsat verilmesi için nizamnamesi ile birlikte Hukuk Müşavirliği'ne havale edildiği.

Tarih:
25 / 7 / 1917 (Miladî) - (25.07.1917 Çarşamba) Dosya No: 2366 Gömlek No: 4 Fon Kodu: HR.SYS.

Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).

Tarih:
27 / 7 / 1917 (Miladî) - (27.07.1917 Cuma) Dosya No: 2366 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).

Tarih:
27 / 7 / 1917 (Miladî) - (27.07.1917 Cuma) Dosya No: 2438 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.

Rusya'daki karışıklıklar, ordunun durumu, Almanya'nın Petrograd'a hücum ihtimali, Fransa'nın durumu, Avusturya'dan alınan bazı esirlere yapılan muamele ve Avusturya, Sırp, İtalyan cephesi hakkında rapor ilişik olarak Cenevre Başşehbenderliği tahriratı. (FR.EHT.)

Tarih:
04 / 8 / 1917 (Miladî) - (04.08.1917 Cumartesi) Dosya No: 2367 Gömlek No: 1 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi.

Tarih:
04 / 8 / 1917 (Miladî) - (04.08.1917 Cumartesi) Dosya No: 2438 Gömlek No: 27 Fon Kodu: HR.SYS.

Rus İhtilali ve Ahvali Dahiliyesi adlı yazının evrak kaydı. (EHT.)
 
Tarih: 12 / 8 / 1917 (Miladî) - (12.08.1917 Pazar) Dosya No: 2367 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 22 / 8 / 1917 (Miladî) - (22.08.1917 Çarşamba) Dosya No: 2367 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 22 / 8 / 1917 (Miladî) - (22.08.1917 Çarşamba) Dosya No: 2367 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi.
 
Tarih: 27 / 8 / 1917 (Miladî) - (27.08.1917 Pazartesi) Dosya No: 2365 Gömlek No: 1 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 29 / 8 / 1917 (Miladî) - (29.08.1917 Çarşamba) Dosya No: 2364 Gömlek No: 7 Fon Kodu: HR.SYS.

Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi.
 
Tarih: 12 / 9 / 1917 (Miladî) - (12.09.1917 Çarşamba) Dosya No: 2440 Gömlek No: 42 Fon Kodu: HR.SYS.

Haftalık gazete özetleri, Alman ve Rus imparatorlarının Fransa'yı da yanlarına alarak İngiltere'ye karşı bir anlaşma yapmak için yazıştıkları; İsveç'te yeni vergi kanunu; Fransa'da, Alman denizaltıları, yeni mahsul hasatı ile ilgili durum; Moskova'da açlık üzerine bilgiler taşıyan Kopenhag Sefareti tahriratı. (FR.)
 
Tarih: 16 / 9 / 1917 (Miladî) - (16.09.1917 Pazar) Dosya No: 2367 Gömlek No: 4 Fon Kodu: HR.SYS.

Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 09 / 10 / 1917 (Miladî) - (09.10.1917 Salı) Dosya No: 2367 Gömlek No: 5 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
 
II. Nikolay'ın ruhani danışmanı olan Aleksandra Fyodorovna, hemofili hastası olan oğlu Aleksey'e tıbbi yardımları sonucu Rasputin'in etkisi altına girmiş olup, Rasputin'in çevirdiği entrikalar nedeniyle sarayın nüfuz ve prestijinin sarsılmasında önemli rol oynamıştır.  Yukarıdaki fotoğrafta da Rasputin'in saray ailesi üzerindeki etkisi resmedilmektedir.
 
 
II. Nikolay'ın tahttan feragât etmesi sonrasındaki süreç, çar ve ailesi için sonun başlangıcıdır. II.Nikolay 25 Mart 1917'de Tsarskoye Selo'da ailesiyle birlikte göz altına alındı. Eylül 1917'de ise batı Sibirya'daki Tobolsk'a nakledilen çar ailesi, monarşi taraftarlarının darbe yapabilecekleri düşüncesi ile Komünistler tarafından Yekaterinburg'a yerleştirildi ve iç karışıklıklar nedeniyle paniğe kapılan Ural Sovyeti'nin emriyle, çar ailesi Yekaterinburg'un Bolşevik karşıtı güçlerce işgâlinden kısa süre önce fotoğraftaki İpatyev Evi'nin bodrumunda 16 / 17 Temmuz 1918'de kurşuna dizildi. Böylece 1613 yılından beri ülkeyi yöneten Romanov Hanedanlığı da sona ermiş oldu.       
 
Ekim Devrimi
 
Lenin yokluğunda Bolşevikler devrimin bittiğini sandılar ama Lenin açısından devrim henüz tamamlanmamıştı. Nitekim Lenin Almanya'dan geçip, 10 Nisan 1917'de İsviçre'nin Zürih şehrindeki sürgün yaşamından geri döndü. Pravda gazetesindeki 20 (7) Nisan  1917 tarihli "Nisan Tezleri" adı verilen yayınında Şubat Devrimi'nin yalnızca sosyalist devrimin bir aşaması olduğunu söyledi. Lenin'in gündeminde üç şey vardı. Bunlar, aynı zamanda çarın ve geçici hükümetin halkla sunamadığı şeylerdi; barış, toprak ve ekmek. İşte bu slogan ile harekata geçen Bolşevikler, nisandan ekime kadar tırmanışa geçtiler ve onlara artık sadece iktidarın ele geçirmek kalmıştı. Nitekim 6 kasımda (24 Ekim) Lenin'in çağrısı üzerine ayaklanma başladı. Bugün Kışlık Sarayı'nın karşısında demirli bulunan "Aurora (şafak)" kruvazörünün de desteklediği (25 ekim günü Kışlık Saray'a top atışında bulunmuştur.) ihtilâl hareketinde, Bolşevikler'e katılmaları sağlanan asker ve işçiler, Petrograd'ı kontrol altına alarak Kışlık Sarayı ellerine geçirerek geçici hükümeti devirdiler. Lenin iktidara geldikten sonra iki kararname yayımladı. Bu kararnameye göre büyük mülk sahipliği yasaklanıyordu ve halka toprakların köylülere dağıtılacağı sözü verildi ve de Almanya ile barış görüşmelerine başlandı.    
 
Tarih: 28 / 11 / 1917 (Miladî) - (28.11.1917 Çarşamba) Dosya No: 2444 Gömlek No: 4 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi konulu ve içerisinde 5567/774 numaralı Stockholm tahriratı bulunan 104864/2672 numara ve 1917.11.28 tarihli Başkumandanlığa gönderilen evrakın dosya şubesi kayıt ilmühaberi. (EHT.)
 
Tarih: 28 / 11 / 1917 (Miladî) - (28.11.1917 Çarşamba) Dosya No: 2368 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.

Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 30 / 11 / 1917 (Miladî) - (30.11.1917 Cuma) Dosya No: 2444 Gömlek No: 14 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'da Lenin'in galib göründüğü, İtalya'da dağlık kesimlerde harekatın yavaşladığı, Fransa'da Clemenceau kabinesinin harbe devam niyetinde olduğu, İngiltere'de hükümet bunalımının önünün alındığı ve Almanya'da Osmanlı'nın Filistin cephesindeki telaşının hayretle karşılandığı. (EHT.)
 
Tarih: 04 / 12 / 1917 (Miladî) - () Dosya No: 2444 Gömlek No: 26 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Hindistan Bağımsızlık Cemiyeti Başkanı Dr.Jabbar'ın Hindistan'a bağımsızlık verilmeden sulhün sağlanamayacağına dair görüşleri, Rusya'daki açlığın yeni bir ihtilale sebeb olabileceği, Filistin'in kaybı durumunda Türkiye'nin harbten çekilebileceği, Bolşeviklerin Alman hükümetiyle ilişkileri, itilaf devletleri sermayedarlarının Rus ihtilaline karşı tutumları, Danimarka'da gıda maddeleri ihracatının yasaklanması, İngiliz yahudilerinden yazar Israel Zangwill'in Filistin'de bir Yahudi devleti kurulması için önerileri ve Wilson'un savaşın asıl sebebinin Hind yolu ve Bağdad demiryolu meseleleri olduğu tesbitine dair Danimarka matbuatında çıkan haber ve yorumlar. (FR.EHT.)
 
Tarih: 05 / 12 / 1917 (Miladî) - (05.12.1917 Çarşamba) Dosya No: 2444 Gömlek No: 29 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın ahval-i dahiliyesi ve İsveç hükümetinin izlediği politikaya dair Stockholm sefirinin görüşleri. (EHT.)
 
Tarih: 04 / 1 / 1918 (Miladî) - (04.01.1918 Cuma) Dosya No: 2397 Gömlek No: 5/A Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusların alemşumul ihtilal hazırlığı. Ukraynalılarla müzakereler. Ermenilerin istiklali. Batum'a asker çıkarılması ve Kafkasya müslümanlarının birliği. Kafkas Cephesi'nde durum. İstikraz ve avans meselesi. Rusların işgalindeki Türk topraklarından Rus Ordusu'nun çekilerek yerine silahlı Ermeni milislerin yerleştirilmesi ile ilgili Lenin ve rufekası imzalı Pravda'da çıkan "Dekre". İstanbul'la ilgili eski Çar Hükümeti'nin akd ettiği gizli anlaşma. Kafkasya'da teşkil olunan hükümetler.Karadeniz Donanması'nın aidiyyeti. Ukrayna-Kafkasya ilişkileri. Ukrayna-Rusya ilişkileri. Anadolu'da Hıristiyanlar için kutsal makamların ziyaretinin temini. Filistin'de İsevilere tanına serbestlik. Kanun-i Esasisi ile din hürriyetinin tanınması. Boğazlar'dan ticari gemilerin geçişi. Posta-telgrafın tesisi. Ukrayna Cumhuriyeti Amele ve Köylüler Hükümeti'nin müzakerelere iştiraki. Sovyet Orduları'nın Kiev üzerine yürümesi. Talat Paşa'nın Dersaadet'e dönmesini icab ettirecek bir durumun olmadığının Enver Paşa tarafından bilidirilmesi. Müzakerelerin son safhaları ve Talat Paşa'nın yeniden Brest-Litowsk'a dönüşü. İşgal altındaki toprakların iadesi, Bolşeviklerle sulh akdinin imkansızlığı, Berlin ve Viyana'da Bolşevik grevleri, Bolşevik ihtilali tehlikesini önleme yollarının aranması, Finlandiya, Ukrayna, Romanya ve Kafkasaya konularıyla ilgili Mösyö Kuehlman'la görüşme. Ermeni meselesi hususunda Rus Halk Komiserlikleri ile Lenin arasında görüş ayrılığı. Romanya'nın Bolşeviklerle harbe girerek Basarabya'nın bir kısmını almasına binaen mütarekiyei ihlal etmesi nedeniyle tekrar mütareke müzakeresine çağrılması. Ukrayna ile ittifak arayışları. Galiçya'da Rutenlere muhtariyet verilmesi. Holm'un Ukrayna'ya terki ve Ukraynalıların Avusturya'ya zahire itası. Almanların Belçika'nın ilhakı için savaşmaları ve cephelerin genişlemesi ihtimalleri. Kafkasya'ya Ermeni-Gürcü taburları, İşgal amtındaki vilayetlerde Ermeni taburları ikamesi.
 
Tarih: 26 / 1 / 1918 (Miladî) - (26.01.1918 Cumartesi) Dosya No: 2447 Gömlek No: 6 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Trabzon-Rize arasına yirmibin kadar asker ihraç edilmesi ve bir Rus nakliye gemisinin batırılması. Rusya'da bazı silah ve uçak fabrikalarının müsadere edilmesi. Yeni Sibirya hükümeti tarafından Avrupa Rusyası'nda ikamet eden Sibiryalıların hukukunu himayesine çalışılması.Trabzon ve Batum çevresinde veba, Doğu Karadeniz'de kolera, Bakü'de Asya kolerası salgını. Sivastapol'da bolşevik askerleri tarafından ihtilal komitesi teşkili, aç askerlerin sel gibi akması ve Odesa'da anarşi zuhuru. Kafkasya'daki Rus ordusunun kısmen terhisi ve devrime sadaket gösterenlerden yeni müfrezeler teşkili. Rusya'da açlık tehlikesi, Merkez ve Kuzey Rusya'ya ülkenin diğer yerlerinden iaşe temini. Monarşizm taraftarları ile Duma'da muhaliflerine karşı yaptığı konuşmalarla meşhur ve Rasputin suikasdında zi-medhal olan Purişkeviç'in devrim mahkemesi tarafından mahkumiyeti. Rusya'da bolşevikler ile muhalifleri arasında mütareke. (ALM.,EHT)
 
Tarih: 01 / 7 / 1918 (Miladî) - (01.07.1918 Pazartesi) Dosya No: 2296/A Gömlek No: 4 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya ile tek taraflı barış (Brest-Litowsk muahedesi): Buharalı Hatice bint-i Nasrullah Hanım'ın Rus tebeası kabul edilmemesi nediniyle Ruslarca zabt edilen emlakının geri alınmasında ortaya çıkan müşkilat. Arkhangelsk'in İngilizlerce işgali, Kazan'ın zabtı, Çekler'in Nıjnı'nin teslimini talebleri ve Alman Sefareti'nin maruz kaldığı tehlike karşısında sefirin Moskova'yı terketme ihtimali. Almanya-Rusya arasında tazminat, mali ve iktisadi meseleler. Moskova Osmanlı Sefareti muhaceret formları. Romanya ve Müttefik Devletler arasındaki anlaşma ve mukaveleler. Gürcistan-Osmanlı anlaşmaları. Türkiye-Ermenistan arasında yapılan muahedeler. Osmanlı-Kafkasya Cibaliyyun İttihadı Hükümeti anlaşmaları. Osmanlı-Azerbaycan anlaşmaları. Rusya'da mali sistemdeki değişiklik nedeniyle Osmanlı ve Alman vatandaşlarının mallarının rekizisyona tabi tutulması, bankaların millileştirilmesi ve Alman Sefiri Comte Mirbah'ın ilgili notası. Rus tastiknamelerinin Berlin'e gönderildiği. Mösyö Rackovski'nin Sovyetler'in İstanbul temsilcisi olarak atanacağı. Rus esirlerinden Sabık Batum Mutasarrıfı Eugene Petrowitch Lawaroff'un, Nargin Adası'nda esir Bayburt Kaymakamı Yusuf Ziya Bey'le mübadelesi. Eski Rus İmparatorluğu'nun muhtelif kısımlarıyla ekonomik ilişki kurulması. İngiltere ve Fransa tarafından el konulan Osmanlı harp gemileri, verilen zayiat ve deniz kuvvetlerinin durumu hakkında malumat. Osmanlı Deniz Kuvvetleri zayiatının telafisi için Sabık Karadeniz Rus Filosu'nun Almanya tarafından Osmanlı'ya verilmesi önerisi. Moskova Elçiliği ile muhabere meselesi. Rus ihtilalinden sonra tarafsız ülkelere iltica eden Ruslar ve Almanya ile siyasi temasları. Osmanlı Hükümeti'nin esir iaşe masraflarının ödenmemesi önerisi. Esir mübadelesi işiyle görevli memurların tahsisatı. Rus esirlerin sevkiyatı. Muhaceret ve tazminat mütalebatı için bastırılan vesika nüshalarının gönderilmesi. Dörtlü İttifak'la Rusya arasında yapılan Brest-Litowsk Muahede'si ve ek Anlaşmaları. Petrograd'da durum.
 
Tarih: 27 / 11 / 1918 (Miladî) - (27.11.1918 Çarşamba) Dosya No: 2120 Gömlek No: 27 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'daki durum dolayısıyla oradan ayrılan Petrograd İspanya maslahatgüzarının Osmanlı haklarının himayesi görevini Norveç maslahatgüzarına vermesi ve bu çerçevede olabilecek gelişmeler hakkında Stockholm Sefiri Cevad Bey'in malumatı.
 
Tarih: 30 / N / 1338 (Hicrî) - () Dosya No: 41 Gömlek No: 85 Fon Kodu: DH.EUM.AYŞ.
 
Rusya hükümetleri tarafından tedavüle çıkarılan rublelerin Osmanlı altını ile değiştirilmesi üzerine iktisadi yapıyı korumak için rublenin Memalik-i Osmaniyye'ye idhalinin yasaklanması hakkında çıkan kararnamenin tüm vilayat ve elviyeye tebliğ edildiği. Kararnamenin uygulanması ve bu konudaki tamime uymayan kişilere yapılan mumaleleri havi İtilaf Devletleri nezdinde icra edilen muhaberat. Osmanlı memleketlerine ruble idhalini yasaklayan kararname ahkamının aynen uygulanması.
 

Bölge halkının bir zamanlar kullandığı manatlara artık evlerde fazla rastlanmasa da gerek manat gerekse Rus parası ile ilgili sözlere günümüzde de rastlayabilmek mümkün. Paranın değersizliğini ifade etmek için kullanılan "para oldu Nikola parası" sözü de bunlardan biri.
 
 
I. Dünya Savaşı'nın da etkisiyle Rus İhtilâli sırasında yaşanan ekmek kuyrukları çok sık karşılaşılan durumdan biridir.
 
 
Ekim Devrimi'nde yönetimi ele geçiren Bolşevikler başkent Petrograd sokaklarında.
 
 
II.Nikolay ve ailesinin öldürülmelerinden önceki İpatiev Evi'nin bodrum katındaki son fotoğrafları. Çariçe Aleksandra Fyodorovna'nın sağında prenses Anastasiya; çarın solunda prenses Mariya; önde veliaht prens çareviç Aleksey; ayakta solda prenses Tatyana bulunmaktadır. Çar ve ailesinin 16 / 17 Temmuz 1918'de öldürülmesi bölge halkı üzerinde de etkisini göstermiştir. Nitekim Nurluca (Çanava / Çaneva / Çanive / Saneva / Sanova) Köyü'nden Rusya gurbetçisi bir kişi, Çar II. Nikola'nın ölmesine "oğlu öldü diye üzülür ve ağlar".
 
 
Rus İhtilâli'nin başrol oyuncusu olan Lenin ile Çarlık Rusyası dönemi kapanmış, komünist dönem başlamıştır. Bölge halkının konu ile ilgili açıklaması ise kısa ve nettir: "Bu dünyanın kapanacağını bilirdik de, Rusya kapısının kapanacağını bilmezdik."
 
Yolun Sonu Sibirya
 
Gerek I. Dünya Savaşı sırasında, gerekse Rus İhtilâli sonrasında ticari faaliyette bulunan pek çok aile üyesinin bir daha memleketlerine geri dönemediklerine, Sibirya'ya ve diğer bazı şehirlere sürülmüş olduklarına şahit olunmaktadır. Bu ailelerden Demircioğulları (Ortan Köyü, Çamlıhemşin), Firiloğulları (Ülkü -Mollaveis / Mollveyis ( Mollaveys- Köyü, Çamlıhemşin), Gülapoğulları (Ortan Köyü, Çamlıhemşin), Kırımlıoğulları (Şenyuva -Çinçiva- Köyü, Çamlıhemşin), Ofluoğulları (Yukarı Çamlıca Mahallesi -Yukarı Vice - Vice-i Ulya Köyü, Çamlıhemşin), Şeyhoğulları (Akbucak -Mermenat- Köyü, Pazar), Tarakçıoğulları (Konaklar Mahallesi -Makrevis- Köyü, Çamlıhemşin), Tumanoğulları (Yolkıyı -Küşüve- Köyü, Çamlıhemşin) bu kapsamda değerlendirilebilecek olan ailerdir. Bu noktada bu kapsama bölgeye gelip, aileleriyle bir daha bağlantı sağlayamamış olan yabancı gelinlerin de dahil edilmesi gerekir. Bölgenin gurbetçi ailelerinin torunlarının halen gözyaşları içinde anlattıkları bu ayrılık hikâyeleri konunun bir başka acı örneğini sergilemektedir. Konu ile ilgili olarak Yukarı Çamlıca (Yukarı Vice - Vice-i Ulya) Mahallesi Reyhanoğlu ailesinden Şeref Reyhan, köyünün muhtarlık defterinde Rusya'dan dönemeyen kişiler için "Rusya'da kayıp" ifadesine yer verildiğini belirtmektedir. Nitekim Ünal Atakcan da babasının Hemşinliler ile yaptığı konuşmalarda geçmiş dönemde Rusya'dan dönmeyenlerden sıklıkla bahsedildiğini hatırladığını belirtmektedir. Yine aynı şekilde Pazar ilçesinin Başköy (Petre - Nikola) Köyü'nden Murat Ümit Hiçyılmaz 10 Aralık 2010 tarihli paylaşımında Başköy (Petre - Nikola) Köyü'nden Kuduloğlu ve Sinanoğlu ailelerinden 1, 2 kardeşin Rusya'da kalıp hiç geri dönmemiş olduğunu belirtmiştir.

İç Savaş
 
Her ne kadar Bolşevikler 1917 kasımında yönetimi ele geçirmiş olsalar da 1917 kasımında yönetimi ele geçirmiş olsalar da, Bolşevikler'in karşısında önemli miktarda çarlık ordularının bulunması ve Bolşevikler'in Rusya'ya tümüyle hakim olmak istemelerşi nedeniyle, Pasifik'ten Polonya sınırına, Kırım'dan Finlandiya'ya kadar uzanan ve tüm aristokrasi ve burjuva sınıfının hemen hemen tamamen yokedilmesiyle sonuçlanacak olan şiddetli bir iç savaşın yaşanmasına neden olmuştur. Nitekim Aleksandr Herzen, "Fom the Other Shore (Öteki Kıyıdan)" adlı eserinde Rus iç savaşını: "Korkutucu olan; ölmekte olan dünyanın arkasında bir varis değil, hamile bir dul bırakması. Birinin ölümü ile ötekinin doğumu arasında, çok sular akacak, uzun bir kaos ve terk edilmişlik gecesi yaşanacak." cümleleriyle açıklar. Yazarın da kitabında belirtmiş olduğu gibi , Rusya'daki çar yanlısı ve itilaf devletlerinin desteğini alan ve 1918 temmuzunda eski Rus İmparatorluğu'nun dörtte üçünü elinde bulunduran Beyaz ordu ile komünizm yanlısı Kızıl Ordu'nun hâkimiyet mücadelesi 1920 yılına kadar sürmüştür. 1920'de bir ay içinde Kafkaslar'dan Kırım'a, daha sonra da ele geçirmeyi başardıkları Ukrayna'ya kadar en az 1000 kilometrelik bir yolu aşan Bolşevik ordunun bu mücadelesi, General Denikin'in yenilmiş Beyaz ordusunun, İngiltere savaş gemileri tarafından 27 Mart 1920'de Novorosisk Limanı'ndan alınması ve "Kara Baron " denilen General Piotr Wrangel'in 16 Kasım 1920'de Sivastopol'dan ayrılmasıyla son bulmuştur.        
 
Tarih: 31 / 1 / 1918 (Miladî) - (31.01.1918 Perşembe) Dosya No: 2368 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.

Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi.
 
Tarih: 02 / 2 / 1918 (Miladî) - (02.02.1918 Cumartesi) Dosya No: 2447 Gömlek No: 36 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'da iç savaş ve kıtlık. (EHT)
 
Tarih: 26 / 2 / 1918 (Miladî) - (26.02.1918 Salı) Dosya No: 2369 Gömlek No: 1 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi.
 
Tarih: 29 / 3 / 1918 (Miladî) - (29.03.1918 Cuma) Dosya No: 2450 Gömlek No: 5 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'da anarşi, iç savaş, bolşevik katliamı, kıtlık, iktidar mücadelesi ve yeni bir ordu teşkili. (EHT.)
 
Tarih: 08 / 4 / 1918 (Miladî) - (08.04.1918 Pazartesi) Dosya No: 2450 Gömlek No: 27 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Sovyet ihtilalinin korunması ve asayişin sağlanması çerçevesinde Rus halkının işçi veya asker olması gerektiği düşüncelerini ihtiva eden Rus Harbiye Nazırı Troçki'nin beyannamesi. (ALM.EHT.)
 
Tarih: 15 / 5 / 1918 (Miladî) - (15.05.1918 Çarşamba) Dosya No: 2452 Gömlek No: 77 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya ve Romanya'nın dahili durumu ile Bolşeviklerin faaliyetleri ile ilgili raporlar. (EHT.)
 
Tarih: 24 / 6 / 1918 (Miladî) - (24.06.1918 Pazartesi) Dosya No: 2369 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.

Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 27 / 6 / 1918 (Miladî) - (27.06.1918 Perşembe) Dosya No: 2455 Gömlek No: 27 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'nın ahval-i dahiliyesi hakkında Kopenhag gazetelerinde çıkan haberler. (EHT.FR)
 
Tarih: 28 / 6 / 1918 (Miladî) - (28.06.1918 Cuma) Dosya No: 2368 Gömlek No: 1 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 07 / 7 / 1918 (Miladî) - (07.07.1918 Pazar) Dosya No: 2455 Gömlek No: 66 Fon Kodu: HR.SYS.

Yunanistan'ın Paris Sefiri Ramanones'in ülkesinin kaderinin İtilaf'ın kaderine bağlı olduğunu açıklaması; Çar'ın ailesinin İngiltere'ye vardıkları; Troçki'nin, bir seçim yapmak zorunda kalmaları durumunda kötünün iyisi olan Alman işgalini Japon işgaline tercih edeceklerini beyanı; Almanlarla barış yapmanın Fransa'ya bağlı olmadığı ve Amerika ve İngiltere'nin savaştan yana oldukları; İngilizlerin ülkeden çıkarılması kararı alındığı hakkında Helsigfors'daki İsveç Telgraf Ajansı muhabirinin haberi; Rusya'nın ahval-i dahiliyesi ve Amerika'nın Türkiye'ye karşı savaş ilanı yapmaya hazırlandığı hakkında Kopenhag basınında çıkan haber ve yorumlar. (FR.)
 
Tarih: 16 / 7 / 1918 (Miladî) - (16.07.1918 Salı) Dosya No: 2369 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 19 / 8 / 1918 (Miladî) - (19.08.1918 Pazartesi) Dosya No: 2370 Gömlek No: 1 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi (iç durumu).
 
Tarih: 12 / 9 / 1918 (Miladî) - (12.09.1918 Perşembe) Dosya No: 2458 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rusya'da bolşevik devrimi, Lenin hükümetinin amele ve köylüler desteğindeki konumu, Brest-Litowsk anlaşmasıyla sulhun gecikmesine sebep olmakla itham edilen Almanya'nın bolşeviklerle olan ilişkileri ve dünya sosyalist ihtilallerine olan etkisi üzerine Stockholm bolşevik siyasi memurlarından Madam Balabanova'nın beyanatı. (EHT.)
 
Tarih: 18 / 9 / 1918 (Miladî) - (18.09.1918 Çarşamba) Dosya No: 2458 Gömlek No: 48 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Omsk Sibiryası'nda ve Kuzey Arkhangelsk Rusyası'nda henüz kurulan hükümetler. Ekonomik ve askeri kaynakların mobilizasyonu için komple plan hazırlandığı üzerine Washington telgrafı. Rusya'da bolşeviklerin köylülerin ürünlerine elkoyması ve gelişen olaylar. Almanya'nın Rusya'ya karşı zaferiyle Finlandiya'nın, tampon devletler arasında defans konfederasyonu oluşmasına insiyatif almak zorunda olacağı. Sosyalistlerin Londra'da sosyalist konferans çağrısı. İzlanda-Danimarka ilişkileri. Almanya'nın müttefiki olmaları nedeniyle Amerika'nın Türkiye ile Bulgaristan'a harp ilan etmesi gerektiği. Bolşevik şeflerinin Almanya'nın paralı ajanları olduğu. İskandinav işçileri arasında işbirliğinin artırılması, günlük çalışma saatlerinin sekiz saat olması konusunda İskandinav işçilerinin kararı. (FR.)
 
Tarih: 03 / 10 / 1918 (Miladî) - (03.10.1918 Perşembe) Dosya No: 2459 Gömlek No: 31 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Osmanlı heyet-i siyasiye temsilcileri Server Cemal ve Ali muhtar beylerin Ukrayna'daki faaliyetleri. Ukrayna'da Don hükümeti temsilcileri ile yapılan görüşme. Osmanlı temsilcilerinin Kiev'deki pahalılık dolayısıyla zam talebi. Ukrayna'nın Kırım ile ilgili mütalaası. Bakü'nün zabtı ile Sovyet-Babıali münasebetleri. Ukrayna'daki Osmanlı harb esirleri ile Osmanlıdaki Ukraynalı esirlerin mübadelesi. İstanbul'daki Ukrayna sefirliğinden istifa eden Kistiyofski'nin yerine Mihail Soukovkine'nin tayini. Ukrayna'dan Memalik-i Osmaniye'ye gitmek isteyen Osmanlı uyruklular ile ecnebilerin pasaportlarının vizesi hususu. Harkof Osmanlı Şehbenderi Ruhi Bey'in görev mahalline gitmesi hususu. Hocabey Şehbenderi'nin hanımının hastalığı dolayısıyla Dersaadet'e dönme isteği. Bolşeviklerin Kiev'deki zulmü. Don hükümetinin Ukrayna ile istiklal akdi hususu. (FR.,EHT.)
 
Tarih: 10 / 10 / 1918 (Miladî) - (10.10.1918 Perşembe) Dosya No: 2370 Gömlek No: 2 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi.
 
Tarih: 26 / 11 / 1918 (Miladî) - (26.11.1918 Salı) Dosya No: 2461 Gömlek No: 16 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Bolşevizmin Rusya'da sosyalizmi gerçekleştirme adı altında; imha, terör ve katliam politikası uyguladığına dair Stockholm'da mülteci olarak bulunan meşhur Rus Politika yazarı Nicolas Notovitch'in Radikal İsveç gazetesi Dagens Nyheter'e verdiği mülakat. (FR.)
 
Tarih: 17 / 11 / 1919 (Miladî) - (17.11.1919 Pazartesi) Dosya No: 2463 Gömlek No: 37 Fon Kodu: HR.SYS.
 
Hazar Denizi'nde bolşeviklerle gönüllüler arasında şiddetli çarpışmalar. Denikin'in Batum'daki generallerine bolşevik suikastı. Sibirya'da Kolçak ordusuyla bolşevikler arasında vukubulan muharebeler. Erivan'da Ermeni resmi tebligatının Denikin ordusuna mensup Yedinci Kolordu namına yapıldığı. İngiltere-İran İtilafnamesinin tatbikine halkın muhalefeti. (EHT.)
 
Tarih: 12 / 12 / 1921 (Miladî) - (12.12.1921 Pazartesi) Dosya No: 2370 Gömlek No: 3 Fon Kodu: HR.SYS.

Rus ihtilali ve ahval-i dahiliyesi.
 
Tarih: 02 / 9 / 1939 (Miladî) - (02.09.1939 Cumartesi) Dosya No: 242 Gömlek No: 1 Fon Kodu: HR.HMŞ.İŞO.
 
Ekim 1917 Rus İhtilali ile ilgili bir broşür ile L'Europe Nouvelle dergisinin 1939 yılı 1125 sayılı nüshası.
 
İki Dünya Savaşı Arası ve Sınırların Kapanması

Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Cumhuriyet Arşivi belgelerinde her iki dünya savaşı arasındaki döneme ait, bölge tarihi ile ilgili çeşitli belgelere ulaşılmış olup, bu belgelere aşağıdaki bölümde yer verilmiştir. Bunun dışında yaklaşan II. Dünya Savaşı nedeniyle Rusya'nın 1938'de sınırları kapatması sonucu bir kısım Hemşin Köyü'nün Rusya sınırları içerisinde kalması sonucu, bir kısım Hemşin Köyü ile bağlantı kesilmiş ve bu durum uzunca bir hasret döneminin yaşanmasına sebep olmuştur.
 
Tarih: 24 / 10 / 1933 - (24.10.1933 Salı) Sayı:  Dosya: 9777 Fon Kodu: 30..10.0.0 Yer No: 116.810..2.
 
Rusya'nın Kafkasya'daki Türklere karşı takip ettiği siyaset ile nüfus ve iltica hareketleri hakkında Kars Valiliği'nden alınan şifre.
 
 
Tarih: 05 / 7 / 1924 (Miladî) - (05.07.1924 Cumartesi) Dosya No: 109 Gömlek No: 79 Fon Kodu: HR.İM..

Türk-Rus anlaşması gereği Sovyetlerin millileştirdiği Türk tebaasına ait gayri menkullerin tazmin edileceğine dair vekaletin bilgisi olmadığı gibi bu malların tazmini söz konusu olsa bile bu konuda Rusları müşkül duruma sokacak bir malumatın hukümetçe verilmesinin Türkiye'nin menfaatine olmayacağı nedeniyle Felemenk Sefareti'ne (Elçiliği'ne) münasip (uygun) cevap verilmesi. (Osm.)
 
 
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti
Dışişleri Bakanlığı
İstanbul Heyeti
Siyasi İşler Bürosu
Büro Şefi - Yazan 5 Haziran sene (1)340 (5 Haziran 1924)
 
Genel Sayı: 4918
Özel Sayı: 2097
fî 5 Temmuz (1)340 (5 Temmuz 1924)
Konu
 
Hâriciyye Vekâlet-i Celîlesi'ne (Yüce Dışişleri Bakanlığı'na)

Bu kere akd edilmiş (kararlaştırılmış) olan Türk - Rus i'tilâfı mûcebince (gereğince) Sovyetler tarafından millileştirilen Türk tebasına ait emvâl-i gayrimenkulenin (taşınmaz malların) tazmîn edileceği (sebep olunan zarar ve ziyânın ödeneceği) Felemenk (Belçika, Hollanda, Lüksemburg) gazetelerinde görülmüş olmakla Felemenk (Belçika, Hollanda, Lüksemburg) Sefâreti (Elçiliği) tarafından tafsîlât (açıklamalar) talebedilmekte olduğu ma'rûzdur efendim.
 
Hıfzı

 
Bismillâh-ir-Rahmân-ir-Rahîm

İstanbul Murahhaslığı'na

Türkiye Cumhûriyyeti
Hâriciyye Vekâleti (Dışişleri Bakanlığı)
Umûr-ı Siyâsiyye Müdîriyyet-i Umûmiyyesi (Siyasi İşler Genel Müdürlüğü)
aded
14652 / 1682
 
5 Temmuz sene 1340 (5 Temmuz 1924) târih ve 4918 / (üzeri çizgili kısım: 297) 2097 numrolu (numaralı) tahrîrât-ı aliyyelerine (resmi mektuplarına) cevâbdır (cevaptır). Sovyetler tarafından millileştirilen Türk tebasına ait emvâl-i gayrimenkulenin (taşınmaz malların) tazmîn edileceğine (sebep olunan zarar ve ziyânın ödeneceğine) dâîr vekâlet-i acizîyede (bakanlığımızda) bir gûnâ (herhangi bir) mâ'lûmat (bilgi) yoktur. Ma'mafih (bununla beraber) işbu emvâlin (mülklerin) tazmîni (sebep olunan zarar ve ziyânın ödenmesi) mevzu-i bahs (söz konusu) olsa bile bu husûsda tarafımızdan mâ'lûmât (bilgi) verilmek Ruslar'ı müşkil (zor) bir mevkî'ye (duruma) vaz'a edebileceği (sokabileceği) cihetle (sebebiyle) menfa'atimizi muhill (aykırı) olacağından Felemenk (Belçika, Hollanda, Lüksemburg) Sefâreti'ne (Elçiliği'ne) ona göre ve sûret-i münâsibede (uygun surette) şifâhen (sözle) cevâb (cevap) i'tâ'sı (verilmesi) mercûdur (ricâ olunur) efendim.

... fî 20 Temmuz (1)340 (20 Temmuz 1924)
Hâriciyye Vekâleti (Dışişleri Bakanlığı) Vekîli
Müsteşâr
 
Tercüme: Faik Okan Atakcan
Türkçeleştirme: Faik Okan Atakcan
Tercüme Tarihi: 13 Nisan 2012
 
 
Tarih: 25 / 2 / 1931 - (25.02.1931 Çarşamba) Sayı: 10719 Dosya:  Fon Kodu: 30..18.1.2 Yer No: 18.14..5.
 
Sovyet Rusya'daki Türklerin mülkiyet hukukunun çiğnenmesine karşılık, Türkiye'deki Rus tebaasının malları üzerine yapılmış tasarrufun Hazine'ce karşılanmasını tetkik edecek (araştıracak) bir komisyonun kurulması.
 
Not: Dosyadaki sayfalara, sayfa sırasından farklı olarak kronolojik sıraya göre yer verilmiştir.
 

Tarih: 22 / 8 / 1931 - (22.08.1931 Cumartesi) Sayı: Dosya: 431213 Fon Kodu: 30..10.0.0 Yer No: 248.676..9.
 
Hemşinli 18 hane halkının Türkiye'ye ilticaları sırasında Rus karakol mensupları tarafından ateş açılması üzerine Türk tarafından karşılık verildiği, Poshof Kaymakamı tarafından buna son verildiği.
 
 
Tarih: 13 / 1 / 1932 - (13.01.1932 Çarşamba) Sayı: 12153 Dosya:  Fon Kodu: 30..18.1.2 Yer No: 25.4..11.
 
Rusya'da zarar görenlerin müracaatlarının (başvurularının) incelenmesine ait müddetinuzatılması.
 
II. Dünya Savaşı
 
I. Dünya Savaşı'nın ve Rus İhtilâli'nin etkilerini derinden yaşayan halka ek olarak, bölgenin iç kısımlarında ve Kafkasya sahillerinde dağınık halde yaşayan ve kendini Hemşinli olarak tanımlayan bir topluluk olan Hemşinliler, II. Dünya Savaşı'nın etkilerini de derinden yaşamışlardır. I. Dünya Savaşı sonucunda imzalanmış olan Versay Antlaşması'nın ağır koşulları, Almanya'da Adolf Hitler önderliğinde Nazi rejiminin ortaya çıkmasına sebebiyet vermiş ve Almanya'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırmasıyla çoğunluğu masum sivil olmak üzere yaklaşık 50 milyon insanın ölümüyle sonuçlanacak olan II. Dünya Savaşı çıkmıştır. Bu olaya seyirci kalmayıp, Polonya'nın yanında yer alan İngiltere ve Fransa da savaşa girmiş, Hitler'in Rusya ile yaptığı saldırmazlık antlaşmasını, başarısız İngiltere saldırısı sonrasında 1941'de iptal etmesiyle Almanya, Rusya'ya da saldırmış ve Rusya da böylece II. Dünya Savaşı'ndaki yerini almıştır. Bu noktada bölge halkından Hemşinliler'in bu dönemde iki farklı şekide yurt dışında bulunduğu görülmektedir. Bunlardan ilk grup Polonya'nın Lodz, St. Petersburg, Varşova şehirlerinde eski dönemdeki gibi yurt dışı gurbetçilik faaliyetlerine devam eden ailelerdir. Bu kapsamda ele alınabilecek olan aileler (Bosigoğulları, Sırt Mahallesi / Çamlıhemşin), Fazlıoğulları (Aşağı Çamlıca Mahallesi -Aşağı Vice / Vice-i Sufla Köyü- / Çamlıhemşin) ve Takoşoğulları'dır (Konaklar Mahallesi -Makrevis Köyü- / Çamlıhemşin). Bu ailelerden Körhasanoğulları ve Takoşoğulları, II. Dünya Savaşı'nın kargaşa ortamında Arjantin'e göç etmiş olan ailelerdir. Bosigoğlu ailesinden Nazım Alemdar, Naziler tarafından; Fazlıoğlu ailesinden Mehmet Nuri Efendi ise hem Naziler hem de Kızılordu tarafından bir süre için tutukluluk halinde bekletilen aile üyeleridir. Ortayol (Meleskur) Köyü Pirimoğlu ailesinden Mustafa Efendi de II. Dünya Savaşı'ndaki kargaşa ortamında II. Dünya Savaşı'ndaki ismiyle Leningrad, şimdiki ismi ile St. Petersburg şehrinde ticari faaliyette bulunmuş olup, 8 Eylül 1941 ile 21 Ocak 1944 tarihleri arasındaki 650.000 Leningradlı'nın öldüğü 900 gün süren Alman kuşatması sırasında dükkânının Almanlar tarafından bombalanması sonucu etrafındakilerin uyarıları sonucuı kendini dükkândan dışarı atarak canını kurtarabilmiştir. Konuyu Rusya gurbetçileri ile evlenerek bölgeye gelen yabancı gelinler açısından da ele alabilmek mümkündür. Nitekim Çamlıhemşin ilçesinin Yukarı Çamlıca Mahallesi (Vice-i Ulya Köyü; Yukarı Vice), Ofluoğlu ailesinden Minsk'te ticari faaliyette bulunmuş olan Hüseyin Ahmet Efendi ile evlenerek bölgeye gelen ve sonradan Emine ismini alan Alman asıllı Anna Ottovna'ya (Anna Ediktovna), II. Dünya Savaşı yıllarında tekrar Minsk'te, Naziler ile işbirliği içinde olduğuna dair bilgilerin bulunduğu Rusça belgelerde rastlanmaktadır. Hemşinliler'den Kafkasya sahillerinde dağınık halde yaşayan ikinci grup ise Sovyetler Birliği tarafından II. Dünya Savaşı yıllarında Almanlar ile işbirliği yaptıkları gerekçesiyle Volga Almanları, Kırım Tatarları, Kuzey Kafkasya'daki Çeçen - İnguşlar, Karaçay, Balkarlar gibi ve Gürcistan coğrsfyasındaki Ahıska Türkleri, Lazlar ile birlikte 1944 kasımında Stalin tarafından hayvan vagonlarında sürgün edilen Hemşinliler, Orta Asya'da Özbekistan'a, Kırgızistan'ın Oş ve Kazakistan'ın eski adı ile Taraz Cambıl (Dzambul) adlı bölgelerine sürgün edilmişlerdir. Hayvan vagonları kullaılarak gerçekleştirilen bu sürgün olayının sayısal verilerle ele alındığı "Hemşin ve Hemşinli Ermeniler" adlı kitabın 156. sayfasında: "1944 kasım ayında Acarya'da 304 Hemşinli ailenin sürgün edildiği, bunlardan 231'inin Batum bölgesinden, 6'sının Batum şehrinden, 34'ünün Kobuleti (Çürüksu) bölgesinden, 5'inin Ked bölgesinden, 28'inin de Huloy bölgesinden olduğu" belirtilmiştir. 304 ailenin ortalama olarak dört kişi olduğu kabul edildiğinde, bu sayının 1200'e çıktığı görülmektedir. Kanal 7 televizyonunda "Türksoy'la İpekyolu" adlı programın yapımcısı Seyfullah Türksoy, sürgüne gönderilmiş olan Karadenizliler ile ilgili bir program yapmıştır.              
 
 
Bölge halkının gurbet hayatındaki dengelerini bozan olay yalnız I. Dünya Savaşı ve Rus Devrimi ile sınırlı değil. II. Dünya Savaşı ile beraber dünyayı etkisi altına alan Nazi rejimi de kimi kişilerin gurbet hayatını etkilemiştir.
 
 
II. Dünya Savaşı sırasında, yurt dılındaki çeşitli şehirlerde ticari faaliyette bulunmaya çalışan bölge halkının nasıl bir ortam içerisinde bulunduklarını üst kısımdaki fotoğraftan anlayabilmek mümkün. İlgili fotoğrafta Pazar (Atina) ilçesinin Ortayol (Meleskur) Köyü Pirimoğlu ailesinden Mustafa Pirim'in bir zamanlar ticari faaliyette bulunduğu, II.Dünya Savaşı'ndan en büyük zararı gören Polonya'nın başkenti Varşova şehrinin Nowie Swiat Caddesi'ndeki dükkanın bulunduğu tarafın ileri kısmı fotoğraflanmıştır.